Το vivliolife.gr παρουσιάζει τον Σιγανό...ένα σκιάχτρο με ψυχή!

Στη σελίδα μας συχνά έχουμε αναφερθεί στο γεγονός ότι η παιδική λογοτεχνία είναι ένα αρκετά δύσκολο είδος λογοτεχνίας. Η ευαίσθητη ηλικία του αναγνωστικού κοινού, στην οποία στοχεύει, απαιτεί όχι μόνο ιδιαίτερη προσοχή, μα και ένα τρόπο γραφής και μια έντονη ιστορία που θα «κρατήσει» στις σελίδες του, τους μικρούς και απαιτητικούς αναγνώστες.

Η Ελένη Μπετεινάκη, η οποία είναι νηπιαγωγός, φέρνει στους μικρούς μας αναγνώστες το έργο της, «Ο Σιγανός… Ένα σκιάχτρο με ψυχή!» και το οπισθόφυλλο του βιβλίου είναι αρκετό, για να γνωρίσουν οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί το βιβλίο και να το επιλέξουν, ώστε τα παιδιά να γνωρίσουν τον Σιγανό και τα μηνύματα που αυτός δίνει απρόσκοπτα και άπλετα, μέσα από την ιστορία του.

«Ο Σιγανός είναι το σκιάχτρο που ζει στο περιβόλι του κυρ-Γιάννη. Σπάνια μιλάει… Μόνη του παρέα ο Ανέστης, ο σπουργίτης, κι ένα βιβλίο ποίησης που το διαβάζει συνεχώς.

Μια νύχτα αποφασίζει να φύγει μακριά. Θέλει να γνωρίσει τον κόσμο, μα πιο πολύ τη θάλασσα.

Το περιβόλι αναστατώνεται στα ξαφνικά. Τα λαχανικά, τα φρούτα, οι καρποί κινδυνεύουν πια απ’ τον καθένα κι αρχίζουν να καταλαβαίνουν πόσο πολύτιμη ήταν η δουλειά του Σιγανού…

Όλοι θα μπλεχτούν σε περιπέτειες και θα δουν τη ζωή τους να αλλάζει!

Άραγε ο Σιγανός θα καταφέρει να φτάσει στον προορισμό του;

Πώς σκέφτηκαν να δράσουν τα λαχανικά, τα φρούτα, οι καρποί;

Η συγγραφέας, μέσα από την επιστημονική της κατάρτιση και την αγάπη της για τη γραφή και τα παιδιά, δημιούργησε έναν δυνατό και αγαπημένο ήρωα. Τον Σιγανό ένα διαφορετικό σκιάχτρο, έναν μοναχικό ήρωα, που διαβάζει και αγαπά τα βιβλία, που νοιώθει την αδιαφορία και την σχεδόν απαξίωση από τον περίγυρο του, που έχει όνειρα και ανάγκες, που θέλει να γνωρίσει την θάλασσα και τον κόσμο έξω από το μικρό περιβόλι που ζει με τον μοναδικό του φίλο, τον μικρό Ανέστη το σπουργίτι, μακριά από τα λαχανικά και τα φρούτα, που ενώ προσέχει, αγαπά και τα προφυλάσσει από κινδύνους, εκείνα ποτέ δεν του το αναγνωρίζουν, ποτέ δεν του μιλούν. Και το ταξίδι του ξεκινά. Μαζί του μόνο το αγαπημένο του βιβλίο που δεν αποχωρίζεται ποτέ. Ναι, θα γνωρίσει επιτέλους την θάλασσα, θα αποκτήσει νέες εμπειρίες. Ο ήλιος και το φεγγάρι τον συμβουλεύουν για τους κινδύνους μακριά από το προστατευμένο περιβάλλον τους, για την εμπιστοσύνη σε αγνώστους, για το που είναι οι ρίζες του.
Θα κινδυνέψει; Θα βρει κι εκείνος κάποιον να τον προστατέψει και να τον βοηθήσει στις δυσκολίες του; Θα φτάσει στην πολυαγαπημένη του θάλασσα; Άραγε θα γυρίσει πίσω; Στο περιβόλι του; στο σπίτι του; Και τα λαχανικά; Πώς περνούν μόνα τους; Χωρίς την προστασία του σκιάχτρου; Από ποιους κινδύνους καταφέρνουν να επιβιώνουν; Πώς θα κάνουν τον Σιγανό να γυρίσει πίσω; Να γυρίσει πίσω ο «φίλος» τους; Πώς θα μπορέσουν να τον ειδοποιήσουν;

Ναι, μια όμορφη προσεγμένη και ευαίσθητη πλοκή, ένα τρυφερό και συνάμα διδακτικό παραμύθι που απευθύνεται σε παιδιά από 5 ετών και πάνω. Οι μικροί αναγνώστες θα γνωρίσουν τους ξεχωριστούς ήρωες που ζωντανεύουν μέσα από την πένα της κ. Μπετεινάκη, θα διδαχθούν για την φυγή από το προστατευμένο περιβάλλον και τους κινδύνους της, την ανάγκη του να ανήκει κάπου ο άνθρωπος, τα όνειρα και πώς αυτά πραγματοποιούνται, την αχαριστία και την ευγνωμοσύνη, την αγάπη για τα βιβλία, τα μαθήματα ζωής, τη φιλία και τόσα άλλα, με τρόπο αβίαστο και αλληγορικό.

