Αύγουστος όλο το χρόνο*...στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Γράφει η Ελένη Μπετεινάκη

Αύγουστε καλέ μου μήνα , να ‘σουν δυο φορές το χρόνο,  λέει σοφά μια παροιμία.

Η Άλκηστη Χαλικιά φτιάχνει μια ιστορία  για τον αγαπημένο μήνα όλων μας και μάς λέει πως στην πραγματικότητα ο Αύγουστος είναι ο μήνας που υπάρχει μέσα μας όλο το χρόνο!

Ο Σπύρος κι η Δανάη στις ξέγνοιαστες διακοπές τους στο νησί. Τον μήνα των μελτεμιών, των παγωτών, των παραμυθιών, των ερώτων  και των παντοτινών αναμνήσεων.

Και τι δε  έχει αυτός ο Αύγουστος; Αλμύρα στα σώματα όλη μέρα…

Ποδηλατάδες, βαρκάδες, τρέξιμο στην άμμο, παρέα με τα κύματα, συλλογές από κοχύλια!

Βράδια σε θερινά σινεμά, παρέες ξέγνοιαστες, μυρωδιές καλοκαιριού κι όνειρα, πολλά όνειρα.

Κι όταν φτάσει το τέλος των διακοπών, όταν πια ο Αύγουστος τελειώνει τι κάνει την Δανάη να νιώθει πάντα καλοκαίρι ;

Κι εκείνη η μικρή κουκίδα στο χέρι της; Τι είναι άραγε;

Η Άλκηστη Χαλικιά μας χαρίζει μια πολύ τρυφερή ιστορία που ακουμπά όλους μας. Η Δανάη στην πραγματικότητα είμαστε όλοι εμείς, που σαν πια τελειώσει το καλοκαίρι μας, προσπαθούμε με κάθε τρόπο να το κρατήσουμε  ζωντανό μέσα μας. Η Δανάη είναι η μνήμη, είναι η προσμονή, η υπόσχεση∙ είναι ο φύλακας άγγελος των αναμνήσεων!

Είναι μια ιστορία για το πως μπορεί η νοσταλγία  του καλοκαιριού και η μελαγχολία του φθινοπώρου να μεταμορφωθούν σε δύναμη, προσμονή και ψυχική ευφορία. Να ισορροπήσουν μέσα μας οι όμορφες στιγμές και να μην ξεχαστούν.

Ένα βιβλίο για την φιλιά, τον πρώτο έρωτα, την ξεγνοιασιά και την λαχτάρα της προσμονής.

Ο Αχιλλέας Ραζής έχει βάψει τον Αύγουστο με όλα τα χρώματα του καλοκαιριού, τα αγαπημένα πορτοκαλί και κίτρινο του ήλιου, της αμμουδιάς, των χωραφιών και όλες τις αποχρώσεις του μπλε ουρανού και θάλασσας, χαρίζοντας μας  ανεξίτηλες εικόνες για την καρδιά και την μνήμη, σαν πίνακες ζωγραφικής, της ζωής μας.

Μια ιστορία που θα μπορούσε να είναι το πρώτο ανάγνωσμα σε μια τάξη μόλις επιστρέψουμε από διακοπές. Με εκείνη την χαρμολύπη που τόσο καλά ξέρουμε όλοι μας, που έχει πλημμυρίσει την ψυχή μας, το τέλος του καλοκαιριού.

Κι έτσι σας προτείνω πολύ λίγες δραστηριότητες για να παραμείνει ο Αύγουστος και το καλοκαίρι και στις ψυχές των παιδιών!

ü  Φτιάχνουμε το Βάζο του Αυγούστου! Σε ένα γυάλινο βαζάκι, βάζουμε κοχύλια, άμμο, μικρά βότσαλα ή και  φωτογραφίες από τις διακοπές. Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να γράψουν ή να ζωγραφίσουν σε μικρά χαρτάκια μια χαρούμενη στιγμή.

ü  Μια καλοκαιρινή σαλάτα στην καρδιά του φθινοπώρου! ( φρούτα ή λαχανικά  που μας θυμίζουν καλοκαίρι  σε μια σαλάτα που θα φτιαχτεί και θα μοιραστεί στην τάξη παρέα με όμορφες  αναμνήσεις)

ü  Ο δικός μου πίνακας ζωγραφικής με το όνομα : Αύγουστος

Προς το παρόν ας χαρούμε τον δικός μας φετινό Αύγουστο κι ας φτιάξουμε καινούργιες αναμνήσεις για τον χειμώνα που θα ακολουθήσει!

