Η Λέσχη των Γουρουνιών …στα Παραμύθια του Σαββάτου!

 

Γράφει η Ελένη Μπετεινάκη

*Η Λέσχη των Γουρουνιών, Νταβίντε Καλί, εικ: Μαγκαλί Κλαβελέ, εκδ. Μεταίχμιο

Μια φορά κι ένα καιρό σε ένα αγρόκτημα ζούσαν πολλά πολλά ζώα. Μια μέρα ένα γουρούνι, ο Ζαμπόν εμφανίστηκε με ένα τατουάζ στο μπράτσο του. Οι φίλοι του, η Μορταδέλα και ο Λουκάνικος  μόλις το είδαν ήθελαν κι αυτοί. Κι αφού εκείνος είχε πολλά, μιας κι ήταν απλά αυτοκόλλητα, τους τα χάρισε. Ήταν όλα τα γουρουνάκια χαρούμενα και έτσι όπως έπαιζαν και γελούσαν η Μορταδέλα σκέφτηκε πως θα μπορούσαν να φτιάξουν μια λέσχη φίλων και θα την ονόμαζαν : Λέσχη Γουρουνιών. 

Ένα πρόβατο που θέλησε να «μπει» στη λέσχη τους , δεν το άφησαν γιατί επιτρεπόταν να είναι μέλη της μόνο γουρούνια. Αυτό ήταν η αφορμή να δημιουργηθούν πολλές λέσχες μέσα στο αγρόκτημα, Προβάτων, Κουνελιών, Βατράχων, Κοτών και η κάθε μια τους είχε κάτι να ξεχωρίζει. Ύστερα έφτιαξαν η καθεμιά τη σημαία της, βρήκαν εντυπωσιακά ονόματα και μετά δεν ήξεραν τι άλλο θα μπορούσαν να κάνουν. Έβλεπαν πως και τα άλλα ζωάκια δεν ήταν κακά και έτσι σιγά σιγά ανοίγονταν και κάνανε παρέα μαζί τους. Και τότε ο Ζαμπόν και η Πάριζα είχαν την πιο καταπληκτική ιδέα…

Η συνέχεια στο βιβλίο του Νταβίντε Καλί: Η Λέσχη των Γουρουνιών!

Ένα βιβλίο τρυφερό, έξυπνο, ιδιαίτερο, ευφάνταστο για τους φίλους, τις ομάδες, τις σχέσεις και την ανάγκη να ανήκουμε κάπου!

Με απλό τρόπο μας εξηγεί την έννοια του δικαίου και την αποφυγή αποκλεισμού από μια ομάδα όταν η ιδέα ενός χωρίς επεξεργασία μπορεί να φέρει αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που περιμέναμε σε μια κατάσταση.

Ένα βιβλίο ενάντια στις προκαταλήψεις, στις νέες ιδέες και στη συμμετοχή διαφορετικών προσωπικοτήτων σε μια ομάδα.

Η φιλία πάνω απ’ όλα, χωρίς πως, γιατί και που. Στην καλή παρέα, στις δυνατές σχέσεις και στις ανοιχτές σκέψεις.  

Άλλες έννοιες που προβάλλονται είναι η απόρριψη, η ανάγκη να ξεχωρίσεις από κάποιον άλλον, η ταυτότητα του καθενός και η επιρροή που μπορεί να εχει η παρουσία ή ο λόγος σου σε μια ομάδα.

Η εικονογράφηση του Μαγκαλί Κλαβελέ εκφραστικότατη, ζωντανή με υπέροχους σχεδιασμένους χαρακτήρες και γεμάτη κίνηση. Παραστατική, ιδιαίτερη και συγχρόνως απλή.

Ένα βιβλίο που θα αγαπήσουν πολύ τα μικρά παιδιά και για το κείμενο και για τις εικόνες του!

Στη σελίδα του βιβλίου : https://www.metaixmio.gr/el/products/h-lesxh-ton-gourounion?srsltid=AfmBOor7jRBhAQygIIYyXiZYQWnpv4YXi_rJSgIzh35D933VfZ6y05J9

Θα βρείτε εκτυπώσιμες δραστηριότητες και αναζητείστε το στα βιβλιοπωλεία της γειτονιάς σας !

Ο Davide Cali αγαπημένος Ιταλός συγγραφέας, βραβευμένος και με πολύ χιούμορ στα βιβλία του. Έχει γράψει πάνω από 100 βιβλία  για παιδιά , αναμεσά τους και αρκετά Graphic Novels. Κάθε μία από τις ιστορίες του είναι βαθιά, συγκινητική και ιδιαίτερα πρωτότυπη. Ζει μεταξύ Ιταλίας και Γαλλίας. Στα ελληνικά κυκλοφορούν τα:

Ο εχθρός, Πωλητής ευτυχίας, η βιβλιοθήκη του Οράτιου, Γραμμή 28, Δεν έκανα τα μαθήματά μου γιατί…Μια ιστορία χωρίς κλισέ και το τελευταίο: Η λέσχη των γουρουνιών.

Τυχεροί όσοι τον γνωρίσαμε στην 62^ο Bolonga Book Fair πέρυσι τον Απρίλιο και στην διαδικτυακή συνάντηση από «το μικρό » πριν δύο μήνες περίπου.

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr στις 28 Φεβρουαρίου 2026: εδώ!