Η Εικονογράφηση της Αιμιλίας Κονταίου, εξαιρετική (μα πόσο όμορφη η εικόνα του Σιγανού που κρατά το αληθινό ανθολόγιο!) προσεγμένη, σύγχρονη και απόλυτα υποστηρικτική στο παραμύθι που συνοδεύει.

«Ένα σύγχρονο παραμύθι για όσα σπάνια λέγονται, τις “συγγνώμες” και τα “ευχαριστώ”.
Για τη μοναξιά, τα όνειρα και τις μεγάλες αξίες της ζωής: τη φιλία, τη συντροφικότητα και την αλληλεγγύη».

 

https://vivlio-life.gr/%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%B1-%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D-%CE%B2%CE%B9%CE%B2%CE%BB%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%BA/

Η Μυρτώ, η Φωτούλα κι ένας ψαράς...στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Ιστορίες να τις λες!

Της Ελένης Μπετεινάκη

Η στήλη των Παραμυθιών του Σαββάτου επανέρχεται στην αρχική της θέση και μορφή, κάθε Σάββατο πρωί και εκτάκτως τις υπόλοιπες ημέρες όταν έχει να σας προτείνει βιβλία που πραγματικά ξεχωρίζουν…

Ιστορίες για την πίστη στον εαυτό μας, για τους φίλους, την αγάπη, τα όνειρα, τους στόχους. Για όλα εκείνα που φοβόμαστε να κατακτήσουμε για το περιβάλλον που πρέπει να προστατεύσουμε.

Η Μυρτώ και το βουνό, Κιμ Χίλγιαρντ, εκδ. Ψυχογιός

Μυρτώ είναι το όνομα της μύγας πολύ πολύ διαφορετικής. Μιας μικρής μύγας που είχε μεγάλα σχέδια για τη ζωή της. Ήθελε πάρα πολύ να ταξιδέψει και βασικά να σκαρφαλώσει σε ένα πολύ ψηλό βουνό. Ήθελα ακόμα να οργανώσει ένα δείπνο και να συναντήσει έναν καρχαρία. Τα έγραψε όλα με τη σειρά στις σημειώσεις της και ξεκίνησε αμέσως να βάζει σ’ εφαρμογή τα Θέλω και τα όνειρά της. Οι δικοί της όλοι την αποπήραν, σχεδόν την απογοήτευσαν με πολλές συμβουλές αποτροπής ‘όσων σχεδίαζε. Εκείνη όμως είχε στο  μυαλό της  έναν και μόνο κανόνα: «Άκου αυτούς που λένε ότι ΜΠΟΡΕΙΣ!» Και  ξεκίνησε την δική της περιπέτεια…

Πέρασε δυσκολίες, μικρές λύπες, μεγάλες χαρές αλλά όσο και αν ήρθανε στιγμές που την έκαναν να θέλει να τα παρατήσει δεν το έκανε. Και έφτασε ίσαμε την κορυφή του ψηλότερου βουνού …στον κόσμο. Τι άλλαξε στην συνέχεια θα το μάθετε μόλις διαβάστε το υπέροχο βιβλίο της Κιμ Χίλγιαρντ!

Μια πολύ δυνατή ιστορία που αγαπά την περιπέτεια και όσους δεν δειλιάζουν μπροστά σε εμπόδια. Θάρρος, τόλμη και θετική ενέργεια. Η μύγα δεν είναι τίποτα άλλο πάρα ένα μικρό και ενοχλητικό έντομο για μας ή και αδιάφορο. Όπως συμβαίνει και στη ζωή που κάποιοι άνθρωποι χωρίς να κάνουν φασαρία καταφέρνουν πολύ δύσκολες αποστολές. Ωστόσο στο βιβλίο της Κιμ Χίλγιαρντ αποκτά όλα εκείνα τα προτερήματα που έχει ανάγκη κάποιος για να προχωρήσει στη ζωή του και να φτάσει στον τελικό προορισμό, στόχο κι επιθυμία του. Η αδιάφορη μύγα γίνεται έμπνευση για πολλούς που δείλιαζαν να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους. Και η ζωή συνεχίζεται με νέες προκλήσεις και νέους στόχους.

Η σημασία της οικογένειας, των φίλων, οι επιρροές  και το φιλτράρισμα των δικών τους απόψεων σε σχέση με τα δικά μας Θέλω. Τι χρειάζεται στη ζωή να κάνεις για να πετύχεις; Να βάζεις στόχους, να πιστεύεις στον εαυτό σου. Να μην ακούς κανέναν από αυτούς που λένε πως δεν μπορείς να τα καταφέρεις και να ξεκινάς χωρίς καθυστερήσεις όλα όσο θέλεις να αποκτήσεις-κατακτήσεις στη ζωή σου. Ένα βιβλίο για την ενθάρρυνση, τις προκλήσεις της ζωής, την αυτοπεποίθηση, την ωριμότητα στη σκέψη και τις αντοχές.

Με λίγα λόγια θα σας κατακτήσει η μικρή Μυρτώ και θα την λατρέψουν τα παιδιά για ένα ακόμη λόγο. Κανείς δεν περιμένει πως ακόμα και μια μύγα έχει όνειρα και μπορεί να τα πραγματοποιήσει.

Η εικονογράφηση από την ίδια την συγγραφέα είναι απλά εξαιρετική!

Για παιδιά από τεσσάρων χρόνων!

