H ιστορία του χαρταετού!

Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Μπετεινάκη

« …Όποιος δεν έπαιξε ποτέ του χαρταετό, δεν κοίταξε όσο χρειάζεται ψηλά. Όποιος δεν ένοιωσε την αντίσταση του μεγάλου σπάγκου, δεν εκατάλαβε την δύναμη του αέρα. Κι όποιος δεν εφώναξε με την ευθύνη και την πρωτοβουλία του παιδιού που βλέπει να κινδυνεύει στο ψηλό μετεώρισμά του ο αετός, δεν ένοιωσε τη χαρά του να τα βγάζεις πέρα μόνος σου με τη Φύση… »   Δημήτριος Λουκάτος.

Η ιστορία του χαρταετού  χάνεται στα βάθη των αιώνων. Είναι η αίσθηση της ελευθερίας, της χαράς και της δύναμης. Είναι το πιο αγαπημένο παιχνίδι για την Καθαρή Δευτέρα. Είναι ένας τρόπος που θέλει  όλη την οικογένεια να συμμετέχει σ αυτήν την πρωτόγνωρη χαρά και ο καθένας να έχει το μέρτικό του στο πέταγμα…

Με μια μικρή αναδρομή στο χρόνο θα δούμε  πως ξεκίνησε η κατασκευή και η ιστορία του χαρταετού.

 

H πιο « παλιά» πληροφορία που υπάρχει για την ύπαρξη του χαρταετού  είναι αυτή του  4ου  αιώνα  π.Χ., όταν ο  μαθηματικός  και  αρχιμηχανικός  Αρχύτας  (440-360 π.Χ.), από  τον  Τάραντα  της  Νότιας  Ιταλίας, καλός  φίλος  του  Πλάτωνα  και  οπαδός  του  Πυθαγόρα, χρησιμοποίησε  στην  αεροδυναμική  του  τον  χαρταετό  και  λέγεται  ότι  ήταν  ο  εφευρέτης  του. Ο  Αρχύτας  θεωρείται  ο  τελευταίος  αλλά  και  ο  σημαντικότερος  των  Πυθαγορείων. Κείμενα  του  Αρχύτα  λένε  ότι  μελέτησε  και  ο  Γαλιλαίος. Υπάρχει και ελληνικό αγγείο της κλασικής εποχής με παράσταση κόρης, η οποία κρατά στα χέρια της μια μικρή λευκή σαΐτα δεμένη με νήμα, έτοιμη να την πετάξει.

Πιθανότατα βέβαια, τα πειράματα ή τα παιχνίδια των Αρχαίων Ελλήνων με τους "αετούς" θα πρέπει να γίνονταν με πανί τουλάχιστον ως το Μεσαίωνα, καθώς η χώρα μας δεν διέθετε σε αφθονία το χαρτί.

Όλα ξεκίνησαν το 1000 π.Χ. στην Κίνα. Ο πρώτος χαρταετός με μορφή δράκου εφόσον είναι και το ιερό σύμβολο της Κίνας, ήταν φτιαγμένος από μετάξι και μπαμπού, από τους φιλόσοφους Mozi και Luban. Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Χαν, ένας στρατηγός χρησιμοποίησε έναν χαρταετό μ’ έναν ιδιαίτερα έξυπνο και ενδιαφέροντα τρόπο. Προκειμένου να καταλάβει με τον στρατό του ένα παλάτι, έπρεπε να σκάψει ένα υπόγειο τούνελ. Μη γνωρίζοντας, όμως, το μήκος που θα έπρεπε να έχει το τούνελ, πέταξε τον χαρταετό έως πάνω από το παλάτι, κρατώντας την άκρη του νήματος στο σημείο απ όπου θα ξεκινούσε το τούνελ, και έτσι έκανε τους απαραίτητους σχετικούς υπολογισμούς.

Παλαιότερα, στην Κίνα, στην Κορέα και στην Ιαπωνία, πίστευαν ότι οι χαρταετοί είχαν τη δυνατότητα να διώχνουν τα κακά πνεύματα, γι’ αυτό και το πέταγμά τους, ακόμη και σήμερα, προϋποθέτει ολόκληρη τελετουργία. Σύμφωνα με κάποια παράδοση μάλιστα, μια νύχτα ένας Ιάπωνας στρατηγός πέταξε πάνω από το στρατόπεδο των εχθρών του έναν χαρταετό γεμάτο κουδούνια, με αποτέλεσμα οι εχθροί να νομίσουν ότι τους επιτέθηκαν τα κακά πνεύματα και να το βάλουν στα πόδια.

- Ο αυτοκράτορας της Κίνας Γουέν Χσουν έκανε πειράματα πτήσεων με αετούς φτιαγμένους από μπαμπού, χρησιμοποιώντας για επιβάτες τους κρατούμενούς του. Οι τυχεροί που επιζούσαν κέρδιζαν την ελευθερία τους

Μετά ταξίδεψε, στην Κορέα, την Ινδονησία, τη Μαλαισία, στην Ιαπωνία και τα τέλη του 13ου αιώνα από τον Μάρκο Πόλο στη μεσαιωνική Ευρώπη!

Η ιστορία του χαρταετού έχει βαθιές ρίζες στην αρχαία Κίνα ξεπερνώντας τα 2.400 χρόνια ζωής. Αρχικά, βέβαια, υλικό κατασκευής των χαρταετών δεν υπήρξε το χαρτί, αλλά το ξύλο. Οι λαοί της Ανατολής χρησιμοποιούσαν τους χαρταετούς σε μαγικές τελετές, θρησκευτικές εκδηλώσεις και σε τελετουργίες για τον εξορκισμό του κακού. Πίστευαν ότι όσο ψηλότερα ανεβεί ο αετός τόσο πιο τυχεροί θα είναι.

Τα νεότερα χρόνια, πολλές λεπτομέρειες για την παρουσία του χαρταετού στη Γηραιά Ήπειρο έχουμε το 1450 στη Γερμανία και το 1606 στην Ισπανία. Στη δεύτερη περίπτωση, ένας κληρικός αναφέρει στο ημερολόγιό του ότι χρησιμοποιούσαν τον χαρταετό σαν παιχνίδι χαράς την ημέρα του Πάσχα.