 

 

 

 

Ο Βασιλιάς Μυγιάστηκε* ….στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Γράφει η Ελένη Μπετεινάκη

Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένας βασιλιάς. Κι όπως όλοι οι βασιλιάδες φορούσε στο κεφάλι του μια ολόχρυση κορόνα. Και δεν την έβγαζε ποτέ! Ότι έλαμπε ήταν χρυσό για αυτόν τον βασιλιά. Είχε και τις ιδιοτροπίες του, όπως όλοι σχεδόν όσοι έχουν θέσεις εξουσίας. Ένα από τα περίεργα πράγματα που του άρεσε πάρα πολύ να  ήταν ένα δώρο που είχε λάβει από την βασίλισσα της Ιπποποταμίας, μια συλλογή από 602 χρυσούς ιπποπόταμους. Κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί τους μετρούσε και κάθε πρωί έτρωγε μαζί τους πρωινό! Μια άλλη του παραξενιά του ήταν πώς δεν ήθελε κανένας να πλησιάζει ή ακόμα χειρότερα να ακουμπάει τα πράγματά που του ανήκαν. Όσο για την κορόνα του ήταν κάτι που δεν μπορούσε με τίποτα να δεχτεί πως κάποιος θα μπορούσε να την ακουμπήσει έστω και κατά λάθος. Όλα αυτά συνέβαιναν  μέχρι εκείνη την μία και μοναδική Κυριακή στις πέντε και μισή… Τότε κάνει την εμφάνισή του ένα κατάμαυρο ζζζζζζζ που; Πάνω στην χρυσή του κορόνα. Μια μύγα, με θράσος περισσό και επιμονή! Ο βασιλιάς έγινε έξαλλος κι από εκείνη την στιγμή έβαλε σκοπό του να την διώξει από το στέμμα, το παλάτι και τη ζωή του. Όμως αυτό στάθηκε αδύνατο…

Και από τότε και μετά η ζωή του εγωιστή, παράξενου και πολύ ιδιότροπου βασιλιά άλλαξε οριστικά!

Την συνέχεια θα την διαβάστε στο πολύ τρυφερό και ευφυές παραμύθι της Βάσιας Παρασκευοπούλου : Ο βασιλιάς Μυγιάστηκε που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκης

Ένα βιβλίο με αρκετό χιούμορ,  αλληγορική σημασία και αρκετούς συμβολισμούς. Ο βασιλιάς του παραμυθιού αντιπροσωπεύει την εξουσία, την κατάχρηση της ισχύος της θέσης του και την αδυναμία του να χειριστεί καταστάσεις που φέρνουν συναισθήματα στην επιφάνεια. Μέσα  από αρκετές κωμικές συμπεριφορές η Βάσια Παρασκευοπούλου αποδημεί την αυταρχική συμπεριφορά και οδηγεί τον βασιλιά στην αναζήτηση του εαυτού του, την ωρίμανση στην συμπεριφορά, την  σκέψη και την εξωτερίκευση των συναισθημάτων του.  Διαλέγει ένα έντομο, μια μύγα, για ήρωα που θα αλλάξει τον βασιλιά, που δεν είναι από τα αγαπημένα κανενός, να εισβάλει στη ζωή του και να ανατρέψει όλον τον κόσμο του. Ο βασιλιάς πρέπει να αποδεχτεί κάτι που δεν μπορεί να αποφύγει ή να απομακρύνει από την ζωή του και όταν τελικά εκείνο τον εγκαταλείψει, έρχεται αντιμέτωπος με την απώλεια και την επιθυμία να αναζητήσει την χαμένη του χαρά και συνήθεια.

Η εικονογράφηση του βιβλίου από την Φωτεινή Τίκκου με έντονα χαρακτηριστικά και ζωντανή παλέτα χρωμάτων αναδεικνύει ακόμα περισσότερο το κείμενο. Υποστηρίζει τη θεατρικότητα του και  ενισχύει τη συναισθηματική κατανόηση  με την αισθητική και τον δυναμισμό της κάθε εικόνας.

Έξυπνο, ιδιαίτερο, βαθιά συναισθηματικό βιβλίο, με έντονες εναλλαγές και έμφαση στην  έννοια της φιλίας, της αποδοχής και της σημασίας του να περνάς χρόνο μαζί με τον άλλο.

Ένα βιβλίο που προσφέρεται άνετα και για μεγαλόφωνη ανάγνωση μέσα  στην τάξη και για δραματοποίηση. Πολλά τα συναισθήματα  που περιγράφονται και πολλές οι ιδέες για αξιοποίηση μέσα στην τάξη.

Δείτε εδώ ένα απόσπασμα από το βιβλίο και αναζητήστε το στο βιβλιοπωλείο της γειτονιάς σας!

https://www.patakis.gr/files/1208426.pdf

Δημοσισεύτηκε στο cretalive.gr στις 20 Φεβρουαρίου 2026  :εδώ!

 

Στην Άλκη Ζέη …

Της Ελένη Μπετεινάκη

Έξι χρόνια ...

Φεύγει από την ζωή σαν σήμερα, 27 Φεβρουαρίου 2020!

Στη μνήμη της Άλκης Ζέη αφιερωμένη η στήλη των Παραμυθιών του Σαββάτου σήμερα. Με μια μικρή αναφορά στη ζωή της, στο έργο της και στο βιβλίο που την πρωτογνωρίσαμε: Το καπλάνι της Βιτρίνας!

Δυο τρεις φορές την είχα συναντήσει… 

Πολύ παλιά στο βιβλιοπωλείο μας, στην οδό Τζουλάκη, τότε. 

Μια Κυρία με Κ κεφαλαίο. 

Τα χρόνια περάσανε και βρεθήκαμε ξανά σε μια εκδήλωση προς τιμήν της στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου. Πάντα την θαύμαζα και την διάβαζα πολύ. Όλα της τα βιβλία τα έχω διαβάσει. Όλα εκείνα τα μικρά αριστουργήματα που με συντροφέψαν στα καλοκαίρια της εφηβείας μου. Κι ήταν σαν να ζούσα κι εγώ όλες εκείνες τις ζωές των ηρώων της.  Μα το πιο μεγάλο απ’ όλα είναι πόσες φορές αναρωτήθηκα από χθες πως τούτη η γυναίκα έζησε έναν ολόκληρο αιώνα γεμάτο με πολέμους, εξορίες, δικτατορίες, δημοκρατίες, εμφυλίους, νέου κύματος, μεγάλων ανακαλύψεων. Ευτύχησε να δει από κοντά άλλους σπουδαίους συγγραφείς και ποιητές. Έζησε ίσαμε την τελευταία της στιγμή με αναγνώστες της, με βιβλία της, με αγάπα μπόλικη απ’ όλους.