Δείτε εδώ το βιβλίο και διαβάστε ένα μικρό απόσπασμα : https://www.psichogios.gr/h-myrtw-kai-to-boyno.html

Η Φωτούλα αγαπούσε τα πλαστικά,(Celia loved plastic) Νικόλας Ανδρικόπουλος, εκδ. Πατάκη

Η Φωτούλα είναι μια φώκια. Μια μικρή άπειρη φώκια που είναι χαρούμενη σαν παιδί. Παίζει, βουτάει στα νερά, κάνει τούμπες και λατρεύει τα χάδια και τα φιλιά, ειδικά της μαμάς της. Μια μέρα βρήκε ένα πλαστικό μπουκάλι κι άρχισε να παίζει μαζί του. Την άλλη μέρα μια πολύχρωμη πλαστική μπάλα της κίνησε το ενδιαφέρον. Ένα πλαστικό καλαμάκι, ένα πλαστικό ποτήρι, ένα  κουτάκι αναψυκτικού, μια πλαστική οδοντόβουρτσα και ένα μεγάλο πλαστικό δίκτυ. Κι ήταν όμορφη η ζωή με τα πλαστικά για την μικρή Φωτούλα. Ίσαμε εκείνη τη μέρα που μια πλαστική σακούλα έκανε την  εμφάνισή της στη θάλασσα. Τώρα πια ο κίνδυνος για τη ζωή της ήταν τεράστιος!

Τι έγινε θα το ανακαλύψετε μέσα στο βιβλίο που έγραψε  και εικονογράφησε, όπως πάντα άλλωστε εκπληκτικά ο Νικόλας Ανδρικόπουλος.

Αγαπημένος εικονογράφος και συγγραφέας παιδικών βιβλίων ο Νικόλας μας, μας δίνει την δική του οπτική ματιά για την ασυλόγιστη και επικίνδυνη για όλους χρήση και κατανάλωση πλαστικών ειδών που συχνά καταλήγουν στις θάλασσες και καταστρέφουν το περιβάλλον θαλάσσιο και μη. Η Φωτούλα θα πρέπει να γίνει σύμβολο για όλους ώστε η προστασία του πλανήτη, των θαλασσών, των ακτών και της δικής μας ζωής που είναι άμεσα συνδεδεμένη με την φυτική και ζωική αλυσίδα να είναι πρωταρχικό μέλημα μας. Το βιβλίο απευθύνεται σε πολύ τρυφερές ηλικίες σχεδόν από τριών χρόνων θέλοντας να αφυπνίσει συνειδήσεις και να τυπώσει στην ψυχή και το μυαλό ακόμα και των πιο μικρών παιδιών πως το πλαστικό δεν είναι το καλύτερο υλικό για παιχνίδι και για καθημερινή χρήση από κανέναν μας. Το κείμενο είναι απλό, περιεκτικό και ουσιώδες με σαφείς υποδείξεις για αποφυγή πλαστικών πάρα την εύκολη, πολύχρωμη και εντυπωσιακή χρήση τους. Αγαπημένη ηρωίδα πρόκειται να γίνει η Φωτούλα που επίσης την ζωντάνεψε με τα πινέλα του ο Νικόλας Ανδρικόπουλος και την αγαπήσαμε ήδη αρκετά.

Βρείτε περισσότερα για το βιβλίο εδώ : https://www.patakis.gr/product/618645/vivlia-paidika--efhvika-paidikh-neanikh-logotexnia/H-Fotoula-agapouse-ta-plastika-Celia-Loved-Plastic/

Νότια, Ντάνιελ Ντάνκαν, εκδ. Φουρφούρι

Ένας ψαράς, ένα πουλί, μια σχέση ζωής, αγάπης και αφοσίωσης. Ένας μοναχικός ψαράς που μια μέρα ανακαλύπτει ένα πουλί στη βάρκα του με σπασμένη φτερούγα.  Ο ψαράς περιποιήθηκε το τραύμα του πουλιού και το είχε κοντά του για να το φροντίζει.

Οι μέρες περνούσαν και ο ένας απολάμβανε τη συντροφιά του άλλου. Όμως σαν ο καιρός κρύωσε και το  πουλί δεν θα μπορούσε να επιβιώσει στον Βορρά, ο ψαράς άλλαξε ρότα και  επέλεξε να τον ταξιδέψει Νότια, για να βοηθήσει τον φτερωτό του φίλο..

Πόσα συναισθήματα χωράνε σε εκατό πενήντα οκτώ λέξεις. Τόσες είναι οι λέξεις ενός μαγικού βιβλίου πού επίσης έχει εικονογραφηθεί υπέροχα και που μας δίνει μηνύματα  για την μοναξιά, την φιλία, την φροντίδα, την συμπόνια, τον αποχωρισμό και το νόημα της ζωής. Της ζωής που σαν υπέρτατο αγαθό για κάθε ζωντανό οργανισμό χρειάζεται αγάπη, φίλους, και τα δικά της φτερά κυριολεκτικά και μεταφορικά να ταξιδέψει, να επιβιώσει και να ολοκληρώσει τον κύκλο της.

