Το παραμύθι της βροχής

Ετικέτες

Δευτέρα, 30 Απριλίου 2018

Μάιος είναι ...γέμισε ο τόπος μυστικά!


Μάης είναι… γεμάτος μαγεία, μυστικά και μυρωδιές!

Της Ελένης Μπετεινάκη*

«…Mια  αγκαλιά κατακίτρινες μαργαρίτες με τα κοτσάνια τους, τα μπουμπούκια και ένα - δυο μαχαιρίδες είναι ο τελευταίος Μάης που θυμάμαι στο χωριό μου, στο σπίτι των γονιών μου, λίγο πριν φύγω από τα χρόνια εκείνα της εφηβείας, της πρώτης νιότης, της τωρινής νοσταλγίας όσων ζήσαμε κι όσων δεν προλάβαμε.
Σήμερα, αρκετά χρόνια τα πράγματα έχουνε λίγο αλλάξει. Πιο πολύ οι άνθρωπο , κάποια έθιμα ίσως να διατηρούνται,  μόνο μια συνήθεια  παρέμεινε αναλλοίωτη στο χρόνο. Το στεφάνι του Μάη  και ας είναι αγορασμένο  από το ανθοπωλείο της γειτονιάς κι όχι από τις πρώτες κληματόβεργες του αμπελιού, του τότε.  Κι είναι η φύση στην πιο καλή της ώρα όπως λέει κι ο ποιητής  κι όπως θα ΄γραφα  κι εγώ στα παραμύθια μου… Η Χρωματούσα δεν θα προλάβαινε τους κουβάδες με το κίτρινο χρώμα  να βάφει ολημερίς τις γλάστρες με τις μαργαρίτες, τους κατιφέδες, τους κάμπους , τις ράχες των βουνών  και τα απογέματα να δοκιμάζει στην παλέτα της όλες τις αποχρώσεις του ροζ, του πορτοκαλί και του κόκκινου για τα Μαγιάτικα ηλιοβασιλέματα… Και τις νύχτες που  αρχίζουν πια να ζεσταίνουν και μοσχοβολά ο τόπος αγιόκλημα και γιασεμί. Αυτές οι νύχτες γεμίζουν με άλλου είδους μυστικά και μαγικά που φτάνουν ίσαμε το φεγγάρι που ξέρει να  κρατά στόμα κλειστό και να αφουγκράζεται μόνο ήχους γλυκόλαλους, παράξενους και λόγια γεμάτα υποσχέσεις , αλήθειες και ψέματα…»**
Ο θρύλος θέλει τούτο το μήνα να είναι γεμάτος μάγια , έρωτα, πλάνη, μυστικά, αντιθέσεις και… χωρισμούς. Λούλουδος, Καλομηνάς , Τριανταφυλλάς, Πράσινος,Χρυσομάης και Κερασάρης τα προσωνύμια του. Το όνομα του έχει ένα « κακό» για τις ανθρώπινες αδυναμίες.  Συνηχεί με τη μαγεία κι είναι ευνοϊκός πολύ σ΄αυτήν. Ιδιαίτερα την πρώτη του μέρα, τα μάγια πιάνουν  και οι προφυλάξεις πρέπει να είναι ακαριαίες. Στην Κρήτη ιδιαίτερα στα μέρη τα Ανατολικά λέγανε πως  μουτζουρώνανε τα παιδιά τους με κατράμι πάνω από τα φρύδια και ζωγραφίζανε ένα σταυρό  στο πορτομάγουλο της πόρτας  για να μη πιάνει το σπίτι μάτι ή  ράβανε στο ρούχο του μικρού παιδιού, ένα σκόρδο, ή ένα γαρίφαλο. Είναι ο μήνας της μέθης και των αισθήσεων, της βλάστησης και της δροσιάς, ο καβαλάρης που κουβαλά το Μαγιοβότανο  και το Μαγιόξυλο, που πλανά κι εγκαταλείπει,  που ό,τι ανθεί και καρποφορεί η φύση, δεν πρέπει κανείς να το δοκιμάσει.
Ο Μάιος είναι ο 5ος μήνας του χρόνου, ο τρίτος γιός της Άνοιξης  που αντιστοιχεί με τον αρχαίο μήνα Θαργηλιώνα  και  τον γιόρταζαν  με τα περίφημα Ανθεοφόρια. Ήταν αφιερωμένος στη θεά της γεωργίας Δήμητρα και στην  κόρης της Περσεφόνη που σύμφωνα με τον μύθο ήταν ο μήνας που ανέβαινε στη γη από τον Άδη να δει τη μάννα της και να μείνει κοντά της μέχρι τον χειμώνα. Μα και στην αρχαία Ρώμη, γίνονταν γιορτές που τις έλεγαν "ροσύλλια". Οι Ρωμαίοι στόλιζαν τους τάφους των προγόνων τους με τριαντάφυλλα. Την γιορτή αυτή την κράτησαν και οι Βυζαντινοί αυτοκράτορες και την ονόμαζαν ροδισμό.
Ο Μάιος ονομάστηκε έτσι από τη ρωμαϊκή θεότητα Maja (Μάγια).Το όνομα Μάγια προήλθε από την ελληνική λέξη Μαία (που σημαίνει τροφός και μητέρα) τη μητέρα του Ερμή, που ήταν προσωποποίηση της γόνιμης Μάνας-Γης.
Μάιος λοιπόν, το ξεκίνημα της νέας ζωής. Κι όμως δεν παντρεύεται  κανείς αυτόν τον μήνα, εκτός από τους …γάιδαρους και τους βασιλιάδες. Όποιος ενωθεί με τα δεσμά του γάμου μπορεί να μην στεριώσει, γιατί ο μήνας αυτός είναι άρρηκτα δεμένος με ανεξέλεγκτες δράσεις βλαπτικών ενεργειών που σχετίζονται με τον θάνατο.