Και γέμισαν οι διαδικτυακοί κοινωνικοί τοίχοι με το σύνθημα εκείνο την ημέρα του θανάτου της, που όσοι  είχαμε διαβάσει το Καπλάνι της, μας είχε σημαδέψει ΕΥ ΠΟ και ΛΥ ΠΟ. Όλοι ΛΥ ΠΟ τούτη τη φορά και ας ήταν πλήρης ημέρων και εμπειριών η μεγάλη Κυρία των παιδικών και νεανικών αναγνωσμάτων μας. Μαζί της χάθηκε κι ένα κομμάτι της δικής μας νιότης. Θυμάμαι πως αγωνιούσαμε για να προλάβουμε οποιοδήποτε βιβλίο της στην Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη να μην το πάρει κάποιος άλλος. Όταν το  έκρυβα κάτω από τι μαξιλάρι μου γιατί έπρεπε να κοιμάμαι νωρίς αλλά εγώ είχα ένα μικρό φακό και διάβαζα τις ιστορίες της σαν έκλεινα τα φωτά του σπιτιού κι ησύχαζε ο κόσμος…

Διάλεξα το Καπλάνι της Βιτρίνας να σας παρουσιάσω σήμερα, να την μνημονεύσω κι εγώ μέσα από ένα βιβλίο που πρέπει να έχω διαβάσει πάνω από δέκα φορές. 

Ένα βιβλίο που γράφτηκε το 1963, ενώ η Άλκη Ζέη βρισκόταν εξόριστη, ως πολιτικός πρόσφυγας, στη Μόσχα μαζί με τα δυο της παιδιά και τον σύζυγό της Γιώργο Σεβαστίκογλου. Επιστρέφει στην Ελλάδα το 1964, σχεδόν δεν ξέρει πως το βιβλίο έχει εκδοθεί από τον Μίμη Δεσποτίδη των εκδόσεων Θεμέλιο και το αντικρύζει στη βιτρίνα του βιβλιοπωλείου. Ένας τίτλος βιβλίου που λίγοι γνώριζαν ακριβώς τι σήμαινε τότε.  Το 1968 κυκλοφόρησε στα αγγλικά σε μετάφραση του Αμερικανού φιλέλληνα Edward Fenton και δύο χρόνια μετά παίρνει το βραβείο Mildred L. Batchelder του αμερικανικού οργανισμού Association for Library Service to Children (ALSC). Από το 1974 κυκλοφορεί και επανεκδίδεται συνεχώς. Μέχρι και το 2010 έχει κάνει ρεκόρ πωλήσεων φτάνοντάς τα 350.000  αντίτυπα.

Σήμερα σιγουρά ο αριθμός των αντιτύπων έχει αυξηθεί κατά πολύ περισσότερο. Αλώστε έχει πια μεταφραστεί σε 23 διαφορετικές ξένες γλώσσες και σε 37 διαφορετικές εκδόσεις. Το 1990 μεταφέρθηκε στην μικρή οθόνη σε σενάριο και σκηνοθεσία του Πέτρου Λύκα και προβλήθηκε από την ΕΤ1 σε έναν κύκλο 10 επεισοδίων.

Η Μέλια κι η Μυρτώ  οι δυο μικρές αδελφές που έγιναν σύνθημα όλων μας με το περίφημο ΕΥ-ΠΟ και ΛΥ-ΠΟ δεν υπάρχουν πια στη ζωή. Έμεινε όμως η ιστορία τους να μας συγκινεί, να μας γοητεύει και να μας θυμίζει ποσό δύναμη έχει η καλή λογοτεχνία στα παιδιά, στους νέους αλλά και σε μας του μεγαλύτερους που είμαστε ίσως περισσότερο εθισμένοι σε αυτήν.

Ένα βιβλίο γεμάτο αναμνήσεις, αυτοβιογραφία σχεδόν, ιστορία  και χιούμορ. Με σχεδόν παιδική αφέλεια και αθωότητά και χωρίς ίχνος διδακτισμού μέσα από τα μάτια μιας …τίγρης  μαθαίνουν τα δυο κορίτσια τον κόσμο. Μαθαίνουν για τα πολιτικά γεγονότα της εποχής, για την δικτατορία, την μυρωδιά του πολέμου που αναφαίνεται στον ορίζοντα, γεγονότα που σημάδεψαν τον κόσμο και την εποχή. Με γλώσσα άμεση και μεστή περιγράφεται μια ολόκληρη εποχή και η πρωτοτυπία του μυθιστορήματος είναι πως ακούμπησε πολύ δύσκολά και για πρώτη φορά θέματα κοινωνικά- ιστορικά που ποτέ πριν δεν είχαν γραφτεί για …νέους. Στο βιβλίο περιγράφεται μια τυπική ελληνική οικογένεια με τα ήθη και έθιμα της εποχής. Η διαφοροποίηση της έγκειται στον παππού και στο θείο Νίκο. Ο παππούς αυτός είναι διαφορετικός από τους άλλους παππούδες. Του αρέσει να λέει  στα παιδιά μύθους και θρύλους από την αρχαιότητα. Άλλη σημαντική του διαφορά είναι πως προσπαθεί να αναδείξει το πολίτικο κλίμα της εποχής. Ο θείος Νίκος πάλι  πρότυπο για τα δύο κορίτσια τα επηρεάζει τόσο πολύ που εκείνα θέλουν μεγαλώνοντας σαν του  μοιάσουν.

ΛΥ ΠΟ σήμερα για όλους μας… ΕΥ-ΠΟ που την γνωρίσαμε, που την διαβάσαμε και που θα υπάρχει μέσα μας για πολλά χρόνια ακόμα.

ΕΥ -ΠΟ που τα βιβλία της θα συνεχίσουν να διαβάζονται κι ας έχουν περάσει 58 χρόνια από εκείνο το μοναδικό Καπλάνι…

Το καπλάνι της βιτρίνας, Άλκη Ζέη, εκδ: Θεμέλιο, Κέδρος, Μεταίχμιο!