 

*Αύγουστος όλο το χρόνο, Άλκηστη Χαλικιά, εικ: Αχιλλέας Ραζής, εκδ. Ίκαρος

https://ikarosbooks.gr/el/catalogue/aygoystos-olo-ton-chrono_6577/

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr στις 1 Αυγούστου 2026 : εδω!

Αύγουστος ήρθε...

Την τελευταία βραδιά του Ιούλη πίστευαν τα παλιά χρόνια πώς άνοιγαν οι ουρανοί κι ό,τι ήθελε κανείς θα μπορούσε να το ζητήσει...

Λέγαν ακόμα πως ξυπνούσαν όλες οι νεράιδες, κατέβαιναν στην άκρη των ποταμιών, αφήναν ξέπλεκα τα μαλλιά τους, λούζονταν στο φως του φεγγαριού κι ύστερα στήνανε χορό να καλωσορίσουν τον τρίτο γιο του καλοκαιριού, τον πιο Ερωτικό μήνα, τον Φεγγαρά, τον Συκολόγο και τον Δριμάρη…

Κι όποιος άκουγε το τραγούδι της πιο καλής, της πιο όμορφης, έχανε την φωνή του για να μην μαρτυρήσει  σε κανέναν  τα λόγια και τη μελωδία των ξωτικών.

Και μόλις περνούσαν τα μεσάνυχτα ένα μικρό αγόρι αψηφούσε όλα τα αερικά, τους θρύλους, τις ορμήνιες των μεγαλύτερων και με γάργαρο γέλιο κατηφόριζε βουνά, λαγκάδια και έφτανε στις αμμουδιές να μαζέψει κρινάκια, να σιγουρευτεί πως τα αυγά από τις χελώνες ήταν καλά κρυμμένα στην αμμουδιά. Πως τα σύκα είχαν αρχίσει να σκάνε και τα ξωκλήσια όλα ήταν καλά ασπρισμένα. Πώς οι βασιλικοί είχαν θεριέψει και περιμένανε εκείνη την μεγάλη μέρα που΄ταν αφιερωμένη στην Παναγιά να σκορπίσουν τ’ άρωμα τους σε όλη την πλάση. Κι ύστερα έπαιρνε μια βαθιά ανάσα και συλλογιζότανε πως θα ξεκινούσε τον τρύγο των σταφυλιών και θα γέμισε ο αέρας ακόμα με  έντονη μυρωδιά από μούστο.

Αύγουστο τον λέγανε κι είχε δέρμα καψαλισμένο από τον Ήλιο…

Πρωταυγουστιά σήμερα!

Ο Σείριος έλαμπε στον ουρανό σήμερα πρωί πρωί λίγο πριν συναντήσει τον Ήλιο, να τον καλημερίσει, να του ευχηθεί για τον ερχομό τούτου του όμορφου παλληκαριού, του τρίτου γιού του Καλοκαιριού,  που όλοι το αγαπούν  γιατί φροντίζει για όλους τους άλλους. Του μήνα με τις Δρίμες ή Αλουστίνες, τα μερομήνια, τις ζέστες, τις γιορτές. Με τα σύκα του και τα σταφύλια,  με τις πιο ώριμες ντομάτες από ποτέ, με τους καρπούς όλους γινωμένους. Με  τον Αφέντη Χριστό να υψώνει την Χάρη Του σ΄όλες τις βουνοκορφές και την Παναγιά να γιορτάζει σε  όλα τα χωριά, τις πόλεις, ακόμα και στα μικρά, ξεχασμένα ξωκλήσια. Κι εκείνος ο τζίτζικας  να μην σταματά ούτε για μια στιγμή το τραγούδι του, μονότονο, χαρούμενο αλλά και απαραίτητο για να θυμίζει πως «επάτησεν»  πια ο χιλιόχρονος, ο πιο ερωτικός, ο Φεγγαράς, ο Συκολόγος, ο Τραπεζοφόρος, ο Πενταφάς, ο Δριμάρης Αύγουστος!