Τι γίνεται όμως τούτο το μήνα;

Πρώτα  από όλα προσέχουν να μην φυτεύουν τίποτα. Ειδικά το φύτευμα ή μεταφύτευμα των βασιλικών  που είναι  βοτάνι μυριστικό και  στολίζει αυλές και τάφους. Πίστευαν πως  τα πνεύματα και οι ψυχές των ανθρώπων επιστρέφουν στη γη  και ανοίγοντας λάκκους είναι  σαν να τις ανασκαλεύουν. Δεν αγόραζαν ποτέ ζώα για την εργασία τους τον Μάιο.
Κόβουν και μαζεύουν  μόνο βότανα, 40 στον αριθμό , που τους προστατεύουν από τα μάγια. Απήγανος, χαμομήλι, άνθη μολόχας, χόρτα , άνηθος, μαρούλι, γαλατσίδα, αρωματικά φυτά   κι έτσι φτιάχνουν ή έφτιαχναν  τον « Μαγιολύτη ή μαγιοδέντρι ή σαρανταβότανο»   που ήταν εθιμικό παρασκεύασμα  και  προσφερόταν σε όλη την αγροτική οικογένεια μαζί με αμύγδαλα, μέλι και γάλα σε μικρές ποσότητες .Το έφτιαχναν  από την προηγούμενη μέρα, το αστροφέγγιζαν και το έπιναν πρωί πρωί κι έτσι όλα τα κακά παραμερίζονταν .
Καμιά κοπέλα δεν αρχινούσε καινούργιο κέντημα , πλεκτό ή υφαντό γιατί δεν θα το χρησιμοποιούσε σε χαρές αλλά σε λύπες. Ούτε φορέματα ή καινούργια ρούχα δεν αρχινούσαν καθ όλη την διάρκεια του μήνα…
Πρωτομαγιά… μέρα γιορτής, της βλάστησης, των λουλουδιών, της φύσης. Μέρα που η φύση ξαναγεννιέται κι όλα θα πρέπει να ανανεωθούν. Τα παλαιότερα χρόνια από το προηγούμενο βράδυ άδειαζαν όλα τα αγγεία από το νερό και το πρωί πριν καλά καλά ξημερώσει, τα κορίτσια έπαιρναν τις στάμνες τους , πήγαιναν στις βρύσες και αφού τις άλειφαν με βούτυρο και τις στόλιζαν με λουλούδια, έπαιρναν το νερό και το έφερναν σπίτι. Αν υπήρχε κοντά θάλασσα τότε έπρεπε να πάνε και βρουν μια πέτρα τη μαλλιαρή, πρωί πριν βγει ο ήλιος και να τη φέρουν σπίτι που θα ΄ταν σαν να έβαζαν μέσα την ευτυχία. Την τοποθετούσαν κάτω από το κρεβάτι για να φύγουν όλοι οι ψύλλοι . Ράντιζαν το σπίτι με ένα κλαδί  χλωρό βουτώντας το σε  θαλασσινό νερό και τα κεφάλια των μικρών παιδιών που δήλωνε την γονιμότητα και τη βλάστηση. Το προηγούμενο βράδυ, επειδή όλα τα έθιμα της ημέρας αποσκοπούν στο μαγικό διώξιμο φιδιών, ποντικών και άλλων ενοχλητικών ζωυφίων αλλά και σε μαντέματα, έμπαιναν στους κήπους μικρά παιδιά και χτυπούσαν με χάλκινα μαγειρικά σκεύη δυνατά, κι έτσι όλα τα « έχνη» χάνονταν. Μέρα που όλοι φτιάχνουν στεφάνια  από λουλούδια του αγρού κι έτσι να μεταφερθεί στο σπίτι όλη η δροσιά και η δύναμη της γης. Η προετοιμασία για το στεφάνι του Μάη ξεκινούσε κι αυτή,  τα παλιότερα χρόνια,από την προηγούμενη ημέρα. Έπρεπε να το βρει το ξημέρωμα κρεμασμένο μόνο στην ξύλινη πόρτα – εξώπορτα, που δήλωνε την ζεστασιά του σπιτιού, και να χει πάνω του όλη τη νυχτερινή δροσιά, πριν ακόμα βγει ο ήλιος κι αρχίσει να ζεσταίνει.
Το στεφάνι με τούτα τα λουλούδια έχει και αυτό τους συμβολισμούς του.  Στολίζουμε τις πόρτες των σπιτιών και το έθιμο έρχεται από τα πολύ παλιά χρόνια και συμβολίζει την υποδοχή της δύναμης της φύσης στο σπιτικό. Φτιάχνεται σε κύκλο που θεωρείται απόλυτο και  τέλειο σχήμα που χωράει αυτό που θέλει να απομονώσει .Ο κύκλος προστατεύει από κακόβουλες δυνάμεις. Το στεφάνι καλύπτει  και προστατεύει το κεφάλι που είναι το πιο ευαίσθητο ανθρώπινο μέλος και κέντρο της νόησης. Κρεμιέται στην πόρτα του σπιτιού  κι έτσι μέσα σ αυτό εισχωρούν μόνο τα καλά και καίγεται στις φωτιές του αϊ Γιαννιού στις 23 του Ιούνη. Σε κάθε στεφάνι έβαζαν, εκτός από λουλούδια, ένα σκόρδο για τη βασκανία, ένα αγκάθι για τον εχθρό κι ένα στάχυ για την καλή σοδειά.
Ένα κλαδί ελιάς δηλώνει  την αγάπη, συμβολίζει  την οικογένεια  και την φιλία. Ένα κλαδί με αγκάθια προστατεύει  από το κακό κάθε σπίτι. Το σκόρδο , σύμβολο αποτροπής και προστασίας από το κακό μάτι είναι εκεί. Το καρπισμένο στάχυ συμβολίζει την καρποφορία της γης .Τα λουλούδια της εξοχής συμβολίζουν την αναγέννηση της φύσης και την απομάκρυνση των πνευμάτων.
Κάθε τόπος έχει και τα δικά του έθιμα για την κατασκευή του. Στα περισσότερα νησιά τα στεφάνια πλέκονται από λουλούδια και τσουκνίδες, σκόρδα και κορφές από κριθάρι. Αλλού βάζουν κλωνάρια μόνο της ελιάς ή φύλλα από μαύρη συκιά . Ή παπαρούνες , μαχαιρίδες κι ότι πρασινάδα βρουν στον αγρό για να’ χει ευφορία το σπίτι τους και τα χωράφια τους.
Το μαγιοστέφανο, φτιάχνεται από εφτά ειδών λουλούδια και έχει δύναμη μαγική και αποτροπιαστική.
Για να πιάσουν οι ευχές που έκαναν οι νοικοκυρές παλιότερα, το μαγιάτικο στεφάνι έπρεπε να γίνεται από συγκεκριμένα λουλούδια:
Ανθισμένο σπίτι: Τριαντάφυλλα, γαρούφαλλα, βιόλες, πασκαλιές και  γεράνια.
Ευτυχία του σπιτιού:  Kλωνάρια ανθισμένα από αγιόκλημα και από ελιά.
Γεμάτο σπίτι: Στάχια και λουλούδια του κάμπου, όπως μαργαρίτες, παπαρούνες.
Για τη γλωσσοφαγιά: Μια κουκιά (φυτό) με τις ρίζες και τους καρπούς της.
Για την αγάπη των κοριτσιών του σπιτιού: Eνα κλωνάρι λυγαριά.
Για το μάτι:  Eνα κεφάλι σκόρδο, κρεμασμένο στη μέση στο στεφάνι για να φαίνεται.

