Το παραμύθι της βροχής

Τρίτη 4 Οκτωβρίου 2022

5 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα εκπαιδευτικών ... στα Παραμύθια του Σαββάτου!


5 Οκτωβρίου, Παγκόσμια Ημέρα εκπαιδευτικών και μια μικρή αδυναμία στην Ημέρα την έχουμε!

Ta Παραμύθια του Σαββάτου …της Ελένης Μπετεινάκη

Λένε πως η λέξη δάσκαλος μπορεί να προέρχεται από το αρχαίο ρήμα δάω, που σημαίνει φωτίζω (εξού και δάδα-δαδί), το οποίο με ενεστωτικό αναδιπλασιασμό γίνεται δαδάσκω, διδάσκω= διδάσκαλος=δάσκαλος…
Τα παραμύθια του Σαββάτου σε ένα μικρό τους αφιέρωμα για την γιορτή τη σημερινή, παρουσιάζουν βιβλία που έχουν σαν θέμα τους τον δάσκαλο και που αξίζει να διαβαστούν γιατί για μας δάσκαλος σημαίνει ο άνθρωπος που: Έχει όνειρα στα μάτια, το κεφάλι του γίνεται καζάνι, που ζει δίπλα δίπλα με το φάντασμα του μαυροπίνακα, που έχει πάντα μια ιστορία να πει από τα θρανία. η καινούργια δασκάλα μπορεί να μοιάζει με «σκουπόξυλο», έχει όμως κάτι διαφορετικό… Μπορεί να είναι ο Δάσκαλος σε δύο ρόδες ο αγαπημένος  μας ή μια δασκάλα των χρωμάτων  που θα αλλάζει την θλίψη την καταχνιά, τον πόνο.

Σαν πάει για πρώτη φορά στο σχολείο,
Όλα για την δασκάλα μου, λοιπόν,  όπως κάποιοι πιστεύουν και μακάρι να είναι αρκετοί…Ή μήπως Όχι, κυρία,το καλύτερο μάθημα είναι το διάλλειμα και να θυμάσαι πως ο δικός μου δάσκαλος είναι πειρατής!
Aκόμα για τούτη τη μέρα να μην ξεχνάτε την ταινία: Ο Κύκλος των χαμένων ποιητών με τον ανεπανάληπτο Robin Williams https://www.youtube.com/watch?v=BzGeRizMxwg

Ο γίγαντας , Θοδωρής Παπαϊωάννου, εικ :  Μυρτώ Δεληβοριά, εκδ. Πατάκη

Ένας γίγαντας υπάρχει στο σχολείο του αδερφού του Αχιλλέα… Ένας γίγαντας που κάνει τα πάντα. Δεν σταματά ούτε μια στιγμή και του φαίνεται κάπως …ύποπτος. Αυτός έφταιγε που ο Πάρης πια δεν είχε  χρόνο να παίξει με τον Αχιλλέα. Του΄βαζε ένα σωρό δουλειές στο σπίτι που σχεδόν τον ξεθέωνε. Αυτό δεν μπορούσε να το ανεχτεί ο Αχιλλέας κι έτσι πήρε δραστικά μέσα. Άρχισε να τον παρακολουθεί για να μπορέσει να βοηθήσει τον αδερφό του να απαλλαγεί, ίσως, από αυτόν και έτσι να έχουν περισσότερο χρόνο για παιχνίδι. Και τι δεν ανακάλυψε όλον αυτόν τον καιρό. Αυτός ο γίγαντας έκανε παράξενα πράγματα στην αυλή. Άνοιγε τα πρωινά των παιδιών, διόρθωνε τους γιακάδες, κούμπωνε κουκούλες, έδενε κορδόνια…. Μέχρι και βαλίτσα με γιατρικά είχε, και κιθάρα κι έπαιζε μουσική. Αυτές οι «παράξενες » συμπεριφορές δεν είχαν τελειωμό. Όλα όμως εξηγήθηκαν ένα απόγευμα κι ήταν ο λόγος …μια αγκαλιά!