Το 1749 ο Σκωτσέζος μετεωρολόγος Alexander χρησιμοποίησε χαρταετούς με θερμόμετρα, προκειμένου να καταγράψει και να μελετήσει τις θερμοκρασιακές μεταβολές σε μεγάλο υψόμετρο.

Το 1752 στην Αμερική ο Βενιαμίν Φραγκλίνος εκτέλεσε το διάσημο πείραμά του, διαπιστώνοντας με τεχνητό αετό τον ηλεκτρισμό της ατμόσφαιρας και του κεραυνού, οπότε και κατασκεύασε το αλεξικέραυνο.

Τα χρόνια 1799-1809, ο σερ George Cayley άρχισε να πειραματίζεται με τους χαρταετούς, προκειμένου να κατασκευάσει μια μηχανή που να έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει ανθρώπους στον αέρα. Και τα κατάφερε. Το 1853 πέτυχε να πετάξει το πρώτο ανεμοπλάνο, που μπόρεσε να σηκώσει το βάρος ενός ατόμου για σαράντα ολόκληρα δευτερόλεπτα.

Το 1833 ένας Βρετανός, αυτή τη φορά, μετεωρολόγος, χρησιμοποίησε τους χαρταετούς για να ανυψώνει ανεμόμετρα, ώστε να καταγράφει και να μελετά τις ταχύτητες των ανέμων στα διάφορα υψόμετρα

Το 1880 ο Αυστραλός Hargrave σχεδίασε έναν τεράστιο αετό για μετεωρολογικές παρατηρήσεις.

Υπάρχει προφορική παράδοση που αγγίζει τα όρια του μύθου, ότι τη μεγάλη γέφυρα του Νιαγάρα την άρχισαν, ρίχνοντας απέναντι με χαρταετό το πρώτο σχοινί.

Μια από τις πιο εντυπωσιακές γιορτές με χαρταετούς που ''χορεύουν'' στους αιθέρες πραγματοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια στη Βόρεια Ινδία, για την υποδοχή της άνοιξης, με εντυπωσιακές τελετές που έχουν τις ρίζες τους στην ινδουιστική μυθολογία. Για τον ίδιο λόγο, στη Λαχώρη του Πακιστάν κάθε Φεβρουάριο γίνονται πανηγυρικές εκδηλώσεις, που επαναφέρουν στη μνήμη παγανιστικές συνήθειες του παρελθόντος.

Ο Χαρταετός έφθασε στην Ελλάδα πρώτα από τα λιμάνια Ανατολής (Σμύρνη - Χίο -Κωνσταντινούπολη ), τα λιμάνια της Επτανήσου, της Σύρας, των Πατρών και ακολούθησαν τα αστικά κέντρα, όπου μπορούσε κανείς να αγοράσει σπάγκο και χρωματιστό χαρτί. Η κατασκευή ενός χαρταετού σήμερα είναι σχετικά εύκολη υπόθεση καθώς υπάρχουν όλα τα τεχνικά μέσα.

Στην Ελλάδα το πέταγμα του χαρταετού είναι μέρος των εθίμων της Καθαράς Δευτέρας και συγκεκριμένα του υπαίθριου εορτασμού της , τα λεγόμενα κούλουμα. Ο σκελετός των χαρταετών κατασκευάζεται είτε από ελαφρύ ξύλο είτε από πλαστικό, ενώ το μέρος που φέρνει αντίσταση στον αέρα από πλαστικό φύλλο ή χαρτί. Σημαντικά σημεία του χαρταετού για επιτυχημένο πέταγμα είναι: τα ζύγια της καλούμπας, τα ζύγια της ουράς, το μέγεθος της ουράς.

ΠΗΓΕΣ :

istorikathemata.com

ektiesthisi.blogspot.com

« Πασχαλινά και της Άνοιξης»,Λουκάτος Δημήτρης, 1980

Wikipedia.gr

Tvxs.gr

Ο Πρίγκιπας Χαρταετός, Ελένη Μπετεινάκη, εικ: Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Ελληνοεκδοτική

Ξεφυλλήστε το εδώ: Χαρταετός! 

Ένα σύγχρονο παραμύθι που μας ταξιδεύει σε παλαιότερα έθιμα και θυμόμαστε πως έφτιαχναν τους παραδοσιακούς χαρταετούς, κάποτε!

Ένα παραμύθι που μιλάει για την εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουμε σε αγνώστους. Για τις επιθυμίες και τα όνειρα, για υποσχέσεις και αν πρέπει ή όχι να τηρούνται.

Για την ελευθερία των επιλογών και της σκέψης…

«Ήταν μια φορά κι έναν καιρό, στη μέση ενός απέραντου ωκεανού, ένα μικρό νησί με όνομα παράξενο και κατοίκους μικροσκοπικούς, που όλη μέρα έπαιζαν και τραγουδούσαν και δούλευαν μόνο όταν είχαν κέφι.

Το μικρό νησί του Πηγαινέλα είχε για βασιλιά του τον Γαργαλίτσα τον Πρώτο και βασίλισσα την πανέμορφη Σκανταλιά. Το ζευγάρι είχε κι έναν γιο, τον Χαρταετό, που αγαπούσε πολύ τις περιπέτειες. Το όνειρό του ήταν να ταξιδέψει μακριά από το νησί του, να γνωρίσει καινούρια μέρη κι άλλους ανθρώπους…

Στον δρόμο του, όμως, εμφανίζεται η μάγισσα Χαρβάλω, που του υπόσχεται να τον βοηθήσει, φτάνει να περάσει τρεις δοκιμασίες...

Η Ιστορία της λαγάνας!