Αλλά και πολλά βότανα και φυτά τούτη την μέρα αποκτούν θαυμαστές ιδιότητες. Για παράδειγμα ένα φυτό με αγκαθωτά φύλλα, ο γνωστός ανοιχτομάτης ή γουρλομάτης, όποιος το κρατήσει θα γίνει πιο έξυπνος , πιο γερός και πιο τυχερός. Αν πάλι κρατήσουν ένα κλαδί λυγαριάς τότε θα γίνουν πιο ευλύγιστοι. Και όποιος αγκαλιάζει ένα τέτοιο δέντρο ζει περισσότερα χρόνια. Μαγική δύναμη την ημέρα της Πρωτομαγιάς έχει και το νερό της βροχής. Αν βρέχονταν εκείνη την ημέρα τα μαλλιά των γυναικών θα γίνονταν πιο φουντωτά και μακριά. Μάλιστα μάζευαν το νερό της βροχής, αν τύχει κι έβρεχε και αφού επιδίωκαν να μαλώσουν με κάποια από τις γειτόνισσές τους έφτιαχναν ύστερα ξύδι ποιου ήταν πολύ δυνατό.
Στο καλαντάρι ακολουθεί  στις 3 του Μάη η γιορτή της  Αγίας Μαύρας που θεωρείται αποφράδα μέρα και δεν κάνουν  καμιά δουλειά για να μην γεμίσει το σπίτι «μαύρες» δηλαδή κατσαρίδες. Στη παλιά Αθήνα οι νοικοκυρές δεν τολμούσαν να πιάσουν βελόνα για να μην βγάλουν σπυριά που επίσης ονομάζουν μαύρες. Δεν κόβουν ρούχο, δεν λευκαίνουν πανιά, δεν πάνε στο χωράφι γιατί αυτό  γεμίζει με μαύρα ζουζούνια και δεν καταπιάνονται με τις ελιές στο λιοτριβειό γιατί θα γίνει μαύρο το λάδι. Ακολουθεί η γιορτή της  Αγίας Πελαγίας στις 4 του Μάη με πανηγύρια μεγάλα τα παλιότερα χρόνια  που πια έχουν  ατονήσει. Της Αγίας Ειρήνης στις 6 του μήνα και στις 8  η γιορτή του Αϊ Γιάννη του Χαλαζιά  που τον τιμούν γιατί φοβούνται μήπως ο άγιος θυμώσει και τους στείλει βροχή ή χαλάζι που θα καταστρέψει τα σπαρτά .Την άλλη μέρα του Αγίου Χριστόφορου πάλι κανείς δεν δουλεύει στον αγρό. Ο φόβος μιας ξαφνικής μπόρας ήταν τόσο μεγάλος που λένε πως τα παλιά τα χρόνια όταν ήταν στα μέρη μας οι Τούρκοι , ακόμα και αυτοί ρωτούσαν πότε γιόρταζε τούτος ο άγιος για να μην δουλέψουν την ημέρα του.