Τρυφερή ιστορία γεμάτη συναίσθημα κι αλήθειες. Γεμάτη περίσσευμα ψυχής, καλοσύνης, ανθρωπιάς και ισορροπημένης σκέψης και δοτικότητας. Παράδειγμα τρανταχτό τούτος ο ψαράς για μικρούς και μεγάλους για όλα εκείνα που θεωρούμε σπουδαία στη ζωή αλλά συχνά οι υλικές απολαύσεις σκιάζουν την τόλμη, την αφοσίωση και το πραγματικό νόημα της ύπαρξης όλων μας.

Μια περιπέτεια που συγκινεί, διδάσκει και γαληνεύει την ψυχή των παιδιών. Προτρέπει, ψάχνει και απολαμβάνει στιγμές που αξίζουν να ζει κάποιος. Μέχρι που μπορεί να φτάσει η αγάπη; Μέχρι Νότια και πάλι πίσω μόνο για να προσφέρει, για να δοθεί και ας μείνει μόνος του στο τέλος εκείνος που έχει αποφασίσει πως τίποτα δεν του ανήκει σε εαυτή τη ζήση. Πως όλα γίνονται μόνο σαν θέλει ο ίδιος χωρίς ανταλλάγματα, χωρίς μεγάλές προσδοκίες. Έτσι προχωράει σωστά το κάθε βήμα, έτσι ισορροπεί το θέλω με το πρέπει, το ταξίδι με το άγνωστο, την περιπέτεια με την εμπειρία.

Για τα ταξίδια και τις επιλογές της ζωής μας. Για τους σκοπούς και τα πραγματικά νοήματα. Για τους φίλους, την αγάπη και την μοναξιά.

Για όλα τα παιδιά που αγαπούν τα ζώα, τα πουλιά, τον άνθρωπο και τα ταξίδια…

Βρείτε το εδώ : https://brainfood.gr/proion/notia/

Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου, για άλλη μια φορά στο Κηποθέατρο ....

«Τα μάτια, να΄ναι κι ανοιχτά, τη νύχτα δε θωρούσι

Νύχτα και μέρα της καρδιάς τα μάτια συντηρούσι…»

Τα δικά μας τα μάτια χθες βράδυ θαμπώθηκαν πολλές φορές. Άλλοτε από συγκίνηση, άλλοτε από θαυμασμό, άλλοτε από χαρά και άλλοτε από θύμησες…

Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου,  για άλλη μια φορά στο Κηποθέατρο Νίκος Καζαντζάκης. Στο Ηράκλειο ,«…στο Κάστρον επαντρεύτηκε σαν αρμηνεύγει η φύση…»,όπως έγραψε ο ίδιος ο ποιητής. Χθες βράδυ χτύπησε δυνατά η ψυχή του, η δική μας ψυχή…

Κι έφτασε τούτη η παράσταση, το φετινό καλοκαίρι,  ίσαμε το μακρινό σε μας Κιλκίς. Και νοιώσανε την Κρήτη, τη γλώσσα, τις μουσικές, τα νιάτα, την ομορφιά, τον έρωτα  του πιο τρανού ποιήματος του νησιού μας, σε όλη την Ελλάδα. Χθες βράδυ λοιπόν,  στο μεγάλο μας Κηποθέατρο  υποδεχθήκαμε για μια ακόμα φορά τους πιο κοντινούς απογόνους του Κορνάρου. 

Σητειακοί όλοι σχεδόν  με ακούσματα, μουσικές και φλόγα στην καρδιά, στα μάτια σπίθες και στο μυαλό γρηγοράδα, χάρη κι φινέτσα που αρμόζει στο πιο διαχρονικό ποίημα του τόπου μας. Πήγα προετοιμασμένη αυτή τη φορά. Ήξερα περίπου τι θα δω αλλά ήθελα πολύ να ξαναζήσω εκείνο το φοβερό συναίσθημα που πάντα προκαλούν στη δική μου ψυχή οι στίχοι του Ρωτόκριτου. Κι όμως ένιωσα πως ήταν και πάλι η πρώτη φορά που έβλεπα σχεδόν τους ίδιους  ανθρώπους με πραγματικό μεράκι κι αγάπη στον σπουδαίο ποιητή να παίζουν σαν να ‘ ταν επαγγελματίες ηθοποιοί, να τσαλακώνονται, να  ζουν με πάθος και δύναμη κάθε ατάκα τους, κάθε σκηνή, κάθε στιγμή.

Ταξίδεψε ξανά η ψυχή μου. Ξέχασα το περσυνό όνειρο που έζησα. Ήμουν πια στο καινούργιο τους τόλμημα, αναμεμιγμένη και ας ήμουν μόνο θεατής, ένας από τους εκατοντάδες.    Ανανεωμένοι ήταν φέτος, πιο πολύ γνώστες του χώρου, πιο έμπειροι από ποτέ μας «σήκωσαν» όλους πολύ ψηλά. Ήταν απλά άλλη μια μαγική βραδιά. Ήταν άλλη μια φορά που άξιζε όλο αυτό που ζήσαμε, που είδαμε, που θέλουμε να ξαναδούμε και να μην το χορτάσουμε ποτέ.