Ψάξετε το, χαρίστε το, διαβάστε το ακόμα και σε μικρά παιδιά. Η απόλαυση της ανάγνωσης και τα σπουδαία αναγνώσματα είναι για κάθε ηλικία!

Ημέρα μνήμης η 27η Φεβρουαρίου

Αγαπημένη των πολλών Άλκη Ζέη, να ξέρεις ακόμα πως εκτός από τα βιβλία σου χάρις στα οποία  σε αγαπήσαμε πολύ, μεγαλώσαμε και με τον Κλούβιο και την Σουβλίτσα σου!

(Ακούστε ένα επεισόδιο : https://youtu.be/zY8xW9_BxCM )

Και αν θέλετε να γεμίσετε την βιβλιοθήκη σας με κάποια από αυτά που κυκλοφορούν ακόμα, ψάξτε τα:

Η Κωνσταντίνα και οι αράχνες της, Μεταίχμιο (2011)

Η μωβ ομπρέλα, Μεταίχμιο (2011)

Αρβυλάκια και γόβες, Μεταίχμιο (2011)

Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα, Μεταίχμιο (2011)

Κοντά στις ράγιες, Μεταίχμιο (2011)

Μια Κυριακή του Απρίλη, Μεταίχμιο (2011)

Ο θείος Πλάτων, Μεταίχμιο (2011)

Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου, Μεταίχμιο (2011)

Τα παπούτσια του Αννίβα, Μεταίχμιο (2011)

Το καπλάνι της βιτρίνας, Μεταίχμιο (2011)

Η αρραβωνιαστικιά του Αχιλλέα, Μεταίχμιο (2013)

Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο, Μεταίχμιο (2013)

Το καπλάνι της βιτρίνας, Μεταίχμιο (2013)

Η Αλίκη στη χώρα των μαρμάρων, Μεταίχμιο (2014)

Ο ψεύτης παππούς, Μεταίχμιο (2017)

Πόσο θα ζήσεις ακόμα, γιαγιά; (2017)

Η βιβλιοθήκη της Άλκης Ζέη (2018)

Ένα παιδί από το πουθενά (2019)

Με βαρκα ένα παπούτσι (2023)

Ο Νυχτερινός περίπατος της γιαγιάς ( κυκλοφόρησε μετά τον θάνατό της), 2020

«…Ο νυχτερινός περίπατος της γιαγιάς είναι το τελευταίο της βιβλίο. Δεν το είδε τυπωμένο αλλά μάλλον ήξερε πως ήταν ο επίλογος μιας ζωής πλήρης ημερών. Σαν επικήδειος από την ίδια σε μια πολυτάραχη διαδρομή που τα είχε όλα. Μια βόλτα λοιπόν στις Βρυξέλλες εκεί που κτυπά η καρδιά της Ευρώπης. Κάθε χειμώνα παρέα με τους ανθρώπους της. Με τη ζεστασιά της οικογένειας που αν και ενηλικιώθηκε παραμένει ενωμένη και πιστή σε συνήθειες που δεν άλλαξαν ποτέ. Παρατηρεί η γιαγιά (Άλκη) τα πάντα. Και μαζί της μοιραζόμαστε κι εμείς στιγμές και αντικείμενα…»

Δείτε εδώ όλο το κείμενο : https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2020/12/blog-post_20.html

Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου, Άλκη Ζέη (Graphic Novel),Διασκευή: Αγγελική Δαρλάση, εικ :Δημήτρης Μαστώρος, εκδόσεις Μεταίχμιο

Τον Δεκέμβριο του 2021 κυκλοφόρησε μια ακόμη έκδοση για το αγαπημένο καπλάνι της βιτρίνας σε διασκευή και εικόνες από τις Γεωργία Ζάχαρη και την Στέλλα Στεργίου (Graphic Novel), από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Δείτε το εδώ : https://www.metaixmio.gr

Τον Νοέμβριο του 2023 Κυκλοφόρησε το «Με βάρκα ένα παπούτσι» που είχε μείνει ανέκδοτο ως την ημέρα που το ανακάλυψε η κόρη της Ειρήνη Σεβαστίκογλου μέσα ένα παλιό τετράδιο του Αντουάν, του γιού της και εγγονιού της Άλκης Ζέη και αποφάσισε να το εκδώσει.

Δείτε το εδώ :https://www.metaixmio.gr

Τον Δεκέμβριο του 2023 κυκλοφόρησε και το νέο Graphic Novel, Κοντά στις Ράγες σε διασκευή και εικόνες από τις Γεωργία Ζάχαρη και την Στέλλα Στεργίου!

Δείτε το εδω: https://www.metaixmio.gr

H ιστορία του χαρταετού!

Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Μπετεινάκη

« …Όποιος δεν έπαιξε ποτέ του χαρταετό, δεν κοίταξε όσο χρειάζεται ψηλά. Όποιος δεν ένοιωσε την αντίσταση του μεγάλου σπάγκου, δεν εκατάλαβε την δύναμη του αέρα. Κι όποιος δεν εφώναξε με την ευθύνη και την πρωτοβουλία του παιδιού που βλέπει να κινδυνεύει στο ψηλό μετεώρισμά του ο αετός, δεν ένοιωσε τη χαρά του να τα βγάζεις πέρα μόνος σου με τη Φύση… »   Δημήτριος Λουκάτος.

Η ιστορία του χαρταετού  χάνεται στα βάθη των αιώνων. Είναι η αίσθηση της ελευθερίας, της χαράς και της δύναμης. Είναι το πιο αγαπημένο παιχνίδι για την Καθαρή Δευτέρα. Είναι ένας τρόπος που θέλει  όλη την οικογένεια να συμμετέχει σ αυτήν την πρωτόγνωρη χαρά και ο καθένας να έχει το μέρτικό του στο πέταγμα…

Με μια μικρή αναδρομή στο χρόνο θα δούμε  πως ξεκίνησε η κατασκευή και η ιστορία του χαρταετού.