Μήνας που όλες οι νεράιδες και  τα ξωτικά ζουν μια από τις καλύτερες ώρες τους. Δώδεκα μέρες  χορεύουν και λικνίζονται και ανακατώνουν τα σπίτια, τα νερά και τους καρπούς. Σπέρνουν το χάος και την αταξία τούτες οι Δρίμες σαν άλλοι καλικάντζαροι που εκείνοι έρχονται ανήμερα των Χριστουγέννων και μένουν κι αυτοί για δώδεκα μέρες. Τα ξωτικά όμως τ΄Αυγούστου  δεν κάνουν μόνο σκανταλιές αλλά σπέρνουν παντού τον πανικό γιατί «μαγαρίζουν» τα νερά εκτός και ρίξεις ένα καρφί ή ένα πέταλο στη θάλασσα, στο ποτάμι, στο πηγάδι,  και τότε το κακό δεν θα σε βρει ποτέ. Αν όμως ξεχαστείς και λουστείς τούτες τις μέρες, τότε τα πράγματα δυσκολεύουν.  Κι αν κατά λάθος πλύνεις τα ρούχα ή τα σκεπάσματα ίσως τα βρεις τρύπια και σκισμένα.

Τούτες  τις δώδεκα ή έξι πρώτες μέρες μέχρι του Χριστού, ανάλογα με την περιοχή μαντεύουν και τον καιρό. Κάθε μέρα ή κάθε δυο τα λεγόμενα μερομήνια,  ό,τι καιρό κάνει ή δείχνουν τα σημάδια θα ‘ ναι ο καιρός κάθε μήνα με τη σειρά, ξεκινώντας απ’ το Σεπτέμβρη.

Πρωταυγουστιά, και όσοι έμειναν την νύχτα  ξάγρυπνοι να κοιτάνε αστέρια, τα σημάδια και το άνοιγμα του ουρανού το προηγούμενο βράδυ,  έριχναν άμμο μέσα στο σπίτι για να υπάρχει αφθονία και ευτυχία και σαν ξημέρωνε, οι γυναίκες καθάριζαν τα χάλκινα αγγεία τους πρωί πρωί για να τα προλάβουν μέχρι να πάνε στην εκκλησιά , να πάρουν τον αγιασμό της μέρας, του μήνα ολόκληρου , να ξεκινήσει η πρώτη νηστεία για χάρη της Παναγιάς , της μάνας όλου του κόσμου. Δυο μάνες λένε πως έχει ο άνθρωπος. Η μια είναι εκείνη που τον γέννησε, η άλλη είναι η Παναγιά που πάντα την φέρνει στο μυαλό τις δύσκολες ώρες. Αυτή επικαλείται για βοήθεια στα μεγάλα του ζόρια.

Και περνούν  οι δύσκολες πρώτες μέρες, ίσαμε τη Χάρη του Χριστού στις 6 του μήνα. Αφέντη τον φωνάζουμε στην Κρήτη, όχι από δουλοπρέπεια, αλλά για να δείξουμε  το ψήφος, την εκτίμηση, την Αγάπη. Όλες σχεδόν οι εκκλησιές Του βρίσκονται πάνω στις βουνοκορφές κι αυτό γιατί  βουνό σημαίνει ανύψωση, ανάταση και επαφή με τον ίδιο το Θεό. Μεγάλη γιορτή, πολλά τα πανηγύρια( αν και δύσκολο φέτος), αμέτρητες οι προσφορές. Λέγαν πως την  παραμονή το βράδυ ξανάνοιγαν πάλι, οι ουρανοί  κι όσοι το πίστευαν δεν έβλεπαν πια νεράιδες, ή βασίλισσες ή ξωτικά αλλά ένα άγιο φως κι αυτό ήταν σημάδι, το ‘χαν για καλό.

Την άλλη μέρα η νηστεία του δεκαπενταύγουστου  διακόπτεται. Μπορεί να καταναλωθεί για φαγητό το ψάρι και η σκορδαλιά. Είναι η μέρα που ο παπάς λέει ευχή για τα σταφύλια και τα σύκα που θα προσκομιστούν στην εκκλησία και ανάλογα με τον καιρό που θα ‘χει θα φανεί σαν προμήνυμα φθινοπώρου ίσως γιατί  οι πελαργοί αρχίζουν το φευγιό τους σιγά σιγά  σε χώρες με θερμότερο κλίμα. Και θα γεμίσουν τα σπίτια κι οι εκκλησιές βασιλικούς ως τη γιορτή της Παναγιάς, προσφορά στη Χάρη Της. Σ΄ άλλα μέρη τούτη τη  μέρα ζύμωναν ψωμί, με το πρώτο αλεσμένο στάρι και τον έκαναν προσφορά στη Βρύση του χωριού κι είχε και σχήμα τζιτζικιού μιας και πίστευαν πως το στοιχείο του νερού έμοιαζε σε αυτό το έντομο και το ψωμί το ονόμαζαν «τζιτζιρόκλιτο».