Μια παράσταση μουσικό – θεατρική περίπου δυο ωρών με την ζωντανή ορχήστρα της Φιλαρμονικής του Δήμου Σητείας και τη  Θεατρική Ομάδα του Συλλόγου Φίλων Μουσικής. Άνθρωποι καθημερινοί, σαν εμάς, χωρίς ιδιαίτερες σπουδές στην υποκριτική, με μόνη τους αποσκευή την αγάπη, τη διάθεση, το πείσμα και την τόλμη τους…

Φάνηκε όλο αυτό που εισπράξαμε στο χειροκρότημα… Στο χειροκρότημα που δεν έλεγε να σταματήσει. Φάνηκε στα μάτια όλων που κοίταζα σαν έφευγαν από την πλατεία του κηποθέατρου. Άκουσα όμορφα λόγια κι ήθελα να γινόταν να άκουγαν κι όλοι αυτοί, οι φοβεροί ηθοποιοί και μουσικοί που τόσο πολύ μας άγγιξαν χθες.

Δύσκολο  να αποτυπώσω στο χαρτί όλα τα συναισθήματα. Για πολύ καιρό θα την θυμάμαι πάλι αυτήν την  βραδιά. Μου΄μεινε η εικόνα η τελευταία. Το σώμα που λυγίζει κι αποτυπώνει σαν σκιά τον έρωτα, το τόξο, το βέλος…την αγάπη!

Νάσο Ζαγκότη καταπληκτική η σκηνοθεσία της παράστασης. Ιωάννα Βασιλοπούλου, η απλότητα των κουστουμιών ήταν αυτό που έπρεπε. Γιώργο Φουρναράκη, η ορχήστρα σας ήταν μοναδική. Αγγελίδη Χριστίνα με τη φωνή, το κλαρίνο, εαυτέ της Αρετούσας, απλά υπέροχη! Βέρα Περράκη, μάνα-βασίλισσα Αρτέμη ήσουν καταπληκτική.

Όλοι ήσασταν καταπληκτικοί, έχω να πω  ένα σωρό λόγια για το καθένα σας ξεχωριστά κι ας μην σας γνωρίζω.

Στέλιο,  Ελπίδα, Φροσύνη, Γιάννη, Μάριε, Μάγδα, Τάσο, Γκίλντα, Κατερίνα, Αριστέα, Κατερίνα, Μάνο, Αργύρη   απλά σας ευχαριστούμε όλοι όσοι ήμασταν εκεί με τη ψυχή μας.

Έναν έναν και τα παιδιά της Ορχήστρα κι όλους , όσους έπαιξαν το δικό τους ρόλο για αυτό το μικρό αριστούργημα…

Κι όσοι από σας δεν ήσασταν εκεί χθες, μην το χάσετε στις 3 Αυγούστου, στις Αρχάνες, στην αυλή του παλιού πέτρινου Δημοτικού σχολείου.

Εμείς θα ξαναπάμε….

Ελένη Μπετεινάκη

Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 30 Ιουλίου 2019: https://www.cretalive.gr/culture/erotokritos-toy-bitsentzoy-kornaroy-gia-allh-mia-fora-997130

Δημοσιεύτηκε στην ΠΑΤΡΙΣ στις 31 Ιουλίου 2019: https://www.patris.gr/2019/07/31/taxidepse-xana-i-psychi-mas/

20 Μαρτίου,λοιπόν, και ναι, είναι η Παγκόσμια ημέρα Αφήγησης!

Μια φορά κι έναν καιρό…Μια, δυο ιστορίες θα σας πω!

 Tης Ελένης Μπετεινάκη*

 

Σήμερα είναι μια μέρα ξεχωριστή, για μένα, για τα παραμύθια, για τις μεγάλες αλήθειες της ζωής που ΄ναι κρυμμένες πολλές φορές σε λόγια ανθρώπων που κατέχουν την τέχνη της αφήγησης. Διπλή γενέθλιος γιορτή ιστοριών και ζωής κι όπως συχνά λέω στα παιδιά μου σαν ξεκινούμε τις ιστορίες και τα παραμύθια και όπως λέει κι ο Νίκος Καζαντζάκης στην Αναφορά στο Γκρεκο : «Υπάρχει τίποτα αληθινότερο από την αλήθεια; Ναι, το παραμύθι. Αυτό δίνει νόημα αθάνατο στην εφήμερη αλήθεια».

Χίλια καλώς ορίσατε κι ακόμη δυο χιλιάδες, καλησπέρα στην αφεντιά σας!

 « Ένας μύθος λέει ότι το παραμύθι είναι πλάσμα ζωντανό που μοιάζει με πουλί. Έχει φτερά και πετά στον τόπο και στο χρόνο. Κάποια στιγμή έρχεται και κάθεται στον ώμο σου κι εσύ τότε  δύο πράγματα μπορείς να κάνεις : Να το διώξεις ή να το αφηγηθείς…»