 

H πιο « παλιά» πληροφορία που υπάρχει για την ύπαρξη του χαρταετού  είναι αυτή του  4ου  αιώνα  π.Χ., όταν ο  μαθηματικός  και  αρχιμηχανικός  Αρχύτας  (440-360 π.Χ.), από  τον  Τάραντα  της  Νότιας  Ιταλίας, καλός  φίλος  του  Πλάτωνα  και  οπαδός  του  Πυθαγόρα, χρησιμοποίησε  στην  αεροδυναμική  του  τον  χαρταετό  και  λέγεται  ότι  ήταν  ο  εφευρέτης  του. Ο  Αρχύτας  θεωρείται  ο  τελευταίος  αλλά  και  ο  σημαντικότερος  των  Πυθαγορείων. Κείμενα  του  Αρχύτα  λένε  ότι  μελέτησε  και  ο  Γαλιλαίος. Υπάρχει και ελληνικό αγγείο της κλασικής εποχής με παράσταση κόρης, η οποία κρατά στα χέρια της μια μικρή λευκή σαΐτα δεμένη με νήμα, έτοιμη να την πετάξει.

Πιθανότατα βέβαια, τα πειράματα ή τα παιχνίδια των Αρχαίων Ελλήνων με τους "αετούς" θα πρέπει να γίνονταν με πανί τουλάχιστον ως το Μεσαίωνα, καθώς η χώρα μας δεν διέθετε σε αφθονία το χαρτί.

Όλα ξεκίνησαν το 1000 π.Χ. στην Κίνα. Ο πρώτος χαρταετός με μορφή δράκου εφόσον είναι και το ιερό σύμβολο της Κίνας, ήταν φτιαγμένος από μετάξι και μπαμπού, από τους φιλόσοφους Mozi και Luban. Κατά τη διάρκεια της δυναστείας των Χαν, ένας στρατηγός χρησιμοποίησε έναν χαρταετό μ’ έναν ιδιαίτερα έξυπνο και ενδιαφέροντα τρόπο. Προκειμένου να καταλάβει με τον στρατό του ένα παλάτι, έπρεπε να σκάψει ένα υπόγειο τούνελ. Μη γνωρίζοντας, όμως, το μήκος που θα έπρεπε να έχει το τούνελ, πέταξε τον χαρταετό έως πάνω από το παλάτι, κρατώντας την άκρη του νήματος στο σημείο απ όπου θα ξεκινούσε το τούνελ, και έτσι έκανε τους απαραίτητους σχετικούς υπολογισμούς.

Παλαιότερα, στην Κίνα, στην Κορέα και στην Ιαπωνία, πίστευαν ότι οι χαρταετοί είχαν τη δυνατότητα να διώχνουν τα κακά πνεύματα, γι’ αυτό και το πέταγμά τους, ακόμη και σήμερα, προϋποθέτει ολόκληρη τελετουργία. Σύμφωνα με κάποια παράδοση μάλιστα, μια νύχτα ένας Ιάπωνας στρατηγός πέταξε πάνω από το στρατόπεδο των εχθρών του έναν χαρταετό γεμάτο κουδούνια, με αποτέλεσμα οι εχθροί να νομίσουν ότι τους επιτέθηκαν τα κακά πνεύματα και να το βάλουν στα πόδια.

- Ο αυτοκράτορας της Κίνας Γουέν Χσουν έκανε πειράματα πτήσεων με αετούς φτιαγμένους από μπαμπού, χρησιμοποιώντας για επιβάτες τους κρατούμενούς του. Οι τυχεροί που επιζούσαν κέρδιζαν την ελευθερία τους

Μετά ταξίδεψε, στην Κορέα, την Ινδονησία, τη Μαλαισία, στην Ιαπωνία και τα τέλη του 13ου αιώνα από τον Μάρκο Πόλο στη μεσαιωνική Ευρώπη!

Η ιστορία του χαρταετού έχει βαθιές ρίζες στην αρχαία Κίνα ξεπερνώντας τα 2.400 χρόνια ζωής. Αρχικά, βέβαια, υλικό κατασκευής των χαρταετών δεν υπήρξε το χαρτί, αλλά το ξύλο. Οι λαοί της Ανατολής χρησιμοποιούσαν τους χαρταετούς σε μαγικές τελετές, θρησκευτικές εκδηλώσεις και σε τελετουργίες για τον εξορκισμό του κακού. Πίστευαν ότι όσο ψηλότερα ανεβεί ο αετός τόσο πιο τυχεροί θα είναι.

Τα νεότερα χρόνια, πολλές λεπτομέρειες για την παρουσία του χαρταετού στη Γηραιά Ήπειρο έχουμε το 1450 στη Γερμανία και το 1606 στην Ισπανία. Στη δεύτερη περίπτωση, ένας κληρικός αναφέρει στο ημερολόγιό του ότι χρησιμοποιούσαν τον χαρταετό σαν παιχνίδι χαράς την ημέρα του Πάσχα.

Το 1749 ο Σκωτσέζος μετεωρολόγος Alexander χρησιμοποίησε χαρταετούς με θερμόμετρα, προκειμένου να καταγράψει και να μελετήσει τις θερμοκρασιακές μεταβολές σε μεγάλο υψόμετρο.

Το 1752 στην Αμερική ο Βενιαμίν Φραγκλίνος εκτέλεσε το διάσημο πείραμά του, διαπιστώνοντας με τεχνητό αετό τον ηλεκτρισμό της ατμόσφαιρας και του κεραυνού, οπότε και κατασκεύασε το αλεξικέραυνο.

Τα χρόνια 1799-1809, ο σερ George Cayley άρχισε να πειραματίζεται με τους χαρταετούς, προκειμένου να κατασκευάσει μια μηχανή που να έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει ανθρώπους στον αέρα. Και τα κατάφερε. Το 1853 πέτυχε να πετάξει το πρώτο ανεμοπλάνο, που μπόρεσε να σηκώσει το βάρος ενός ατόμου για σαράντα ολόκληρα δευτερόλεπτα.