 

«Είτα ευθύς έβγαινεν από την επάνω πόρταν του μαγαζιού, την προς τον μαχαλάν, διήρχετο τον λιθόστρωτον δρομίσκον, κι έφθανεν εις τον φούρνον του Μπάρμπα-Μάρκου του Βούργαρη. Εκεί είχε βαλμένον πάντοτε το τακτικό του γιουβέτσι της ημέρας, το οποίον ήτο έτοιμον περί τας δώδεκα της μεσημβρίας. Εστρώνετο επάνω εις τον σοφάν σταυροπόδι, σιμά στο «κεπένι» του φούρνου, έπαιρνε μισό ψωμί ή κατά προτίμησιν δύο λαγάνες, έτρωγεν όλον το γιουβέτσι, έπινε μισήν οκάν κρασί, και «το έπαιρνε δίπλα», ή επάνω εις τον σοφάν του φούρνου ή εις την παγκέτταν της γειτονικής ταβέρνας, κι εροχάλιζε πολύ γοερά, επί δύο ώρας και μισήν, το θέρος, ή μόνον επί μίαν ώραν τον χειμώνα.» Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Είναι το καθιερωμένο ψωμί της Καθαρής Δευτέρας, όμως παλαιότερα ήταν και το ψωμί της καθημερινότητας των απλών ανθρώπων  όπως τόσο παραστατικά αναφέρει στο παραπάνω απόσπασμα ο Αλ. Παπαδιαμάντης.

Η ιστορία της λαγάνας, λέει, πως είναι ο άρτος ο αζύμωτος που παρασκευάζεται χωρίς προζύμι. Συναντούμε τέτοιους «άρτους» από τα πολύ παλιά χρόνια, στις Γραφές ακόμα. Χρησιμοποιήθηκε σαν έδεσμα από τους Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Στη συνέχεια  επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Αν πάμε και πιο παλιά, από  τα πρώιμα χρόνια της αρχαιότητας θα δούμε πως η λαγάνα είναι μέρος της διατροφικής παράδοσης . Ο Αριστοφάνης στις “Εκκλησιάζουσες” λέει “Λαγάνα πέττεται” δηλαδή «Λαγάνες γίνονται». Και  όσοι έχουν ασχοληθεί με τον Αριστοφάνη λένε πως η λαγάνα που αναφέρει είναι άρτος με λάδι. Την συναντάμε και με την ονομασία πόπανα που είναι άρτος επίπεδος που προσφερόταν σαν θυσία στους θεούς και το αποκαλούσαν και λάγανα. Ο  Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως “Το γλύκισμα των φτωχών”.

Γνωστή είναι και η ονομασία Πλακουντάρια  και μάλιστα «καπυρώδη» δηλ, αποξηραμένα, ψωμί  φτιαγμένο από σιμιγδάλι, ίσως,  και τηγανισμένο σε λάδι. Ονομάζεται  και αρτολάγανα και πάντα ήταν φτιαγμένη με αλεύρι καλής ποιότητας, κρασί, πιπέρι, μέλι, και γάλα.

Για την ετυμολογία της λαγάνας δεν υπάρχουν επιφυλάξεις, προέρχεται από το αρχαίο λάγανον.

Το λάγανον ανάγεται σε θέμα λαγ- από αμάρτυρο επίθετο λάγος που θα πει χαλαρός, απ’ όπου και λαγαρός ή λάγνος Το βρίσκουμε π.χ. στους Εβδομήκοντα, όπου τα λάγανα δεν ταυτίζονται με τα άζυμα ψωμιά (άρτους αζύμους πεφυραμένους εν ελαίω και λάγανα άζυμα κεχρισμένα εν ελαίω, στην Έξοδο).

Η λαγάνα είναι  άρρηκτα δεμένη στους νεότερους χρόνους με το ψωμί της Καθαρής Δευτέρας. Συνήθως ζυμώνεται και «πατιέται» με τα χέρια μόνο, για να γίνει επίπεδη. Και  έτσι την επόμενη της τελευταίας Κυριακής των Απόκρεων, της Τυρινής,  έχει την τιμητική της.

Την μέρα αυτή λοιπόν που ο άνθρωπος  καθαρίζει την ψυχή και το σώμα του για να φτάσει στο τέρμα δηλαδή  στο Πάσχα και να αναστηθεί ξανά με την Ανάσταση του Κυρίου, το ψωμί, το «σώμα» του Χριστού κατά τα  εκκλησιαστικά κείμενα είναι το βασικό έδεσμα. Κι επειδή έπρεπε να διαφέρει από αυτό των υπόλοιπων ημερών  της έδιναν και ένα ιδιόμορφο σχήμα, αυτό της λεγόμενης  “κυρα-Σαρακοστής”, που παριστάνει μια μακριά γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι. Φτιάχνεται από ζυμάρι, αλάτι, αλεύρι και νερό που δεν έχει στόμα για να μην μιλάει και να κουτσομπολεύει όλες τις μέρες που κρατούσε η νηστεία μέχρι το Πάσχα. Έχει επτά πόδια όσες και οι εβδομάδες μέχρι το Μεγάλο Σάββατο όπου το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς. Τα χέρια της είναι σταυρωμένα σαν να προσεύχεται και η ποδιά της γεμάτη με νηστήσιμα φαγητά. Τα πιο παλιά χρόνια την κρεμούσαν στο ταβάνι ή δίπλα στο εικονοστάσι και χρησίμευε σαν ημερολόγιο.

Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Μπετεινάκη

ΠΗΓΕΣ:

Το ψωμί των Ελλήνων και τα γλυκίσματα, Νίκος και Μαρία Ψιλάκη, εκδ. Καρμάνωρ

Ελληνικές Γιορτές και έθιμα της Λαϊκής Λατρείας, Γ.Α. Μέγας, εκδ. Εστία

 

Ο Πρίγκιπας Χαρταετός* …στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Και η αξιοποίηση του βιβλίου στο σπίτι ή στην τάξη!

Γράφει η Ελένη Μπετεινάκη

«Ήταν μια φορά κι έναν καιρό, στη μέση ενός απέραντου ωκεανού, ένα μικρό νησί με όνομα παράξενο και κατοίκους μικροσκοπικούς, που όλη μέρα έπαιζαν και τραγουδούσαν και δούλευαν μόνο όταν είχαν κέφι.

Το μικρό νησί του Πηγαινέλα είχε για βασιλιά του τον Γαργαλίτσα τον Πρώτο και βασίλισσα την πανέμορφη Σκανταλιά. Το ζευγάρι είχε κι έναν γιο, τον Χαρταετό, που αγαπούσε πολύ τις περιπέτειες. Το όνειρό του ήταν να ταξιδέψει μακριά από το νησί του, να γνωρίσει καινούρια μέρη κι άλλους ανθρώπους…Στον δρόμο του, όμως, εμφανίζεται η μάγισσα Χαρβάλω, που του υπόσχεται να τον βοηθήσει, φτάνει να περάσει τρεις δοκιμασίες.