Μια μεγάλη γιορτή λοιπόν, για όσους αγαπάμε τις ιστορίες, τα παραμύθια, τις διηγήσεις. Μια γιορτή που παραμένει άγνωστη κι ίσως αδιάφορη για τους περισσότερους. Κι όμως, αν κάποιος ρωτήσει  έναν έναν από μας εκεί βαθιά στην ψυχή του αν θα ήθελε να ξανακούσει εκείνες τις ιστορίες που έλεγε τα βράδια των παιδικών μας χρονών η γιαγιά ή ο παππούς, όλοι θα ανατρέξουμε σε όμορφες στιγμές. Όλοι θα σκεφτούμε  με πολύ νοσταλγία εκείνα τα χρόνια. Θυμάμαι κι εγώ, πως κάθε απόγευμα  περιμέναμε να δύσει ο ήλιος, να νυχτώσει, να βγει το πρώτο αστέρι στον ουρανό και να τρέξουμε όλοι κάτω στην αυλή της γιαγιάς και με χίλια παρακάλια, δήθεν, να της ζητήσουμε να αρχίσει τις ιστορίες. Ιστορίες που δεν καλοθυμάμαι πια, αλλά νοσταλγώ τις ώρες εκείνες που όλα ζωντάνευαν και έπαιρναν μια μορφή ξεχωριστή, παρέα με φεγγαρόλουστες νύχτες. Δράκοι, νεράιδες, μάγισσες, βασιλόπουλα, μαγεμένα δάση, πουλιά και λουλούδια γίνονταν  γίγαντες και έφταναν ίσαμε τον ουρανό. Και μύριζε η αυλή αγιόκλημα  και ανακατεύονταν  τα αρώματα με τις λέξεις και την ησυχία της νύχτας που διέκοπτε μόνο η φωνή της γιαγιάς κι ένας γκιώνης πότε πότε με την παράξενη δική του φωνή μας δήλωνε την παρουσία του. Εγώ πάλι καθισμένη σε εκείνο το πεζούλι που ήταν ολόασπρο από τον ασβέστη με ένα μικρό μαξιλάρι για προσκέφαλο, άκουγα μαγεμένη ώσπου να με πάρει ο ύπνος… Και νόμιζα πως σαν τέλειωναν οι ιστορίες, έφευγαν κι ανέβαιναν πάνω ψηλά, γίνονταν αστέρια που έμεναν εκεί και κάθε βράδυ τα πεφταστέρια που κατέβαιναν  στη γη  γίνονταν παραμύθια!

Το χειμώνα πάλι μαζευόμασταν γύρω από το μαγκάλι όλοι μαζί κι οι μεγάλοι άρχιζαν τις δικές τους ιστορίες κι όσο  έκαιγε η φωτιά και άναβε  η πυρήνα, οι σπίθες που πετιόντουσαν παντού γίνονταν σπόρος έμπνευσης, που τις σκεπάζαμε με ένα αλουμινόχαρτο να μην φύγουν. Και έπαιρναν μορφή και ζωντάνευαν μέσα από τον καπνό, θεόρατα κάστρα και στρατιώτες και πρίγκιπες κι ήταν σαν  να τους  βλέπαμε αχνά, και παραδιδόμασταν στη μαγεία των παραμυθιών που τόσο όμορφα ήξεραν όλοι να διηγούνται, ίσαμε να έρθει εκείνη η γλυκεία νύστα και να κοιμηθούνε αυτοί καλά κι εμείς ακόμα καλύτερα!

Τι είναι όμως η αφήγηση; Εκτός τις εκτενείς διηγήσεις των παππούδων και των γιαγιάδων μας, είναι μια τέχνη που δεν χρειάζεται γνώσεις, παρά μόνο ταλέντο στην ομιλία, στο λόγο και στην έκφραση. Απαιτεί μια ιδιαίτερη ψυχική διάθεση. Χρειάζεται εκείνη την  χαμηλή φωνή που σε καθηλώνει, σε παρασέρνει και σε μεταφέρει σε κόσμους άλλους, φανταστικούς.

Η αφήγηση είναι παλιά όσο κι ο λόγος. Ιστορίες, μύθοι, θρύλοι, λαϊκά παραμύθια, έχουν μεταφερθεί από γενιά σε γενιά μέσω της προφορικής αφήγησης η οποία συνδέεται με την κοινωνικότητα των ανθρώπων, όταν τα βράδια μαζεύονταν γύρω από τη φωτιά για να διηγηθούν τις εμπειρίες της ημέρας.

Οι παραμυθάδες ή αφηγητάδες ήταν σχεδόν ηλικιωμένοι άνθρωποι και τους βρίσκει κανείς από τα αρχαία χρόνια. Ο Ηρόδοτος για παράδειγμα περιλαμβάνει στην Ιστορία του παραμύθια, ο Αριστοφάνης  αναφέρει τον Φιλέψιο , σαν επαγγελματία παραμυθά και ο Αριστοτέλης αναφέρεται στις περίφημες «τροφούς τε και μητέρας» που έπρεπε να αφηγούνται παραμύθια στα παιδιά. Ο Πλούταρχος και ο Στράβων αναφέρονται στους μύθους σαν τα πιο ευχάριστα ακούσματα των παιδιών. Στην βυζαντινή περίοδο  αν και οι πληροφορίες σχετικά με αυτό το θέμα είναι ελάχιστες, γνωρίζουμε πως υπήρχαν οι μίμοι που διασκέδαζαν τους άρχοντες με ιστορίες. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας πάλι ο ρόλος των παραμυθάδων ήταν πρωταγωνιστικός. Ήταν αυτοί που διέσωσαν και καλλιέργησαν την προφορική παράδοση όχι μόνο στον ελληνικό χώρο αλλά και στην Ανατολή και στη Δύση: «Τα παραμύθια ακούγονταν στα μακρινά ταξίδια των καραβανιών, στα ταξίδια της θάλασσας από ναυτικούς, στα βουνά και στους κάμπους από τσοπάνηδες, σε επίσημες ή απλές συγκεντρώσεις, σε νυχτέρια, στις βεγγέρες κοντά στο παραγώνι του τζακιού, σε σπεροκαθίσματα…».*