Αυτός ο γίγαντας , ο τεράστιος και τελικά όχι και τόσο άγριος είναι εκείνος ο δάσκαλος που φαντάζει στα μάτια των μικρών παιδιών …πανύψηλος. Είναι ένα κείμενο γεμάτο φαντασία του Θοδωρή Παπαϊωάννου αλλά την ίδια στιγμή πέρα για πέρα αληθινό. Έτσι βλέπουν τα παιδιά τους δασκάλους. Πελώριους, πολυτάλαντους, πολυμήχανους και παντογνώστες. Κι είναι το …ύψος κι η απόσταση που κάνουν τη διαφορά. Όμως ο τρόπος, η αγκαλιά, το χαμόγελο και η καθημερινή οικειότητα κάνει τους γίγαντες να «χαμηλώνουν» και τα παιδιά να ψηλώνουν όλο και πιο πολύ. Υπέροχη ιστορία στ΄ αλήθεια αγαπητέ Θοδωρή. Πίστεψε με, νόμιζα πως άκουγα κι εγώ τους μικρούς μου μαθητές. Σαν να χα μπει στο μυαλό και …στα μάτια τους τούτες τις πρώτες μέρες  του σχολείου.

Και ναι, αυτό είναι ο δάσκαλος! Τα πάντα και κάνει τα πάντα. Είναι ο μουσικός, ο χορευτής, ο ηθοποιός, ο παντογνώστης, ο γιατρός, ο φίλος, ο μπαμπάς ή η μαμά , ο γιατρός , ο παρηγορητής , ο ποδοσφαιριστής, ο μπασκετμπολίστας, ο δρομέας, ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ. Κι είναι χάρισμα να σου τύχει στο σχολείο ένας τέτοιος  Άνθρωπος και μεγάλη ευτυχία.

Την ιστορία να τη διαβάσετε, να χαμογελάστε πολλές φορές, να  νοιώσετε τις μεγάλες  αλήθειες των μικρών στιγμών της σχολικής καθημερινότητας. Να αφεθείτε σε σκέψεις, σε συναισθήματα, σε θύμησες.

Εικονογραφημένο μοναδικά από την Μυρτώ Δεληβοριά που καταλάβαινει το παιδικό σχέδιο και ψυχή , όσο λίγοι.

Δείτε το εδω: https://www.cretalive.gr/


H δασκάλα των χρωμάτων, Κατερίνα Δημόκα, εικ :Πωλίνα Παπανικολάου, εκδ. Μεταίχμιο

Η Γκρίζα Πολιτεία βρισκόταν κάπου κοντά στην άκρη της γης κι είχε ένα βασιλιά που μισούσε τα χρώματα. Γκρίζα η ψυχή του από την μέρα που έχασε την αγαπημένη του γυναίκα την Σερένα. Ήταν η μέρα που γεννήθηκε η κόρη του η Ναστάζια. Από τότε στην μικρή πολιτεία απαγορεύτηκαν τα χρώματα κι όλοι βυθίστηκαν σε βαρύ πένθος. Θλίψη, μελαγχολία κι ένα σωρό απαγορεύσεις γέμισαν τους κατοίκους της πόλης. Tα παιδιά στο σχολείο δεν επιτρεπόταν να χρησιμοποιούν μπογιές παρά μόνο μολύβια, γκρίζες ξυλεμπορικές και ασπρόμαυρες εικόνες. Όλοι ντυνόταν με γκρίζα χρώματα ακόμα κι η μικρή βασιλοπούλα που όσο μεγάλωνε γινόταν όμορφη σαν την μητέρα της αλλά θλιμμένη από τη στέρηση αγάπης του βασιλιά Μονόχρωτου. Εκείνος νόμιζε πως για όλα έφταιγε το ουράνιο τόξο. Τα χρόνια περνούσαν κι η ψυχή του Μονόχρωτου δεν ηρεμούσε κι έτσι η πολιτεία τους παρέμενε γκρίζα, άχρωμη και θλιμμένη. Η τεράστια φήμη που είχε αποκτήσει οδήγησαν εκεί την πολυταξιδεμένη δασκάλα δόνα Ανεζίνα….
Ένα υπέροχο παραμύθι γραμμένο από μια σύγχρονη συγγραφέα την Κατερίνα Δημόκα. Η θλίψη, ο πόνος και η  μοναξιά, η  κυριαρχία της μελαγχολίας σκεπάζονται ή καλύτερα εξαφανίζονται από τη δύναμη της αγάπης. Τη δύναμη της ομορφιά της ψυχής και την τόλμη. Όποιος γνωρίζει πολλούς δρόμους της ανθρώπινης ψυχής πάντα βγαίνει κερδισμένος. Ένα παραμύθι που τα ΄χει όλα. Βασιλιάδες, υπηκόους, απαγορεύσεις, δοκιμασίες …χρώματα. Χρώματα που απλώνονται και νικούν το μίσος, την λύπη και μαλακώνουν ακόμα και τους πιο σκληρούς στη Χώρα της Φαντασίας.
Ένα παραμύθι γεμάτο συναισθήματα, γεμάτο πείσμα, επιμονή και θάρρος. Γεμάτο εικόνες που επίσης ζωντανεύουν  από την Πωλίνα Παπανικολάου. Ένα παραμύθι που μας θυμίζει πως όταν κάποιος θέλει και μπορεί καταφέρνει ακόμα και τα πιο δύσκολα πράγματα. Μα πάνω απ΄ όλα ένα παραμύθι πραγματικά εξαιρετικό με τις εντάσεις του όπου χρειάζεται με τις εναλλαγές του και την κάθαρση στο τέλος που γαληνεύει τις ψυχές παιδιών και όσων αγαπούν τις καλές ιστορίες! Μια ιστορία για τα θαυμαστά  μέρη του κόσμου, εκείνα που οι μύθοι τους είναι ξεχωριστοί. Με την Φαντασία να απογειώνεται και να χάνεται μέσα στην ομορφιά των Χρωμάτων και της Χαράς!