Τι θα ζητήσει ο πρίγκιπας από τον νάνο Άνω Κάτω και τι από τη γριά Μοναδική;

Να εμπιστευτεί την άγνωστη μάγισσα;»

*Ο Πρίγκιπας Χαρταετός, Ελένη Μπετεινάκη, εικ: Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Ελληνοεκδοτική : https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/o-prigkipas-xartaetos

Ένα σύγχρονο παραμύθι που μας ταξιδεύει σε παλαιότερα έθιμα  και θυμόμαστε πως έφτιαχναν τους παραδοσιακούς χαρταετούς, κάποτε!

Ένα παραμύθι που μιλάει για την εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουμε σε αγνώστους. Για τις επιθυμίες και τα όνειρα, για υποσχέσεις και αν πρέπει ή όχι να τηρούνται.

Για την ελευθερία των επιλογών και της σκέψης…

Σύνδεση βιβλίου με τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων του Ι.Ε.Π. Θεματική Ενότητα : Ζω καλύτερα - Ευ ζην Υποθεματική: Ψυχική και συναισθηματική υγεία

Δραστηριότητες για γονείς και εκπαιδευτικούς!

§  Αφορμή για να αναζητήσουν τα παιδιά στο διαδίκτυο, οδηγίες για την κατασκευή του παραδοσιακού χαρταετού με σπάγκο, τρία καλάμια και διάφανα χρωματιστά χαρτιά.

§  Μιλάμε για το έθιμο της Καθαρής Δευτέρας.

§  Μαθαίνουμε την ιστορία και καταγωγή του Χαρταετού.

§  Παιχνίδι ρόλων και συζήτηση για την Τελευταία Κυριακή της Αποκριάς:

α)Ας υποθέσουμε πως είμαστε καλεσμένοι σε ένα αποκριάτικο πάρτι. Ο καθένας εκτός από τη στολή του που θα έχει μεταμφιεστεί, πρέπει να κρατάει μαζί του κι ένα μαγικό αντικείμενο. Ποιο διαλέγεις;

β) Αν ήμασταν καλεσμένοι στο παλάτι του βασιλιά Γαργαλίτσα και της βασίλισσας Σκανταλιάς θα έπρεπε να σκεφτούμε  μια αστεία ιστορία για να κάνουμε το βασιλιά να γελάσει με την ψυχή του ή να θυμηθούμε  την πιο μεγάλη σκανταλιά που έχουμε κάνει και να την διηγηθούμε ή αν την ζωγραφίσουμε.

§      

Ομαδικό παιχνίδι, η Μάγισσα Χαρβάλω : Ένα παιδί γίνεται  μάγισσας Χαρβάλω εναλλακτικά και ζητά από τους άλλους :

1)Να ξετυλίξουν χέρι με χέρι σε κύκλο το κουβάρι από σπάγκο και να το τυλίξουν ξανά χωρίς να μπερδευτεί.

2) Να χρησιμοποιήσουν με διαφορετικό τρόπο ένα καλάμι και οι υπόλοιποι να μαντέψουν τη χρήση του.

3)Να χρωματίσουν με διάφορα χρώματα ένα μεγάλο λευκό πανί και να γράψουν τ΄ όνομα τους.

§    Θεατρικό παιχνίδι : Αναπαράσταση σκηνών του βιβλίου με πανιά/κορδέλες ως «άνεμο». Ένα παιδί κάνει τον πρίγκιπα, άλλα τον άνεμο, τους φίλους κ.λπ. Έμφαση στα συναισθήματα: χαρά, φόβος, τόλμη.

§  Πείραμα με τον άνεμο ! Με καλαμάκια και χαρτί βλέπουμε πώς «κινείται» ένας μικρός χάρτινος χαρταετός. Μιλάμε για το τι χρειάζεται για να πετάξει (άνεμος, ισορροπία).

§ 

 Χάρτης του ταξιδιού του Πρίγκιπα Χαρταετού:

Τα παιδιά σε μικρές ομάδες σχεδιάζουν έναν χάρτη με τα μέρη που επισκέφτηκε ο Πρίγκιπας χαρταετός. Προσθέτουν εμπόδια και λύσεις.

§  Βρίσκουμε  σύνθετες λέξεις που το ένα τους συνθετικό είναι η λέξη : Χαρτί!

§  Τι να είδε από ψηλά ο πρίγκιπας όταν πετούσε; Πιάνουμε τις μπογιές μας και ζωγραφίζουμε!

§  Μαθαίνουμε τα γεωμετρικά σχήματα, εξάγωνο, ρόμβος

§  Σχεδιάζουμε ένα χαρταετό και ζωγραφίζουμε ή γράφουμε πάνω του το όνειρό μας…

§  Μιλάμε για συναισθήματα: Φόβος, εμπιστοσύνη, ελευθερία!

§ 

«Ο χαρταετός των αξιών» Κάθε παιδί γράφει (ή ζωγραφίζει) μία αξία ή συναίσθημα  π.χ. : Φιλία, Αγάπη,Θάρρος Σεβασμός . Ενώνουμε όλα τα κομμάτια και δημιουργούμε έναν μεγάλο χαρταετό της τάξης που στολίζει την αίθουσα.

§  Ζωγραφίζουμε τους φόβους μας πάνω σε ένα χαρταετό και τον πετάμε ψηλά να ….φύγουν!

Μουσική - Τραγούδια - Βίντεο : 

Ø  Μίκης Θεοδωράκης Χαρταετοί!

Ø  Χαρταετός! Φύσα αέρα δυνατά!

Ø  Κακογιάννης Κώστας: Νεφέλη! Ένας Άγγελος δίχως μιλιά, Χαρταετός

Ο Χαρταετός στο Νηπιαγωγείο:  Εκπαιδευτικό βίντεο για το Νηπιαγωγείο! https://www.youtube.com/watch?v=jKd71HktrNU

 

Κυρία, είναι αρρώστια ο έρωτας;

Της Ελένης Μπετεινάκη*

Ίσως πολλοί από σας να το ξέρετε τούτο το κείμενο.