Σήμερα σπανίζουν οι άνθρωποι που ξέρουν να διηγούνται παραμύθια ή να πλάθουν δικές τους ιστορίες. Εκείνα τα χρόνια ίσως και να ήταν η ψυχή ενός χωριού, μιας πολιτείας. Άνθρωποι που αισθάνονταν έντονη μέσα τους την ορμή για διήγηση, όπου κι αν βρίσκονταν και συχνά απρόσκλητοι ξεκινούσαν τις διηγήσεις και μάζευαν γύρω τους άγνωστους που τους άκουγαν με προσοχή… Οι αφηγητάδες εκείνων των εποχών δεν ήταν πλούσιοι άνθρωποι. Αφηγούνταν ιστορίες για να βγάλουν το ψωμί τους. Ίσως μάλιστα μερικές φορές να ήταν επαίτες, αλήτες, πλανόδιοι μικροπωλητές, αυτόκλητοι προσκυνητές ή ακόμα και άστεγοι άνθρωποι. Ήταν οι λεγόμενοι περιπλανώμενοι ή λαϊκοί αφηγητάδες που κανόνα η φωνή τους άλλαζε ανάλογα με το φύλο την ηλικία, τον τόπο καταγωγής τους ,το είδος της ιστορίας, το περιεχόμενο και την ώρα της αφήγησης. Είχαν μια αυτοπεποίθηση και ηρεμία τέτοια που αν και κάποιες φορές διηγούνταν φρικώδεις σκηνές ήξεραν να διατηρούν ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας. Ας μην ξεχνάμε επίσης πως ένα παραμύθι ακούγεται διαφορετικά, ανάλογα το χρωματισμό και τη χροιά της φωνής. Το ίδιο παραμύθι αλλάζει  όταν λέγεται από τη γιαγιά και ακούγεται αλλιώς όταν λέγεται από τον παππού. Πιο γλυκιά η φωνή της γιαγιάς ενώ είναι πιο τραχιά η φωνή του παππού. Βασικό ρόλο στην αφήγηση παίζουν ακόμα οι κινήσεις των χεριών και η έκφραση του προσώπου. Τα χέρια, βασικό εργαλείο, συμμετέχουν στην πορεία και εξέλιξη μιας ιστορίας, μιλούν δραματοποιούν, διευκρινίζουν γεγονότα, σιωπούν και πανηγυρίζουν.

 Ο αφηγητής δεν ήταν  ηθοποιός, δεν έριχνε  ποτέ το βλέμμα τους στους θαυμαστές τους . Πάντα κοίταζε τα χέρια του και τη φωτιά. Τα χέρια που προηγούνταν των λέξεων και την φωτιά που ήταν σαν « αέναη » θάλασσα. Οι αφηγητάδες της φωτιάς, όπως αποκαλούνταν, καθώς μιλούσαν έπαιζαν μαζί της. Έπαιζαν με τη σκιά που σχηματίζονταν στον απέναντι τοίχο. Ήξεραν να αναζωπυρώνουν το κούτσουρο στην πιο δραματική στιγμή του παραμυθιού και να μαζεύουν σιγά σιγά τη  στάχτη σαν μια ιεροτελεστία. Ακολουθούσε μια σιωπή, μια περισυλλογή, βασικό και αυτό χαρακτηριστικό των αφηγητάδων, το να μπορούν να μιλάνε με τον εαυτό τους. Και αυτό γιατί τούτη η δύσκολη τέχνη που κρύβει την « σιωπή των λόγων» έπαιρνε άλλη διάσταση  σαν ξεκινούσε το παραμύθι και λέγαν  πως οι καρδιές των παρευρισκομένων χτυπούσαν στον ίδιο ρυθμό.

Λέγανε μάλιστα πως καλός αφηγητής ήταν εκείνος που είχε στόμα γλυκό σαν αλάτι, που αφηγούνταν χωρίς να κάνει μια λέξη λάθος. 

«Το παραμύθι δεν μπορεί να ανθίσει παρά στη μοναξιά…» γι αυτό και οι αφηγητάδες που αναζητούσαν τη γαλήνη ήταν μόνοι ή μοναχικοί άνθρωποι. Όλη αυτή η προφορική παράδοση μετέφερε πλήθος πολιτιστικών στοιχείων και συχνά για να τονίσουν την σπουδαιότητά  της  την παρομοίαζαν με « …το λάδι που περιέχει τα λόγια .Αυτό το λάδι δεν εξατμίζεται σαν νερό, αν το  χύσουμε στη γη, θα διακρίνουμε τα ίχνη του και την επόμενη μέρα…». 

Σήμερα λοιπόν η μέρα είναι αφιερωμένη σ όλους εκείνους τους παλιούς παραμυθάδες ή αφηγητές αλλά και στους νεότερους. Είναι η λεγόμενη World Storytelling Day, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 20 Μαρτίου. Η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης έχει τις ρίζες της στην εκδήλωση αφήγησης Η Ημέρα όλων των Παραμυθάδων, που διοργανώθηκε για πρώτη φορά στη Σουηδία, στις 20 Μαρτίου 1991. Η εκδήλωση αυτή ονομάστηκε “Alla berattares dag” (Όλη την ημέρα παραμυθάδες), έγινε δεκτή με ενθουσιασμό και απέκτησε φανατικούς υποστηρικτές που διέδωσαν την ιδέα. Από εκεί έφτασε μέχρι το Περθ της Αυστραλίας όπου το 1997 αφηγητές συντόνισαν μια μεγάλη Γιορτή των Ιστοριών διάρκειας 5 εβδομάδων. Το 2001 ξεκίνησε το σκανδιναβικό δίκτυο αφήγησης Ratatosk και η εκδήλωση εξαπλώθηκε από τη Σουηδία, στη Νορβηγία, τη Δανία, τη Φινλανδία και τη Λιθουανία. Το 2003, έφτασε μέχρι τον Καναδά και άλλες χώρες, οπότε η εκδήλωση έγινε γνωστή διεθνώς ως Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης. Το 2005 είχε μια σπουδαία κορύφωση στις 20 Μαρτίου με γεγονότα σε 25 χώρες σε 5 ηπείρους. Από τότε, τέτοιου είδους εκδηλώσεις άρχισαν να γίνονται σε πολλά μέρη του κόσμου καθιερώνοντας το θεσμό.