Και σαν βασική γιορτή του μήνα είναι αυτή των Κωνσταντίνου και Ελένης στις 21 του Μάη. Συμπίπτει ακριβώς με την μετάβαση από την άνοιξη στο καλοκαίρι και είναι μια μέρα που έκαναν προβλέψεις για τον καιρό. Αν έβρεχε και βροντούσε τότε τα περισσότερα από τα φρούτα που γίνονταν  πάνω στα δέντρα θα σκουλήκιαζαν. Τα αχλάδια που στην Κρήτη τα ονομάζουν « μαγιάπιδα », είναι η μέρα που δοκιμάζονται να δουν αν είναι ώριμα. Το έθιμο θέλει η δοκιμή αυτή να γίνεται από γυναίκα και μάλιστα κυοφορούσα για να καρπίσει περισσότερο και το δέντρο. Η παράδοση θέλει την Αγία Ελένη να ανακαλύπτει τον Σταυρό του Χριστού οδηγούμενη από την μυρωδιά του βασιλικού , για τούτο, το φυτό έχει την τιμητική του και μ αυτό στολίζονται όλες οι εικόνες που φέρουν την μορφή των δύο  ισαποστόλων. Σ όλη την Ελλάδα γίνονται πολλά πανηγύρια με έθιμο της ημέρας την τελετή των Αναστεναρίων.
Και στο τέλος φέτος  του Μάη γιορτάζεται η Πεντηκοστή , στις 27 και την επομένη στις 28 του μήνα είναι του Αγίου Πνεύματος.  Γιορτές με κινητή ημερομηνία που την καθορίζει η μέρα του Πάσχα και που  γιορτάζονται  με λαμπρότητα σε όλα σχεδόν τα μέρη της Ελλάδας. Η λαϊκή πίστη θέλει να κρατούν τρεις μέρες αυτές οι γιορτές, από το Ψυχοσάββατο που οι ψυχές του Κάτω κόσμου παίρνουν το δρόμο του γυρισμού. Έθιμο παλιό στην Κρήτη όλες οι χαροκαμένες γυναίκες, οι μάνες  να αφήνουν στην πόρτα τους ένα ποτήρι νερό να μην διψά η ψυχή στο μακρινό της ταξίδι στον κάτω κόσμο. Έθιμο που θυμίζει τα αρχαία  χρόνια, τα Ρουσάλια, την παλιά γιορτή της βυζαντινής περιόδου που θέλει τους τάφους όλους στολισμένους με λουλούδια και τις ψυχές να ακολουθούν τον ήλιο , τούτη την μέρα και την επόμενη της Πεντηκοστής  ή της Κυριακής της Γονυκλισιάς , όπως την γνωρίζουμε από το θρησκευτικό συναξάρι Πίστευαν οι άνθρωποι τις παλαιότερες εποχές,  πως  ήταν καλύτερα να μένει κάποιος ξάγρυπνος το  βράδυ  μιας και στο ταξίδι τους οι ψυχές στον κάτω κόσμο ίσως έπαιρναν μαζί τους μέσα στον ύπνο και το δικό τους πνεύμα να επισκεφτεί τον Άδη. Κανένας δεν πρέπει να ανέβει σε δέντρο τούτη την μέρα, ούτε λούζεται στη θάλασσα  γιατί η «κακή  ώρα » μπορεί να εμφανιστεί... Άλλα έθιμα της μέρας είναι ακόμη  τα κόλλυβα, τα κεριά που ανάβουν στην εκκλησία καρφωμένα πολλές φορές στο πάτωμα για να βρουν και πάλι οι ψυχές το δρόμο του γυρισμού , να μην σκοντάφτουν αλλά και τα κεράσματα και το γονάτισμα  πάνω σε λευκά μαντήλια ή φύλλα καρυδιάς που συμβόλιζαν τον μαύρο κόσμο του Άδη μιας και το χρώμα των χεριών αν τα ακουμπήσουν και τα τρίψουν γίνεται μαύρο και δύσκολα φεύγει….
Του Αγίου Πνεύματος η μέρα είναι  αφιερωμένη στους φωτογράφους και τους ηλεκτρολόγους και συνήθως γιορταζόταν  με μεγάλα πανηγύρια πάνω σε βουνοκορφές.
«….Την τελευταία μέρα του Απρίλη μια μεγάλη αναστάτωση επικρατούσε στην αυλή της γιαγιάς. Από το ξημέρωμα φύτευε λουλούδια, βότανα  και πιο πολύ βασιλικούς. Βιαζότανε να γεμίσει τις γλάστρες κι ύστερα να τις μπογιατίσει να΄ναι όλα έτοιμα πριν βασιλέψει ο ήλιος το απόγευμα. Από την άλλη μέρα, την Πρωτομαγιά,  δεν ακουμπούσε κανένα φυτό, μόνο τους μιλούσε, όλη την ώρα, τα κανάκευε ,να μεγαλώσουν, να της ομορφύνουν την αυλή. Μια φορά θυμάμαι Κυριακή θα΄ταν,  κι η ίδια ιεροτελεστία, όπως κάθε χρόνο, 30 τ΄ Απρίλη,  είχε βάλει τη λειτουργία στο ραδιόφωνο  στη διαπασών… Όλη η γειτονιά άκουγε. Και σαν τόλμησα να ρωτήσω , να πω να το χαμηλώσουμε λιγάκι εκείνη αποστομωτικά μου απάντησε πως … «Άστα να λειτουργηθούνε, να δυναμώσουνε, να χουνε την ευκή του παπά». Παράξενο μου φάνηκε αλλά τι να πω, γιαγιά ήταν  αυτή, αρχηγός όλων μας και όπως έλεγε η μαμά, εκείνη ήξερε τα πάντα. Η σοφή λοιπόν γιαγιά έφτιαχνε με ιδιαίτερη τέχνη τις γλάστρες της. Τα βασιλικά που θα πήγαινε στην Παναγιά, την γειτονόπουλα εκκλησιά μας , τα βαζε στις « καλές » γλάστρες, τις ακριβές, για να τηρήσει το έθιμο τον 15αυγουστο, που θελε την πιο περιποιημένη γλάστρα να΄ναι εκείνη της καλύτερης νοικοκυράς. Πόσες φορές μας είχε πει, ποτέ, ποτέ να μην φυτεύουμε τίποτα τον Μάη γιατί ήταν γρουσουζιά και θα μαραινόταν αμέσως. Το κράτησα  τούτο το  έθιμο, τη συνήθεια της και χθες βράδυ έφτιαξα κι εγώ τους δικούς μου βασιλικούς, να τους βρει  το απόι του πρωινού  κι  ο Μάης στην γλάστρα την καλή, την πιο καλή, μόνο που δεν είχα ασβέστη να της βάλω και την άφησα άβαφτη με την υπόσχεση του χρόνου να τη στολίσω σωστά, όπως μού ορμήνευε…»**
Καλό μήνα!