Πριν επτά χρόνια το έγραψα με αφορμή  την μέρα των ερωτευμένων. Κι είναι για μένα από τα πιο σημαντικά αναγνώσματα και γι αυτό σας το θυμίζω ξανά και πάλι κι ίσως για πάντα. Είναι το τελευταίο κείμενο που διάβασα στην δεύτερη μου μάνα, την κυρία Μαρίκα μας,  ένα βαρύ χειμωνιάτικο βράδυ, βεγγερίζοντας… Κι ύστερα δεν πρόλαβα να της διαβάσω τίποτε άλλο. Δυο μέρες μετά έφυγε…Πλήρης ημερών, είπαν οι άλλοι! Κενό ανεκπλήρωτο για μένα, για μας. Καθημερινή η απουσία κι η παρουσία της στην ψυχή μας…

Και την επόμενη χρονιά στις 14 του Φλεβάρη του '20, μόλις κι είχε δημοσιευτεί το κείμενο και το διάβαζα κι εγώ κτύπησε το τηλέφωνο… Έτρεξα δίπλα στον μπαμπά μου που έτσι ξαφνικά είχε αποφασίσει τούτη τη μέρα να σημαδέψει για πάντα την ψυχή μου. Έφυγε μια ώρα μετά κι ευτυχώς πρόλαβα να του πω πόσο πολύ τον αγαπούσα και να το καταλάβει και να μου πει …Κι εγώ!

Γι αυτό σας το φωνάζω για μίαν ακόμα φορά : Πείτε «σ΄ αγαπώ!» Είναι δωρεάν τούτες οι λέξεις και φωνάξετε της κι εσείς πολύ δυνατά και σήμερα και αύριο και συνέχεια στους ανθρώπους σας με αφορμές γιορτές σαν τη σημερινή αλλά και χωρίς λόγο. Έτσι επειδή το νιώθετε…

Πάμε να το θυμηθούμε….

«Τα θυμάστε τα λευκώματα των εφηβικών μας χρόνων; Που η πιο βασική ερώτηση που όλοι καρδιοχτυπούσαμε  τι θα γράψουν οι … αγαπημένοι μας ήταν αυτή: Τι σημαίνει αγάπη; Ή  τι σημαίνει έρωτας; Και καρδιοχτυπούσαμε να επιστρέψει το «μαγικό μ» τετράδιο να δούμε τι γράψανε, για ποιον!

Το παίξαμε κι εμείς αυτό το «παιχνίδι» με πολύ μικρά παιδιά…

Μπήκαμε σε ένα κατακόκκινο λεωφορείο, εκείνο της Αγάπης, βάλαμε βενζίνη από νεραϊδόσκονη και πετάξαμε στα σύννεφα. Ο οδηγός του έδινε παραγγέλματα κι εμείς αφήσαμε την φαντασία να βλέπει απ’  το παράθυρο την χώρα  του Έρωτα, τη μαγική!

Ένα δάσος γεμάτο καρδουλόδεντρα συναντήσαμε πρωτ΄απ΄όλα …

Κι ύστερα στρίψαμε δεξιά κι είδαμε σοκολατόδεντρα, καραμελόδεντρα και στο βάθος  ένα  τεράστιο βιβλιόδεντρο. Κι ύστερα όπως πήγαμε να φρενάρουμε …την Αγάπη, εκείνη αρρώστησε βαριά! Μα υπάρχει φρένο στα συναισθήματα;  Ένας γιατρός που ξέρει καλά από καρδιές ήρθε με το ασθενοφόρο της Συγνώμης , ο Αγαπογιατρός που σπούδασε στο μεγάλο πανεπιστήμιο της Αγκαλιάς και έδωσε μια κουταλιά σιρόπι εκλεκτό φτιαγμένο με μια μαγική συνταγή:

Δέκα φιλιά

Δώδεκα αγκαλιές,

Είκοσι κουβέντες χρωματιστές

Ένα ποτήρι φροντίδα

μία φλυτζάνα τρυφερότητα

Ένα κουταλάκι γλυκού σοκολάτα

Μία μεζούρα άρωμα λεμονανθού

και πιάσιμο χεριού σφιχτά!

Αλλά ΠΡΟΣΟΧΗ!

Η συνταγή χορηγείται ταυτόχρονα σε δυο άτομα!.

Κι ύστερα μάθαμε πως γιόρταζε η Αγάπη και ένα τεράστιο πάρτι στήθηκε στη μέση μέση της Χώρας της Φαντασίας  και της Χαράς, να νοιώσει μοναδική, να γίνει καλά και…

Κι έτσι γεννήθηκε η Αγαπώ, το ξωτικό της Αγάπης, ένα βιβλίο που αγαπώ κι εγω για χίλιους λόγους. Γιατί εκεί μεσα είναι το μπακάλικο του κυρ Γιάννη, του μπαμπά μου, είναι η ψυχή της δεύτερης μάνας μου, της κ. Μαρίκας, που της το διάβασα όλο το παραμύθι λίγο πριν φύγει, κι είναι αφιερωμένο και στην  δική μου μαμά και στην γιαγιά Ελένη που μου έμαθαν την αγάπη ❤️❤️

Μην ακούσω γκρίνια πρωί πρωί…

Δεν είναι δικός μας Άγιος, είναι εμπορική γιορτή, όλα τα κιτς θα έρθουν στη φόρα, τα γλυκανάλατα, τα κατακόκκινα… Όχι, τίποτα δεν θέλω ν ακούσω  άπ΄ όλα αυτά.