Στην Ελλάδα η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 2010…

Και δυσκόλεψαν πολύ οι εποχές τούτον τον 21ο αιώνα κι η ανάγκη για παραμύθια και ιστορίες είναι μεγαλύτερη από ποτέ .Όσο και αν έχουν μειωθεί οι παραμυθάδες στον κόσμο ολάκαιρο και ειδικότερα στα μέρη μας εξαιτίας της τηλεόρασης , του υπολογιστή, της αποξένωσης των μεγάλων πόλεων, της γενικότερης κατάστασης που ζουν  οι σύγχρονοι άνθρωποι, ας μην ξεχνάμε την σπουδαιότητα  που προσφέρει μέσα στην ίδια την οικογένεια πρώτα και ύστερα στο ευρύτερο μας περιβάλλον η αφήγηση μιας μικρής έστω ιστορίας. Τα οφέλη για ένα μικρό παιδί ειδικότερα, είναι πολλαπλά. Είναι μια ευκαιρία συγκέντρωσης όλων των μελών αλλά και ένας τρόπος μάθησης και ανταλλαγής κάποιες φορές απόψεων  σε χώρους όπως είναι τα σχολεία, τα θέατρα κ.α. που πάνω από όλα προσφέρει την χαρά και την μαγεία της ίδιας της ιστορίας.

Και αν δεν υπάρχει εκείνο το μαγικό χάρισμα σε μας τους ίδιους,  ας αναζητήσουμε ανθρώπους που το έχουν,  δάσκαλο ή παραμυθά σύγχρονο, γιατί το παραμύθι και ειδικότερη η αφήγηση που έχει αυτήν την μοναδική αμεσότητα με τον άλλο, είναι αναγκαίο συστατικό της ζωής για την καλλιέργεια του λόγου και της φαντασίας. 

Κι ύστερα λένε πως στα παραμύθια κρύβονται όλες οι μεγάλες αλήθειες….

Είναι  παρηγοριά κι ελπίδα κι όπως κάποτε είχε πει ο Νέστορας Μάτσας: 

« Εν αρχή, λοιπόν το παραμύθι, δίψα κι ανάσα του ανθρώπου , ανάγκη και διέξοδος, ελπίδα και χίμαιρα… Στην πείνα, στο φόβο, στο θάνατο το παραμύθι ρίχνει βάλσαμο, στην πιο σκοτεινή δοκιμασία ρίχνει φως, στα πιο αποπνικτικά τείχη ανοίγει παράθυρο στον ουρανό…».

Κι όσο για μας τους δασκάλους που καλούμαστε όσο κι αν δεν είμαστε καλοί αφηγητές πολύ συχνά να πούμε ιστορίες, ας το κάνουμε όσο πιο συχνά γίνεται, γιατί έχουμε τούτο το εύπλαστο ακροατήριο αλλά και  το μαγικό εφόδιο διάδοσης της γνώσης και της χαράς, κι ας θυμηθούμε μια  σύγχρονη συγγραφέα παιδικών βιβλίων που είχε επίσης πει: 

«Το καλύτερο μάθημα γίνεται με τα παραμύθια!

 Σ΄ αυτό συμφωνούν όλοι οι παιδαγωγοί του κόσμου ».( Γαλάτεια  Σουρελή)

Χρόνια πολλά λοιπόν στους αφηγητές, χρόνια πολλά στις ιστορίες και τα παραμύθια!

ΠΗΓΕΣ:

*Λαϊκό παραμύθια και παραμυθάδες στην Ελλάδα, Βασίλης Αναγνωστόπουλος, Κώστας Λιάπης, εκδ. Καστανιώτης

Η δύναμη των παραμυθιών, Ζορζ Ζαν, εκδ. Καστανιώτης

Τέχνη και Τεχνική του Παραμυθιού, Β.Δ. Αναγνωστόπουλος, εκδ. Καστανιώτης

Ελάτε να διαβάσουμε παραμύθια, Γαλάτεια Σουρελή, εκδ. Ψυχογιός

Η γοητεία των παραμυθιών,Μπρούνο Μπετελχαϊμ, εκδ. Γλάρος

Πώς να διηγούμαστε ένα παραμύθι, Πάολα Σανταγκοστίνο, εκδ. Καστανιώτη

Sanshmera.gr

Μικρό αλφαβητάρι αφήγησης, Λίλη Λαμπρέλλη,εκδ. Πατάκης

Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 20 Μαρτίου 2018 :https://www.cretalive.gr/opinions/mia-fora-ki-enan-kairomia-dyo-istories-tha-sas-po