ΠΗΓΕΣ:
**Λόγια του αέρα, Συλ. Διηγημάτων, Ελένη Μπετεινάκη, 2014
Γ.Α. Μέγα « Ελληνικαί εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας »,Αθήνα 1963
Οι 12 μήνες ,Τα λαογραφικά, Κυριακίδου – Νέστορος  Άλκη, εκδ. Μαλλιάρης Παιδεία, Θεσσαλονίκη 1982
Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη, Νίκος Ψιλάκης, εκδ. Καρμάνωρ
« Πασχαλινά και της Άνοιξης»,Λουκάτος Δημήτρης, 1980
Εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Δημοσιεύτηκε στις 1 Μαϊου 2018 στο Cretalive.gr : https://www.cretalive.gr/opinions/mahs-einai-gematos-mageia-mystika-kai-myrodies-1

Παρασκευή, 27 Απριλίου 2018

Παραμύθια που λένε μεγάλες αλήθειες ...


Τα Παραμύθια του Σαββάτου… γράφει, προτείνει, παρουσιάζει η Ελένη Μπετεινάκη*

Νέες εκδόσεις, καλογραμμένες ιστορίες, ποικίλη ύλη και φαντασία που κτυπάει κόκκινο. Μύθοι που αγαπήσαμε, νεράιδες και άνδρες της νεοελληνικής παράδοσης. Ζώα  αγαπημένα που συμβιώνουν και καταστάσεις καθημερινής τρέλας  που μόνο αν σκέφτεσαι σαν παιδί μπορείς  να  τις απογειώσεις.
Παραμύθια που λένε μεγάλες αλήθειες κι ιστορίες που αγαπήσαμε και πάντα θα αγαπάμε!

Όταν ο Ράμπο γνώρισε τη Ριρίκα, Εύα Κασιάρου, εικ: Ελίζα Βαβούρη, εκδ. Κόκκινη Κλωστή Δεμένη

Ο Ράμπο είναι ένα ημίαιμο σκυλί που έχει κάτι από μπουλντόγκ. Έχει κι ένα όνομα βαρύ, σαν ιστορία, γιατί κατάφερε να επιζήσει μέσα σε δύσκολες συνθήκες. Αφεντικά του ο μικρός Αργύρης και η κ. Ευτυχία η μαμά του αγοριού. Κι όπως τα περισσότερα σκυλιά, μισεί τις γάτες κι απεχθάνεται την μυρωδιά τους. Τις κυνηγάει σαν τις συναντήσει στο δρόμο, γρυλλίζει έντονα και γενικότερα επικρατεί ένας μικρός χαμός. Και μια μέρα, από εκείνες που δεν θα ξεχάσει ποτέ ο Ράμπο, ένα κουτί με ένα  μικρό ασπρογκρίζο γατί έκανε την εμφάνιση του στο σαλόνι του σπιτιού. Η Ριρίκα μπήκε αιφνιδίως στη ζωή του Ράμπο και την έκανε άνω κάτω. Ένα σωρό συναισθήματα ξύπνησαν, αρνητικά στην αρχή και σκέψεις για τρόπους εξολόθρευσης, απομάκρυνσης και εξαφάνισής  της. Ένα πρωινό  όμως συνέβη κάτι παράξενο, ασύλληπτο κι ο Ράμπο ένοιωσε τα πιο θετικά συναισθήματα που μπορεί να νοιώσει ένα …σκυλί για έναν « θανάσιμο» εχθρό που τελικά θα γίνει ο καλύτερος φίλος του. Τι συνέβη; Α… αυτό δεν λέγεται αλλά είναι γραμμένο από την Εύα Κασιάρου με πολύ δεξιοτεχνία, χιούμορ και έκπληξη.
Μια ιστορία για φιλόζωους και όχι μόνο. Μια ιστορία γεμάτη συναισθήματα για ζώα και …καταστάσεις. Μια ιστορία που λίγο πολύ οι μεγαλύτεροι την έχουν βιώσει αν ζουν με κατοικίδια και οι μικρότεροι θα μάθουν ή θα απομυθοποιήσουν αρκετά πράγματα για τα κατεστημένα που αφορούν σκυλιά και γατιά. Μια ιστορία για τη φιλία, την αγάπη, την έννοια, τη φροντίδα, τη ζωή στο σπίτι με δυο πολύ αγαπημένα  στον άνθρωπο ζώα. Μια ιστορία πολύ πολύ καλογραμμένη, ευφάνταστη και αληθινή. Έτσι είναι η ζωή, αυτό που περισσότερο δεν θες και αποφεύγεις με κάποιο  τρόπο  έρχεται εκείνο και θρονιάζεται στην καθημερινότητα σου. Κι εσύ τότε αναγκαστικά το αποδέχεσαι και μπορεί σαν του δώσεις μια δεύτερη ευκαιρία να  ανακαλύψεις πως το είχες τελικά ανάγκη.
Υπέροχη εικονογράφηση από την Ελίζα Βαβούρη. Καταπληκτική έκδοση από την Κόκκινη Κλωστή Δεμένη. 