Έρωτας είναι παιδιά, έρωτας, που έχει γιορτή, μια, δυο φορές  το χρόνο, ελληνική, ξενόφερτη, μα ποιος νοιάζεται. Αφορμή είναι για θύμηση, για αγκαλιά, για χαρά, αφορμή για λέξεις που δεν λέγονται συχνά, για συναισθήματα που επιτέλους εκφράζονται έστω και με χίλια δυο  «μπιχλιμπίδια». Και βέβαια να τον γιορτάστε κι εσείς, εσείς που σνομπάρετε ή δεν πολύ-πιστεύετε  σε «τέτοια». Ένα έχω να σας πω:

Ερωτευτείτε,  ερωτευτείτε γιατί χανόμαστε…

Κι είναι ο έρωτας που θα ΄πρεπε  να ΄ναι το πρώτο θέμα της κάθε μέρας γιατί εκείνος είναι  που μας κάνει να πετάμε στα σύννεφα, στο όνειρο, να έχουμε δύναμη για να καταφέρουμε τα πάντα. Είναι εκείνος που φέρνει χαμόγελα, ομορφιά που φαίνεται σε κάθε πρόσωπο, αγκαλιές, φιλιά, …ζωή. Ναι, αυτό γιορτάζει  η ζωή που δεν κοιτά χρόνια, τάξεις, χρώματα και ασχήμια. Είναι εκείνος  ο μικρός Θεός που μας κάνει ακούραστους, δυνατούς και γεμάτους ενέργεια.

Ε,ναι λοιπόν θα τον γιορτάσουμε και σήμερα και αύριο  και όποτε μας κάνει κέφι. Γιατί είναι σχεδόν τσάμπα , αφορολόγητος και πολύ πολύ γλυκός. Χωράει μέσα σε μια κουβέντα, σε μια ματιά, σε ένα φιλί, μίαν αγκαλιά, σε μια σοκολάτα, σε ένα λουλούδι, σε ένα βιβλίο, σε …μια ολόκληρη στιγμή.

Και φυσικά θα δουλέψουν κάποιοι για αυτή την γιορτή. Όπως δουλεύουν άλλοι σε κάποιες άλλες. Και φυσικά νιώθω  κι εγώ, να νοιώθετε κι  σεις  και να τα  θέλετε όλα και πολύ. Γιατί ο έρωτας δεν είναι τσιγκούνης, απλόχερα χαρίζεται, ολότελα σκορπιέται. Ούτε εκπτώσεις, ούτε συμβιβασμούς. Ούτε πρέπει, ούτε μη. Να λαχταράς  να δεις τον άλλο, να καίγεσαι  γιατί  μόνο τότε υπάρχεις, δημιουργείς, ανυψώνεσαι. Και να το λες, να το εκφράζεις με κάθε τρόπο, κάθε στιγμή γιατί είναι όμορφο συναίσθημα, το πιο όμορφο και το εύθραυστο!

Και βέβαια θέλει δώρα, και γλυκά και λουλούδια και εσώρουχα. Και βέβαια θέλει ποίηση γιατί ο ερωτευμένος είναι από μόνος του ποιητής.

Έρωτας λοιπόν, έρωτας είναι η αιτία των πάντων. Κι είναι  εδώ, πάντα, επίκαιρος και πάντα αναγκαίος  και απλά θέλει διάθεση …λίγο.

Θέλει το κόκκινο  της φωτιάς, του τριαντάφυλλου, το ροζ από τα σύννεφα του ηλιοβασιλέματος, το χρυσό της λάμψης από το φως και το …καφέ της σοκολάτας που όπως λέει κι ένας μαθητής μου σε μαθαίνει να αγαπάς γλυκά.

Και διαβάσαμε πάλι εκείνο το μαγικό βιβλίο με αφορμή την άλλη σπουδαία  γιορτή, τη σημερινή!

Book Giving Day τη λένε κι είναι νεογέννητη στη χώρα   μας, σχεδόν. Κι έχει σαν σύνθημά της να μοιράσεις βιβλία στα παιδιά γιατί  και το βιβλίο είναι …έρωτας!

Μα τι είναι  αλήθεια ο Ερωτευμένος , ρώτησε ένα αγοράκι κι έβαλε την ίδια στιγμή το χέρι του μπροστά στο στόμα να κρύψει ένα μικρό γελάκι που του…ξέφυγε! Είναι ο Ερνέστος*  του βιβλίου που δεν ξέρει πώς να το πει στη Σαλώμη που συνέχεια της τραβάει τα μαλλιά και της βγάζει τα γυαλιά επίτηδες.

-Είναι άτσαλος, κυρία,  ο Ερωτευμένος;

Και λένε πως πέφτεις σαν ξερός όταν τον συναντήσεις, όμως στο βιβλίο μας  η Σαλώμη έπεφτε ξερή από τον πόνο απ΄ το ποδήλατο! 

-Πονάει, κυρία, ο έρωτας καμιά φορά;

- Ερωτευμένοι κυρία υπάρχουν  μόνο στα παραμύθια;  Οι βασιλοπούλες περιμένουν τους πρίγκιπες  με τα σπαθιά και τα ακόντια και τους δράκους που τους σκοτώνουν για να τις σώσουν!

-Είναι αλήθεια ή ψέματα, κυρία, ο έρωτας;

- Μπα, κυρία, ο μπαμπάς και η μαμά λένε πως έρωτας είναι κάποιος τρελός, ή  ντροπαλός που γίνεται κατακόκκινος σαν ντομάτα ή ένας υπνωτισμένος που δεν βλέπει καθαρά!

Κι η φωτιά που καίγεται σαν κεραυνός;

-Τι σημαίνει κυρία κεραυνοβόλος έρωτας;

- Είναι βροχή, καταιγίδα ο  έρωτας;  …

-Ξέρω, ξέρω κυρία, ο ερωτευμένος πρέπει πάντα να κρατάει  μια ομπρέλα και μάλιστα κατακόκκινη.

H γιαγιά είπε πως ερωτευμένος είναι κάποιος που κάτι έχει στην καρδιά!

- Κυρία, είναι αρρώστια ο έρωτας;

Το βρήκα κυρία. Ερωτευμένοι είναι μόνο οι μεγάλοι , η μαμά, ο μπαμπάς αλλά κι εγώ γιατί είμαι μεγάλος και αγαπώ πολύ την Νίκη και θα την παντρευτώ.

-Κάθε πότε συμβαίνει κυρία; Πάντα, πέντε λεπτά, μια ζωή;

Όνειρο είναι ο έρωτας, γιατί η μαμά είπε στον μπαμπά πως κατοικεί στα σύννεφα μόλις της  πει πως την αγαπά!