Το 1833 ένας Βρετανός, αυτή τη φορά, μετεωρολόγος, χρησιμοποίησε τους χαρταετούς για να ανυψώνει ανεμόμετρα, ώστε να καταγράφει και να μελετά τις ταχύτητες των ανέμων στα διάφορα υψόμετρα

Το 1880 ο Αυστραλός Hargrave σχεδίασε έναν τεράστιο αετό για μετεωρολογικές παρατηρήσεις.

Υπάρχει προφορική παράδοση που αγγίζει τα όρια του μύθου, ότι τη μεγάλη γέφυρα του Νιαγάρα την άρχισαν, ρίχνοντας απέναντι με χαρταετό το πρώτο σχοινί.

Μια από τις πιο εντυπωσιακές γιορτές με χαρταετούς που ''χορεύουν'' στους αιθέρες πραγματοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια στη Βόρεια Ινδία, για την υποδοχή της άνοιξης, με εντυπωσιακές τελετές που έχουν τις ρίζες τους στην ινδουιστική μυθολογία. Για τον ίδιο λόγο, στη Λαχώρη του Πακιστάν κάθε Φεβρουάριο γίνονται πανηγυρικές εκδηλώσεις, που επαναφέρουν στη μνήμη παγανιστικές συνήθειες του παρελθόντος.

Ο Χαρταετός έφθασε στην Ελλάδα πρώτα από τα λιμάνια Ανατολής (Σμύρνη - Χίο -Κωνσταντινούπολη ), τα λιμάνια της Επτανήσου, της Σύρας, των Πατρών και ακολούθησαν τα αστικά κέντρα, όπου μπορούσε κανείς να αγοράσει σπάγκο και χρωματιστό χαρτί. Η κατασκευή ενός χαρταετού σήμερα είναι σχετικά εύκολη υπόθεση καθώς υπάρχουν όλα τα τεχνικά μέσα.

Στην Ελλάδα το πέταγμα του χαρταετού είναι μέρος των εθίμων της Καθαράς Δευτέρας και συγκεκριμένα του υπαίθριου εορτασμού της , τα λεγόμενα κούλουμα. Ο σκελετός των χαρταετών κατασκευάζεται είτε από ελαφρύ ξύλο είτε από πλαστικό, ενώ το μέρος που φέρνει αντίσταση στον αέρα από πλαστικό φύλλο ή χαρτί. Σημαντικά σημεία του χαρταετού για επιτυχημένο πέταγμα είναι: τα ζύγια της καλούμπας, τα ζύγια της ουράς, το μέγεθος της ουράς.

ΠΗΓΕΣ :

istorikathemata.com

ektiesthisi.blogspot.com

« Πασχαλινά και της Άνοιξης»,Λουκάτος Δημήτρης, 1980

Wikipedia.gr

Tvxs.gr

Ο Πρίγκιπας Χαρταετός, Ελένη Μπετεινάκη, εικ: Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Ελληνοεκδοτική

Ξεφυλλήστε το εδώ: Χαρταετός! 

Ένα σύγχρονο παραμύθι που μας ταξιδεύει σε παλαιότερα έθιμα και θυμόμαστε πως έφτιαχναν τους παραδοσιακούς χαρταετούς, κάποτε!

Ένα παραμύθι που μιλάει για την εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουμε σε αγνώστους. Για τις επιθυμίες και τα όνειρα, για υποσχέσεις και αν πρέπει ή όχι να τηρούνται.

Για την ελευθερία των επιλογών και της σκέψης…

«Ήταν μια φορά κι έναν καιρό, στη μέση ενός απέραντου ωκεανού, ένα μικρό νησί με όνομα παράξενο και κατοίκους μικροσκοπικούς, που όλη μέρα έπαιζαν και τραγουδούσαν και δούλευαν μόνο όταν είχαν κέφι.

Το μικρό νησί του Πηγαινέλα είχε για βασιλιά του τον Γαργαλίτσα τον Πρώτο και βασίλισσα την πανέμορφη Σκανταλιά. Το ζευγάρι είχε κι έναν γιο, τον Χαρταετό, που αγαπούσε πολύ τις περιπέτειες. Το όνειρό του ήταν να ταξιδέψει μακριά από το νησί του, να γνωρίσει καινούρια μέρη κι άλλους ανθρώπους…

Στον δρόμο του, όμως, εμφανίζεται η μάγισσα Χαρβάλω, που του υπόσχεται να τον βοηθήσει, φτάνει να περάσει τρεις δοκιμασίες...

Η Ιστορία της λαγάνας!

 

«Είτα ευθύς έβγαινεν από την επάνω πόρταν του μαγαζιού, την προς τον μαχαλάν, διήρχετο τον λιθόστρωτον δρομίσκον, κι έφθανεν εις τον φούρνον του Μπάρμπα-Μάρκου του Βούργαρη. Εκεί είχε βαλμένον πάντοτε το τακτικό του γιουβέτσι της ημέρας, το οποίον ήτο έτοιμον περί τας δώδεκα της μεσημβρίας. Εστρώνετο επάνω εις τον σοφάν σταυροπόδι, σιμά στο «κεπένι» του φούρνου, έπαιρνε μισό ψωμί ή κατά προτίμησιν δύο λαγάνες, έτρωγεν όλον το γιουβέτσι, έπινε μισήν οκάν κρασί, και «το έπαιρνε δίπλα», ή επάνω εις τον σοφάν του φούρνου ή εις την παγκέτταν της γειτονικής ταβέρνας, κι εροχάλιζε πολύ γοερά, επί δύο ώρας και μισήν, το θέρος, ή μόνον επί μίαν ώραν τον χειμώνα.» Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Είναι το καθιερωμένο ψωμί της Καθαρής Δευτέρας, όμως παλαιότερα ήταν και το ψωμί της καθημερινότητας των απλών ανθρώπων  όπως τόσο παραστατικά αναφέρει στο παραπάνω απόσπασμα ο Αλ. Παπαδιαμάντης.