Για όλους όσους αγαπούν τα σκυλιά και τα γατιά. Ένας διαφορετικός οδηγός- τρόπος συμβίωσης μαζί τους και μια καθημερινότητα γνώριμη και αγαπημένη!

Ο Λυράρης και οι νεράιδες, Αγγελική Δαρλάση, εικ: Βασίλης Γρίβας, εκδ. Μεταίχμιο

Σειρά Νεοελληνικά παραμύθια. Διασκευές, ξαναγραψίματα, έμμετρο κείμενο για μυθους και λαϊκές παραδόσεις οι περισσότερες από τη συλλογή του Ν. Πολίτη. Την αδυναμία  μου στην Κρήτη την καταλαβαίνουμε όλοι. Ειδικά όταν ακουμπά κάποιον  μύθο που μαζί του μεγάλωσα, ονειρεύτηκα και αγάπησα όσο κανέναν άλλο. Ο κρητικός λυράρης, ήρωας σε ιστορία. Το χάρισμα που δίνεται από νεράιδες αφού κανείς δεν μπορεί αλλιώς να εξηγήσει την τόση  μαεστρία, την δεξιοτεχνία , την μαγεία στο παίξιμο του πιο αρχαίου μουσικού οργάνου. Νεράιδες θα βρεις παντού να κατοικούν στα παραμύθια των Κρητικών. Παραλλαγές μύθων ακόμη περισσότερες . Η Αγγελική Δαρλάση έδωσε μια εκδοχή , απ΄τις πιο γνωστές κι αγαπημένες που ΄χει όλη την παράδοση των κρητικών λυράρηδων γραμμένη. Το μαυρομάνικο μαχαίρι, τον κύκλο της ζωής , την αντριγιά, τον όρκο στο λόγο που δεν «πατιέται » ποτέ κι  από κανέναν. Την ομορφιά, την δύναμη της κρητικής ψυχής. Σαν άλλος Οδυσσέας ο κρητικός λυράρης δεν παρασέρνεται από τις όμορφες κόρες, από το περίτεχνο παίξιμο της λύρας. Δεν λυγίζει, συλλογιέται  τη δική του πεθυμιά: Να μάθει να παίζει …θεϊκά. Γυναίκα πλανεύτρα, μουσική –λύρα ακόμα πιο δυνατός έρωτας.
Να το ψάξετε, με ζωγραφιές περήφανες σαν το τρανό νησί από τον Βασίλη Γρίβα, να θυμηθείτε πόσο σπουδαία είναι τούτη η τέχνη του παιξίματος της λύρας, πόσο μοναδική που μόνο σε νεράιδες αρμόζει να την ξέρουν…

Για  πολύ μικρά παιδιά και για όσους λατρεύουν τους μύθους του τόπου τους!

Τελικά θα γράψουμε τεστ; Ελένη Γεωργοστάθη, εικ: Ναταλία Καπατσούλια, εκδ. Ψυχογιός

Δυο φίλοι, δυο γειτονόπουλα που λατρεύουν την τεχνολογία, την φαντασία, τις περιπέτειες, τα μυστικά και ….τις ανακαλύψεις. Ένα τάμπλετ είναι η αιτία και αφορμή της τόσο  πραγματικά εκπληκτικής περιπέτειας που έγραψε η Ελένη Γεωργοστάθη. Ένα τάμπλετ που μοιάζει να΄χει μαντικές ιδιότητες. Ή μήπως όχι; Ο αδελφός του Αργύρη, ο Γρηγόρης, που ναι μεγάλος και σπουδάζει εφευρέτης στην Αμερική  ανακάλυψε  την πιο σπουδαία «συσκευή» του κόσμου και ο Αργύρης δεν έχασε την ευκαιρία  να τη δοκιμάσει. Ένα τάμπλετ που διαβάζει τις σκέψεις του άλλου… Κι έτσι στη στιγμή αποφασίζουν οι δυο φίλοι,  να μάθουν αν η κυρία  Περσεφόνη ετοιμάζεται να τους βάλει τεστ στο σχολείο την επόμενη μέρα… Και τι απίστευτο συμβαίνει; Μόλις πληκτρολογούν το όνομά της στην οθόνη του τάμπλετ όλα γίνονται …ορατά και αποκαλυπτικά. Κι εδώ αρχίζει μια απίστευτη περιπέτεια. Θα ανακαλύψουν πως η κυρία τους σκέπτεται αλλά πράγματα, διαφορετικά, από αυτούς, θα μάθουν τη ζωή της τα απογεύματα και θα καρδιοχτυπήσουν σαν εμφανιστεί το …απρόοπτο που θα τους κάνει  επίσης να αναρωτηθούν για τις μέχρι εκείνη τη στιγμή σκέψεις τους.
Απίστευτη ιστορία! Γεμάτη χιούμορ και φαντασία αχαλίνωτη. Η Ελένη Γεωργοστάθη πρωτοτυπεί, συναρπάζει και μπαίνει στο μυαλό όχι μόνο της κ. Περσεφόνης αλλά όλων μας. Ποιος δεν θα θελε  μια συσκευή που διαβάζει …τα πάντα για τους άλλους; Μια ιστορία προβληματισμού για τις εύκολες ταμπέλες, για τις διαφορετικές απόψεις και σκέψεις. Μια ιστορία γεμάτη συναισθήματα θετικά κι αρνητικά. Ερωτήσεις, απορίες, μυστικά και δυνατότητα λύσεων. Τελικά οι δασκάλες και οι δάσκαλοι δεν είναι τέρατα, ούτε αλλοπρόσαλλα πλάσματα. Είναι άνθρωποι με καθημερινότητα, προβλήματα, συναισθήματα γεμάτοι  και αγωνίες. Κι αν θα θέλαμε όλοι να είναι σουπερ ήρωες τότε με τα φτερά της φαντασίας των παιδιών μπορεί και να κατάφερναν όσα έκανε η κ. Περσεφόνη ένα απόγευμα που κανείς δεν το είχε φανταστεί.
Καλογραμμένη, στρωτή, γεμάτη, συναρπαστική, ξεχωριστή ιστορία! Όταν ένας συγγραφέας κατοικεί στα πιο ψηλά στρώματα της Φαντασίας , τα  αποτέλεσμα είναι γεμάτα εκπλήξεις. Όλοι θα την αγαπήσουν αυτήν την  ιστορία γιατί είναι  πολύ χορταστική, πρωτότυπη και διαφορετική. Φυσικά να μην παραλείψουμε και τις ολοζώντανες εικόνες της Ναταλίας Καπατσούλια που δίνουν νότες πολύχρωμες και ακόμα πιο συναρπαστικές σε μια ιστορία γεμάτη απρόβλεπτα!