-Και αν είναι άγγελος ο έρωτας, κυρία;

-Θα ΄ρθει μόνο τα Χριστούγεννα μαζί με το αστέρι του μικρού Χριστού!

Ε…το γράφουν και τα βιβλία: Ερωτευμένοι είναι αυτοί που κρατιούνται χέρι χέρι, που αγκαλιάζονται  συχνά, που φιλιούνται και …που κάνουν μωρά! Χιχιχι!

Αυτός είναι ο έρωτας στα παιδιά… δεν διαφέρει και πολύ σε μας τους μεγάλους.

Το λέω, λοιπόν ξανά και θα το λέω όσο ζω: Ερωτευτείτε, γιατί χανόμαστε. Γιατί η ζωή περνάει κι αυτό που μένει είναι μια καλή στιγμή, μια καλή ανάμνηση, μια αγκαλιά που σε κάνει να γεμίζεις τις μπαταρίες και να προχωράς. Να το γιορτάσετε σήμερα με κάθε τρόπο. Πείτε «σ΄ αγαπώ», είναι δωρεάν. Χαρίστε κάτι, οτιδήποτε κι ας ξοδευτείτε …λίγο. Μην ντρέπεστε και να το πείτε σε όλους όσους χλευάσουν σήμερα τον  Άγιο Βαλεντίνο… Μια χαρά Άγιος είναι αυτός, ο πιο αγαπητός και ο πιο …κοκκινορόζ!

Άντε γεμίστε τώρα με καρδιές τα inbox, τα κοινωνικά δίκτυα, το ταίρι σας αλλά βασικά τη ζωή σας γιατί αυτή είναι η αλήθεια μας!

Εγώ από χθες έβαλα μπουγάδα με ανεξίτηλα χρώματα στις καρδιές και τις άπλωσα στον αέρα και στον ήλιο να στεγνώσουν, με μεγάλη προσοχή, γιατί κάποιες φορές «λερώνονται» ή θέλουν φρεσκάρισμα…

Να αγαπάτε πολύ και χωρίς φόβο!

Χρόνια μας πολλά!

(*Με αφορμή το βιβλίο: ο Ερωτευμένος της Ρεμπέκας Ντότρεμερ απ’  όπου είναι και οι περισσότερες εικόνες)

Αφιερωμένο λοιπόν στη μάνα της ψυχής μου, στην κυρία Μαρίκα μας …

Και στον μπαμπά μου που τώρα εκείνη είναι τα μάτια του...

Η Νεράιδα Σερπαντίνα* συναντά την Αγαπώ το ξωτικό της Αγάπης* …στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Της Ελένης Μπετεινάκη

Δυο βιβλία, για τον Έρωτα, την Αγάπη και τις Απόκριες!

Σήμερα γιορτάζει ο έρωτας,  κι η Αγαπώ, πολύτιμη βοηθός της Αγάπης  τριγυρνά από το χάραμα και σκορπά την μαγική της σκόνη,  γιομάτη τρυφερότητα, χρωματιστές λέξεις και αγκαλιές…

Η νεράιδα Σερπαντίνα πάλι, ένα από εκείνα τα παραμύθια του παλιού καιρού, μάς θυμίζει  πως η Αγάπη θριαμβεύει πάντα και νικά κάθε εμπόδιο που βρίσκει στο δρόμο της. Η περίοδος των Αποκριών  έχει ήδη ξεκινήσει  και η μοναδική αυτή Νεράιδα που συναντά μετά από πολλά εμπόδια τον πρίγκιπα Χαρτοπόλεμο θα σας μαγέψει!

Πάμε να δούμε μια γεύση και από τα δύο βιβλία:

*Η Αγαπώ, το ξωτικό της Αγάπης, Ελένη Μπετεινάκη, εικ: Ρένια Μεταλληνού, εκδόσεις Ψυχογιός

Μια φορά κι έναν καιρό, ήταν ένα μικρό κορίτσι, η Μελίνα, που είχε πολλές απορίες για τη ζωή και τον κόσμο! Πού μένει ο ήλιος; Πώς είναι το σπίτι του; Το φεγγάρι γιατί χάνεται κάποιες νύχτες τελείως από τον ουρανό; Κι η Αγάπη; Όλοι γι’ αυτή μιλάνε! Σίγουρα θα είναι πολύ σπουδαία. Την έχει δει κάποιος ποτέ;

Άραγε θα τη βρει στο παντοπωλείο του κυρ Γιάννη, ή στο ραφτάδικο του κυρ Κώστα ή στο ζαχαροπλαστείο του κυρ Ηλία; Τότε είναι που εμφανίζεται η Αγαπώ, ένα ξωτικό και πολύτιμη βοηθός της Αγάπης. Και ένα μαγικό ταξίδι ξεκινά…

Προσοχή, προσοχή! Μέσα στην ιστορία υπάρχει και ο μοναδικός Αγαπογιατρός που το τηλέφωνό του δέχεται κλήσεις όλο το εικοσιτετράωρο. Όπου τον έχουν ανάγκη φτάνει στη στιγμή με το Ασθενοφόρο της Συγνώμης.

Ψαξτε να βρείτε την μαγική συνταγή της Αγάπης, που είναι πραγματικά μοναδική.

Το βιβλίο : "Η Αγαπώ, το ξωτικό της Αγάπης" έχει εικονογραφήσει μοναδικά η Ρένια Μεταλληνού  και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός : https://www.psichogios.gr/el/h-agapw-to-kswtiko-ths-agaphs.html?srsltid=AfmBOoqV6_m7ACh_bbYNFGg5L2MVFeq-3ARCa7PdnoBMeuoY_uJArnBT

Επίσης υπάρχει εκπαιδευτικό υλικό που μπορείτε να κατεβάσετε εντελώς ΔΩΡΕΑΝ και να παίξετε, σκεφτείτε, δημιουργήσετε πολλές δραστηριότητες στην τάξη ή στο σπίτι σας;

Ξεχωριστή θέση στην δική μου καρδιά οι χάρτινες κούκλες (όλοι οι ήρωες του βιβλίου) που μπορούν τα παιδιά να κόψουν και να ζωντανέψουν μια ολόκληρη παράσταση!