Η Χάρη της Παναγιάς, η Κοίμηση της στις 15 είναι το δεύτερο Πάσχα της Ελλάδας ολόκληρης. Αν και  εγκαταλείπει  τα εγκόσμια, η ίδια θέλησε να καλέσει γνωστούς κι αγαπημένους φίλους και συνοδοιπόρους της γύρω από την νεκρική κλίνη , να κλείσει τα μάτια και να «κοιμηθεί». Κανείς να μην κλάψει τούτη τη μέρα, έτσι ήθελε,  γιατί η θύμηση θα έμενε και μένει πάντα στο μυαλό και την ψυχή. Όλος ο κόσμος Την γιορτάζει, απ’ άκρη σ’ άκρη ο Χριστιανισμός, η Ελλάδα πανηγυρίζει την Χάρη της. Και αμέσως την  επόμενη μέρα όλος ο κόσμος ανάστατος πάλι. Τα σταφύλια είναι πια ώριμα κι είναι η ώρα που θα αρχίσει ο «πόλεμος του θέρους». Η πιο μεγάλη αγροτική φιέστα, η πιο πολυπόθητη ώρα για τον γεωργό. Κι είναι βιαστικοί, να τα μαζέψουν, να απλώσουν την σταφίδα, γιατί ο σοφός λαός όσο κι αν αγαπάει τον Αύγουστο, τον φοβάται και χαρακτηριστικά λέει :  «Επάτησεν ο Αύγουστος, η άκρα του χειμώνα».

Και λίγο πριν φύγει και τούτο το τελευταίο παιδί του καλοκαιριού είναι οι γιορτές  του Αγίου Φανουρίου, του Αι Γιάννη του αποκεφαλιστή, του Αγίου Αλεξάνδρου και της Αγίας Ζώνης. Γιορτές γεμάτες θρύλους και δοξασίες για χαμένα αντικείμενα που βρίσκονται, με τάματα από φανουρόπιτες για τον άγιο που θεωρείται προστάτης στην Κρήτη των βοσκών και ειδικά στα μέρη εκείνα των ζωοκλοπών γιατί στο όνομά  του πάντα ορκίζονταν και έβρισκαν τα πρόβατα τους όσοι τα έχαναν. Μπροστά στην εικόνα του Αγίου κανείς δεν μπορεί να αρθρώσει ψεύτικο λόγο κι έτσι οι ζωοκλέφτες «έτρεμαν» τούτη τη ρήση σαν την άκουγαν από τα χείλη των βοσκών. Δεν χρειαζόταν την γνωστή φανουρόπιτα, ο λόγος και μόνο έφτανε. Τάζοντας στον Άγιο μια πίτα θα φανερώσει όλα τα ζητούμενα ακόμα και πρόσωπα όπως  στις κοπελιές θα φανερώνονταν ο γαμπρός που περίμεναν. Και το εθιμικό θέλει η πίτα να είναι ζυμωμένη μόνο με επτά ή εννιά υλικά για να ‘χει δύναμη το τάμα. Οι βοσκοί έστελναν στον Άγιο ένα από τα ζώα τους γιατί οι πίτες ήταν «γυναικείες δουλειές». Οι γεωργοί πάλι του πρόσφεραν λάδι κι αλλοίμονο αν δεν εκπλήρωναν την υπόσχεσή τους , λάδι δεν θα έμενε στο σπίτι τους.  Με ρίγη θα πορευτούν όσοι  δεν νηστέψουν την μέρα του Αι Γιαννιού στις 29 και με την τελευταία μέρα του μήνα που την λένε και «κλειδοχρονιά» γιατί κλείνει με αυτήν ο καλοκαιρινός χρόνος. Είναι το τελευταίο άναμμα της φωτιάς για να διωχτεί ο κακός καιρός και χρόνος και να μπουν με δύναμη και ελπίδα στον καλό καιρό, στις καλύτερες μέρες του φθινοπώρου…

Καλό Μήνα !