Η ιστορία της λαγάνας, λέει, πως είναι ο άρτος ο αζύμωτος που παρασκευάζεται χωρίς προζύμι. Συναντούμε τέτοιους «άρτους» από τα πολύ παλιά χρόνια, στις Γραφές ακόμα. Χρησιμοποιήθηκε σαν έδεσμα από τους Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο υπό την αρχηγία του Μωυσή. Στη συνέχεια  επιβαλλόταν από το Μωσαϊκό Νόμο για όλες τις ημέρες της εορτής του Πάσχα, μέχρι που ο Χριστός στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.

Αν πάμε και πιο παλιά, από  τα πρώιμα χρόνια της αρχαιότητας θα δούμε πως η λαγάνα είναι μέρος της διατροφικής παράδοσης . Ο Αριστοφάνης στις “Εκκλησιάζουσες” λέει “Λαγάνα πέττεται” δηλαδή «Λαγάνες γίνονται». Και  όσοι έχουν ασχοληθεί με τον Αριστοφάνη λένε πως η λαγάνα που αναφέρει είναι άρτος με λάδι. Την συναντάμε και με την ονομασία πόπανα που είναι άρτος επίπεδος που προσφερόταν σαν θυσία στους θεούς και το αποκαλούσαν και λάγανα. Ο  Οράτιος στα κείμενά του αναφέρει τη λαγάνα ως “Το γλύκισμα των φτωχών”.

Γνωστή είναι και η ονομασία Πλακουντάρια  και μάλιστα «καπυρώδη» δηλ, αποξηραμένα, ψωμί  φτιαγμένο από σιμιγδάλι, ίσως,  και τηγανισμένο σε λάδι. Ονομάζεται  και αρτολάγανα και πάντα ήταν φτιαγμένη με αλεύρι καλής ποιότητας, κρασί, πιπέρι, μέλι, και γάλα.

Για την ετυμολογία της λαγάνας δεν υπάρχουν επιφυλάξεις, προέρχεται από το αρχαίο λάγανον.

Το λάγανον ανάγεται σε θέμα λαγ- από αμάρτυρο επίθετο λάγος που θα πει χαλαρός, απ’ όπου και λαγαρός ή λάγνος Το βρίσκουμε π.χ. στους Εβδομήκοντα, όπου τα λάγανα δεν ταυτίζονται με τα άζυμα ψωμιά (άρτους αζύμους πεφυραμένους εν ελαίω και λάγανα άζυμα κεχρισμένα εν ελαίω, στην Έξοδο).

Η λαγάνα είναι  άρρηκτα δεμένη στους νεότερους χρόνους με το ψωμί της Καθαρής Δευτέρας. Συνήθως ζυμώνεται και «πατιέται» με τα χέρια μόνο, για να γίνει επίπεδη. Και  έτσι την επόμενη της τελευταίας Κυριακής των Απόκρεων, της Τυρινής,  έχει την τιμητική της.

Την μέρα αυτή λοιπόν που ο άνθρωπος  καθαρίζει την ψυχή και το σώμα του για να φτάσει στο τέρμα δηλαδή  στο Πάσχα και να αναστηθεί ξανά με την Ανάσταση του Κυρίου, το ψωμί, το «σώμα» του Χριστού κατά τα  εκκλησιαστικά κείμενα είναι το βασικό έδεσμα. Κι επειδή έπρεπε να διαφέρει από αυτό των υπόλοιπων ημερών  της έδιναν και ένα ιδιόμορφο σχήμα, αυτό της λεγόμενης  “κυρα-Σαρακοστής”, που παριστάνει μια μακριά γυναίκα που έχει ένα σταυρό στο κεφάλι. Φτιάχνεται από ζυμάρι, αλάτι, αλεύρι και νερό που δεν έχει στόμα για να μην μιλάει και να κουτσομπολεύει όλες τις μέρες που κρατούσε η νηστεία μέχρι το Πάσχα. Έχει επτά πόδια όσες και οι εβδομάδες μέχρι το Μεγάλο Σάββατο όπου το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή σε ένα καρύδι και όποιος το έβρισκε ήταν ο τυχερός της επόμενης χρονιάς. Τα χέρια της είναι σταυρωμένα σαν να προσεύχεται και η ποδιά της γεμάτη με νηστήσιμα φαγητά. Τα πιο παλιά χρόνια την κρεμούσαν στο ταβάνι ή δίπλα στο εικονοστάσι και χρησίμευε σαν ημερολόγιο.

Επιμέλεια κειμένου : Ελένη Μπετεινάκη

ΠΗΓΕΣ:

Το ψωμί των Ελλήνων και τα γλυκίσματα, Νίκος και Μαρία Ψιλάκη, εκδ. Καρμάνωρ

Ελληνικές Γιορτές και έθιμα της Λαϊκής Λατρείας, Γ.Α. Μέγας, εκδ. Εστία

 

Ο Πρίγκιπας Χαρταετός* …στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Και η αξιοποίηση του βιβλίου στο σπίτι ή στην τάξη!

Γράφει η Ελένη Μπετεινάκη

«Ήταν μια φορά κι έναν καιρό, στη μέση ενός απέραντου ωκεανού, ένα μικρό νησί με όνομα παράξενο και κατοίκους μικροσκοπικούς, που όλη μέρα έπαιζαν και τραγουδούσαν και δούλευαν μόνο όταν είχαν κέφι.

Το μικρό νησί του Πηγαινέλα είχε για βασιλιά του τον Γαργαλίτσα τον Πρώτο και βασίλισσα την πανέμορφη Σκανταλιά. Το ζευγάρι είχε κι έναν γιο, τον Χαρταετό, που αγαπούσε πολύ τις περιπέτειες. Το όνειρό του ήταν να ταξιδέψει μακριά από το νησί του, να γνωρίσει καινούρια μέρη κι άλλους ανθρώπους…Στον δρόμο του, όμως, εμφανίζεται η μάγισσα Χαρβάλω, που του υπόσχεται να τον βοηθήσει, φτάνει να περάσει τρεις δοκιμασίες.