Μπορείτε επίσης να φανταστείτε πώς είναι το σπιτάκι της Αγαπώς και να το ζωγραφίσετε!

Να εξερευνήσετε τι άλλο  υπάρχει μέσα στο "Ασθενοφόρο της Συγγνώμης".

Να κάνετε μια στάση στο "Βενζινάδικο των Σημαντικών Λέξεων".

και πολλά πολλά ακόμα ...

Μπείτε εδώ και θα το ανακαλύψετε : https://schools.psichogios.gr/ekpaideytiko-yliko

 

*Η Νεράιδα Σερπαντίνα, Ελένη Μπετεινάκη, εικ: Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Ελληνοεκδοτική!

«Μια φορά κι έναν καιρό, σε ένα παράξενο δάσος, γεννήθηκε ένα κοριτσάκι με κατακόκκινα μαλλιά σαν το χρώμα της δυνατής φωτιάς, μεγάλα αμυγδαλωτά μάτια στο χρώμα της θάλασσας και μάγουλα πιο κόκκινα κι από τις φράουλες την άνοιξη.

Τρεις μέρες μετά τη γέννησή του ήρθαν οι Μοίρες να του μοιράσουν τα δώρα τους. Έτσι γινόταν σαν γεννιόταν μια μικρή νεράιδα...Την ίδια μέρα στο παλάτι του βασιλιά Γελαστού γεννήθηκε ένα αγόρι που ’χε ολοστρόγγυλο πρόσωπο, δέρμα και μαλλιά κατάλευκα...

Κανένας όμως δεν είχε σκεφτεί πως σε τούτο το δάσος ό,τι κι αν συνέβαινε θα έπρεπε να το γνωρίζει η μάγισσα Χαλάστρα! Κι έτσι αφού δεν είχε προσκληθεί στην Γιορτή για το μοίρασμα των δώρων ο θυμός της Χαλάστρας έγινε τόσο μεγάλος που η μικρή νεράιδα δεν θα μπορούσε ποτέ να χορέψει εκτός κι αν …}

Ένα ταξίδι αναζήτησης είναι τούτο το παραμύθι. Γεμάτο αγάπη, ομορφιά, επιθυμίες κι όνειρα. Γεμάτο μουσική και εικόνες χαράς. Γεμάτο με το κέφι και την ζωντάνια που σκορπά το γέμισμα της ψυχής. Οι περιγραφές είναι πλούσιες χωρίς να κουράζουν, επιτρέποντας στα παιδιά να «δουν» το δάσος, τα παλάτια και τα μυθικά στοιχεία σαν να ξεδιπλώνονται μπροστά τους. Η ιστορία κινείται με ρυθμό που κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον, ενώ οι δοκιμασίες των ηρώων λειτουργούν ως καθρέφτης συναισθημάτων που κάθε παιδί μπορεί να αναγνωρίσει. Το σημαντικότερο όμως στοιχείο του βιβλίου είναι ο συναισθηματικός του πυρήνας. Χωρίς διδακτισμό, αναδεικνύει αξίες όπως η αποδοχή, η καλοσύνη και η δύναμη των ανθρώπινων δεσμών. Ένα τρυφερό και φωτεινό παραμύθι που μπορεί να γίνει αγαπημένη επιλογή για οικογενειακή ανάγνωση, αλλά και ένα βιβλίο που βοηθά τα παιδιά να κάνουν τα πρώτα τους βήματα στον κόσμο της λογοτεχνίας.

Η εικονογράφηση της Αιμιλίας Κονταίου αποτελεί ένα από τα πιο δυνατά στοιχεία του βιβλίου. Οι εικόνες αποδίδουν με ευαισθησία και φαντασία τον μαγικό κόσμο της ιστορίας, βοηθώντας τα παιδιά να οπτικοποιήσουν τους χαρακτήρες και τα σκηνικά. Τα χρώματα και οι λεπτομέρειες δημιουργούν μια ζεστή και παραμυθένια ατμόσφαιρα που ενισχύει τη συναισθηματική εμπλοκή του αναγνώστη.

Ένα παραμύθι μαγικό που η Αγάπη υμνείται μέσα από δοκιμασίες και εμπόδια αλλά καταφέρνει να νικήσει και να θριαμβεύσει.

Πως μπορώ  να αξιοποιήσω το βιβλίο στην τάξη ή στο σπίτι:

·      

Να μιλήσουμε για τα συναισθήματα και βασικά για την Αγάπη, καλοσύνη, θάρρος.

·       Να δημιουργήσουμε  Το Μονοπάτι των Δοκιμασιών. Σε τρια διαφορετικά σημεία, χωρίζοντας τα παιδιά σε ομάδες φτιάχνουμε τρεις «Πύλες»:  Η πρώτη ομάδα πρέπει να λύσει ένα  απλό γρίφο για να «ανοίξει η πύλη»! Η δεύτερη  αν συνεργαστεί να φτιάξει το παλάτι ή έναν πύργο με οικοδομικό υλικό, αλλά χωρίς να μιλάνε τα παιδιά μεταξύ τους . Η Τρίτη ομάδα θα ακολουθήσει μια διαδρομή (με την βοήθεια ενός χάρτη) σε ποιες πόλεις πήγε ο Πρίγκιπας Χαρτοπόλεμος.

·       Να ζωγραφίσουν τη δική τους νεράιδα αν ζούσε στο σήμερα! Να της δώσουν όνομα, μαγικές δυνάμεις και να παρουσιάσουν το έργο τους στην ομάδα.

·       Να φτιάξουν  ένα μαγικό δάσος (κολλάζ) με χαρτόνια, χαρτόκουτες,  περιοδικά και φυσικά υλικά (φύλλα, μικρά κλαδιά) κ.α.

·       Να δούμε εικόνες και Video για το διάσημο καρναβάλι της Βενετίας, της Πάτρας, της Κέρκυρας, της Ξάνθης και αλλά που γίνονται σε ολόκληρο τον κόσμο.

·       Να φτιάξουμε μάσκες

Ξεφυλλίστε τις πρώτες σελίδες εδώ: https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/h-neraida-serpantina

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr στις 14 Φεβρουαρίου 2026 : Εδώ!