Για παιδιά από 7 χρονών.

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Δημοσιέυτηκε στις 28 Απριλίου 2018 στο Cretalive.gr :https://www.cretalive.gr/culture/ta-paramythia-toy-sabbatoy-99

Δευτέρα, 23 Απριλίου 2018

Τα Παραμύθια του Σαββάτου… ζωντανεύουν! ( Κι ας ήταν Παρασκευή… στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο: Εκπαίδευση και Πολιτισμός)


Παρασκευή απόγευμα 20 Απριλίου 2018,ώρα 16.00 και στην Αίθουσα Ταυροκαθάψια των 20ου και 56ου Δημ. Σχολείων Ηρακλείου ξεκινούσε σιγά σιγά το εργαστήριο με τίτλο: Τα Παραμύθια του Σαββάτου… ζωντανεύουν. Κι ήταν προγραμματισμένο για το 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο : Εκπαίδευση και Πολιτισμός, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων και Διοργάνωση από την  Περιφέρεια Κρήτης, την Περιφερειακή Διεύθυνση  Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης Κρήτης και με  Εμψυχώτρια- εισηγήτρια την  Ελένη Μπετεινάκη.
Τι να πω τωρα για τούτο το Εργαστήρι που θα θυμάμαι για πολύ πολύ καιρό. Σαν μου είπαν λίγο πριν την έναρξη πως θα ΄ναι πάνω από 30 άτομα έμεινα με μια παιδικά αφελέστατη ίσως απορία ζωγραφισμένη στο πρόσωπό μου και την ερώτηση: «Όλοι αυτοί για τα παραμύθια μου;» …Κι όμως όλοι αυτοί για τα παραμύθια, άνθρωποι με πείρα, φιλόλογοι-δάσκαλοι- νηπιαγωγοί, βρεφονηπιοκόμοι, άνθρωποι που όποιο τίτλο κι έφερναν μαζί τους αποδείχτηκε πως λάτρευαν τα παραμύθια.

Η Μαρμελαδού της Αλεξάνδρας Μητσιάλη, ήταν το παραμύθι που είχα διαλέξει να τους αφηγηθώ. Σύγχρονο, υπέροχο και γεμάτο μυρωδιές και συναισθήματα. Οι κούκλες της Εύης Αλμπαντάκη ήταν πάλι πανέτοιμες, τα βαζάκια με τις «μαγικές » λέξεις και χρώματα στοιβαγμένα σε μια σειρά στο πάγκο της Νίνας για το  παζάρι της Τετάρτης   και το παραμύθι πήρε σάρκα και οστά…



Κι άκουγαν, άκουγαν πολύ προσεκτικά. Δεν έβλεπαν εκείνοι αλλά εγώ όσο μιλούσα κοίταζα τις εκφράσεις των προσώπων κι έπαιρνα δύναμη, χαρά και αντοχή ίσαμε την τελευταία λέξη. Που΄ ρθε η κάθαρση για όλους μας και η στιγμή της πιο μεγάλης δημιουργίας.






Έξι ομάδες φτιάξαμε όσα και τα χρώματα από τα βάζα και οι λέξεις που θα έπρεπε  να μπουν μέσα στις μαγικές συνταγές που είχαν να ετοιμάσουν.
Κόκκινο της αγάπης, πράσινο της ευτυχίας, κίτρινο της ελευθερίας, μπλε της καλοσύνης, ροζ της χαράς και πορτοκαλί της φιλίας.
Και σαν τελειώσανε με τα πιο σπουδαία υλικά της φαντασίας, των συναισθημάτων και της σκέψης τους ήρθε η παρουσίαση τους που με συγκίνησε πολύ, πολύ!
Ομάδα 1η : Μαγική λέξη : Φιλία και τίτλος δημιουργίας – παρουσίασης : Μια φιλία σκέτη Μαρμελάδα ( ΚΑλλίόπη Γκουτζιαμάνη, Τρευλάκη Δέσποινα,Αγγελάκη Εμμανουέλλα, Παπασπυρίδου Εύη, Κανάκη Μαίρη)
Και τι δεν είχε τούτη η συνταγή; Αγάπη, κατανόηση, αλληλεγγύη, υποστήριξη, εμπιστοσύνη αξιοπιστία, ειλικρίνεια, αλήθεια, συγγνώμη, ανιδιοτέλεια, καλοσύνη, αμοιβαιότητα, συνεργασία, ενσυναίσθηση, φιλία και …μέλι!