Τι θα ζητήσει ο πρίγκιπας από τον νάνο Άνω Κάτω και τι από τη γριά Μοναδική;

Να εμπιστευτεί την άγνωστη μάγισσα;»

*Ο Πρίγκιπας Χαρταετός, Ελένη Μπετεινάκη, εικ: Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Ελληνοεκδοτική : https://ellinoekdotiki.gr/gr/ekdoseis/i/o-prigkipas-xartaetos

Ένα σύγχρονο παραμύθι που μας ταξιδεύει σε παλαιότερα έθιμα  και θυμόμαστε πως έφτιαχναν τους παραδοσιακούς χαρταετούς, κάποτε!

Ένα παραμύθι που μιλάει για την εμπιστοσύνη που πρέπει να έχουμε σε αγνώστους. Για τις επιθυμίες και τα όνειρα, για υποσχέσεις και αν πρέπει ή όχι να τηρούνται.

Για την ελευθερία των επιλογών και της σκέψης…

Σύνδεση βιβλίου με τα Εργαστήρια Δεξιοτήτων του Ι.Ε.Π. Θεματική Ενότητα : Ζω καλύτερα - Ευ ζην Υποθεματική: Ψυχική και συναισθηματική υγεία

Δραστηριότητες για γονείς και εκπαιδευτικούς!

§  Αφορμή για να αναζητήσουν τα παιδιά στο διαδίκτυο, οδηγίες για την κατασκευή του παραδοσιακού χαρταετού με σπάγκο, τρία καλάμια και διάφανα χρωματιστά χαρτιά.

§  Μιλάμε για το έθιμο της Καθαρής Δευτέρας.

§  Μαθαίνουμε την ιστορία και καταγωγή του Χαρταετού.

§  Παιχνίδι ρόλων και συζήτηση για την Τελευταία Κυριακή της Αποκριάς:

α)Ας υποθέσουμε πως είμαστε καλεσμένοι σε ένα αποκριάτικο πάρτι. Ο καθένας εκτός από τη στολή του που θα έχει μεταμφιεστεί, πρέπει να κρατάει μαζί του κι ένα μαγικό αντικείμενο. Ποιο διαλέγεις;

β) Αν ήμασταν καλεσμένοι στο παλάτι του βασιλιά Γαργαλίτσα και της βασίλισσας Σκανταλιάς θα έπρεπε να σκεφτούμε  μια αστεία ιστορία για να κάνουμε το βασιλιά να γελάσει με την ψυχή του ή να θυμηθούμε  την πιο μεγάλη σκανταλιά που έχουμε κάνει και να την διηγηθούμε ή αν την ζωγραφίσουμε.

§      

Ομαδικό παιχνίδι, η Μάγισσα Χαρβάλω : Ένα παιδί γίνεται  μάγισσας Χαρβάλω εναλλακτικά και ζητά από τους άλλους :

1)Να ξετυλίξουν χέρι με χέρι σε κύκλο το κουβάρι από σπάγκο και να το τυλίξουν ξανά χωρίς να μπερδευτεί.

2) Να χρησιμοποιήσουν με διαφορετικό τρόπο ένα καλάμι και οι υπόλοιποι να μαντέψουν τη χρήση του.

3)Να χρωματίσουν με διάφορα χρώματα ένα μεγάλο λευκό πανί και να γράψουν τ΄ όνομα τους.

§    Θεατρικό παιχνίδι : Αναπαράσταση σκηνών του βιβλίου με πανιά/κορδέλες ως «άνεμο». Ένα παιδί κάνει τον πρίγκιπα, άλλα τον άνεμο, τους φίλους κ.λπ. Έμφαση στα συναισθήματα: χαρά, φόβος, τόλμη.

§  Πείραμα με τον άνεμο ! Με καλαμάκια και χαρτί βλέπουμε πώς «κινείται» ένας μικρός χάρτινος χαρταετός. Μιλάμε για το τι χρειάζεται για να πετάξει (άνεμος, ισορροπία).

§ 

 Χάρτης του ταξιδιού του Πρίγκιπα Χαρταετού:

Τα παιδιά σε μικρές ομάδες σχεδιάζουν έναν χάρτη με τα μέρη που επισκέφτηκε ο Πρίγκιπας χαρταετός. Προσθέτουν εμπόδια και λύσεις.

§  Βρίσκουμε  σύνθετες λέξεις που το ένα τους συνθετικό είναι η λέξη : Χαρτί!

§  Τι να είδε από ψηλά ο πρίγκιπας όταν πετούσε; Πιάνουμε τις μπογιές μας και ζωγραφίζουμε!

§  Μαθαίνουμε τα γεωμετρικά σχήματα, εξάγωνο, ρόμβος

§  Σχεδιάζουμε ένα χαρταετό και ζωγραφίζουμε ή γράφουμε πάνω του το όνειρό μας…

§  Μιλάμε για συναισθήματα: Φόβος, εμπιστοσύνη, ελευθερία!

§ 

«Ο χαρταετός των αξιών» Κάθε παιδί γράφει (ή ζωγραφίζει) μία αξία ή συναίσθημα  π.χ. : Φιλία, Αγάπη,Θάρρος Σεβασμός . Ενώνουμε όλα τα κομμάτια και δημιουργούμε έναν μεγάλο χαρταετό της τάξης που στολίζει την αίθουσα.

§  Ζωγραφίζουμε τους φόβους μας πάνω σε ένα χαρταετό και τον πετάμε ψηλά να ….φύγουν!

Μουσική - Τραγούδια - Βίντεο : 

Ø  Μίκης Θεοδωράκης Χαρταετοί!

Ø  Χαρταετός! Φύσα αέρα δυνατά!

Ø  Κακογιάννης Κώστας: Νεφέλη! Ένας Άγγελος δίχως μιλιά, Χαρταετός

Ο Χαρταετός στο Νηπιαγωγείο:  Εκπαιδευτικό βίντεο για το Νηπιαγωγείο! https://www.youtube.com/watch?v=jKd71HktrNU