Ομάδα 2η: Μαγική λέξη :Ελευθερία και χρώμα το κίτρινο :Τίτλος : Μαγική συνταγή μαρμελάδας μπανάνας (Ειρήνη Σπυριδάκη, Ελένη Κουτσάκη, Σοφία Δέλλα, Ελένη Μερκουλίδη, Γεωργία Μαπντουβά)







Υλικά :1 κιλό ελευθερία,
5 κουτ. Σούπας Ειρήνη,
Αγάπη όση σηκώσει
1 κούπα φιλία
Χαρά από 20 παιδικά χαμόγελα
Ξύσμα ονείρου
1 φτερό πεταλούδας
5 μπανάνες και μια μπανανόφλουδα
Μπόλικα φιλάκια
20 αγκαλίτσες
1 χούφτα ελπίδα,
Άρωμα κίτρινου τριαντάφυλλου
Σιρόπι καλοσύνης
Νεραϊδόσκονη
Ομάδα 3η : Η  μαγική λέξη ήταν η καλοσύνη και φυσικά φτιάξανε την μαρμελάδα της:
(Αγγελική Σιούτα, Ελένη Νέστορα, Βρυσανάκη Σοφία, Παρασκάκη Κατερίνα, Μπλέτα Ελένη)
Και τη δεν είχε τούτη η μαγική συνταγή; Από τα πιο σπουδαία υλικά:
2 κιλά παιδικές αγκαλιές,
2 κιλά γλυκά φιλιά
1 κιλό δάκρυ χαράς
1 κιλό πλατιά χαμόγελα
2 πρέζες αγάπης
Πολλές χούφτες καλοσύνη
4η Ομάδα: Μαγική λέξη η Αγάπη και φυσικά έφτιαξαν τη μαρμελάδα της: ( Μαρία Πρωτογεράκη, Ερωφίλη Σφακιανάκη, Πηνελόπη Διαμαντάκου, Λιουδάκης Βασίλειος,Νίκας Σταύρος)
*      Φοράμε την κατακόκκινη ποδιά μας
*      Ζεσταίνουμε λίγες αναμνήσεις σε ένα κατασαρολάκι σε σχήμα καρδιάς
*      Προσθέτουμε από τον ενθουσιασμό των παιδικών μας χρόνων
*    

   
  Βάζουμε τη χαρά από τη  περιπέτεια της εξερεύνησης του δάσους για τη συλλογή των φρούτων
*      Καθώς σιγοβράζει το μίγμα αναδύονται όμορφα συναισθήματα
*      Αγάπη και ευφορία πλημμυρίζουν την ατμόσφαιρα
*      Κλείνουμε τα παράθυρα σε αρνητικές σκέψεις
*      Λέμε ανέκδοτα για να δροσίσει η μαρμελάδα με τη χαρά και τα γέλια μας
*      Σερβίρουμε με ζεστά χαμόγελα


5η Ομάδα :Μαγική λέξη η Χαρά. Συνταγή : Τριανταφυλλένια Χαρά (Τριανταφύλλου Στέλλα, Κασσωτάκη Ειρήνη, Νηστικάκη Σόνια, Γαρεφαλάκη Ελισάβετ, Δουκουμετζάκη Καλλιόπη )
Υλικά: 2 κούπες Χαρά
1 κιλό ζάχαρη
1 κουταλιά τύχη
5 γλυκά χαμόγελα
10 κουταλιές της σούπας Ελπίδα
5 αγκαλιές, αγκαλιές τριαντάφυλλα
5 χούφτες τρυφερότητα
1 κανάτα ροδόνερο
Εκτέλεση : Σε μια ζαχαρωτή κατσαρόλα αναμιγνύουμε τη χαρά, τη ζάχαρη, την τύχη, τα χαμόγελα, την ελπίδα, τα τριαντάφυλλα, την τρυφερότητα και το ροδόνερο.
Σιγοβράζουμε με ζεστασιά το μείγμα μέχρι να δέσουν τα υλικά
Πασπαλίζουμε με ροδοπέταλα και κανέλα
Την προσφέρουμε με σιρόπι ευτυχίας




6η ομάδα: Μαγική λέξη Ευτυχία και έφτιαξαν μια έμμετρη Συνταγή (Κλειώ Καλογιαννάκη, Κατερίνα Δερμιτζάκη, Μαρία  Χιώνου, Μαρία Περδικάκη)
Πολλά έχω να σου πω απόψε ευτυχία.
Έλα μαζί να ζήσουμε σ΄αυτή την πολιτεία.
Παρέα να είμαστε μαζί, στη βόλτα στο παιχνίδι
Και η ζωή μα σαν κυλά σαν όμορφο ταξίδι.
Μαζί να δοκιμάσουμε την κάθε κουταλιά της
Με γέλιο, αγάπη, υπομονή μα και χαρά γεμάτη.
Και είναι όλα τόσο απλά στα καθημερινά μας
Για αυτό μην τα αφήσουμε να φύγουν μακριά μας!

Έπρεπε να είστε εκεί για να δείτε την εκπληκτική παρουσίαση και όλα τα δρώμενο από τις κυρίες και τους κυρίους των ομάδων.


Ένα τεράστιο ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ για όλο αυτό που ζήσαμε για μια μισή ώρα περίπου! Με συγκινήσατε, με γεμίσατε με πολλά θετικά συναισθήματα, με καταπλήξατε για την αθρόα συμμετοχή και έμεινα άφωνη με τις δημιουργίες σας.


Μια τεράστια αγκαλιά από εμένα και τα Παραμύθια του Σαββάτου...
Και με το καλό να ανταμώσουμε πάλι!
Ελένη Μπετεινάκη