Για παιδιά λένε από 8 χρονών και … για όλους όσους λατρεύουν τα παραμύθια!

Όλα για τη δασκάλα μου, Σουζάνα Ματτιαντζέλι,Κιάρρα Καρρέρ, εκδ. Πατάκης

Ένα βιβλίο για τους δασκάλους της ζωής μας. Τους ανθρώπους που υπήρξαν ή υπάρχουν και  μαζί τους άνοιξαν τα δικά μα ς φτερά. Όποια γλώσσα κι αν μιλούν, όπου κι ζουν, ότι ύφος, χρώμα ή κουλτούρα διαθέτουν, είναι από τα πιο σημαντικά πρόσωπα στη διαμόρφωση του χαρακτήρα και της πορείας της ζωής. Είναι ο άνθρωπος που μας μαθαίνει τα πάντα, που ξέρει σχεδόν τα πάντα! Που παίζει μαζί μας, που τραγουδά, χορεύει, λυπάται, χαίρεται. Μα πάνω απ όλα είναι ένας άνθρωπος που συμπεριφέρεται  όπως όλοι οι μεγάλοι, που κάνει ότι κάνει κι ένας γονιός, ένας… άλλος μεγάλος. Η μόνη διαφορά ίσως σ΄ αυτό είναι πως εκείνη όπου κι αν την δεις ξέρεις πως θα γυρίζει πάντα στην τάξη της. Και αν και μεγαλώνει μαζί με τα παιδιά κάποια στιγμή  θα  αλλάξει…το ύψος!
Η αίθουσα που μικραίνει στα μάτια ενός εφήβου πια η και σε κάποιον ενήλικα αλλά και η ίδια η δασκάλα κάποια στιγμή κονταίνει, μα παραμένει  η μία και μοναδική που πάντα έχεις στην καρδιά, και γίνεται πάλι …μεγάλη με όλες τις σημασίες της λέξης. Είναι εκείνη που ξέρει όσα χρόνια κι αν περάσουν πως όλα μέσα μας θα είναι  τακτοποιημένα κι όσες φορές τύχει να έρθουν στην επιφάνεια, εκείνη θα είναι πάντα εκεί!
Ένα βιβλίο που είναι αφιερωμένο στους δασκάλους όλων μας. Σε εκείνους που δεν ξεχάστηκαν ποτέ γιατί υπήρξαν φως και δύναμη στη ζωή μας. Ένα βιβλίο πολύ συγκινητικό, ειδικά αν ξέρεις πως κάποτε,   ΕΝΑΣ δάσκαλος ήταν η αιτία κι εσύ ακολούθησες την ίδια πορεία στη δική σου ζωή. Ένα πολύ τρυφερό κείμενο γεμάτο ανθρωπιά, αγάπη και στιγμές που όλοι έχουμε ζήσει. Ένας ύμνος σε εκείνη την μία ή τον ένα που στάθηκε  βράχος και φάρος. Ένα βιβλίο με τα μάτια των παιδιών  που μεγαλώνει ακόμα πιο πολύ την αξία του λειτουργήματος του δασκάλου.
Ένα βιβλίο που θα αφιερώνω κι εγώ στους φωτισμένους δασκάλους της δικής μου ζωής και στα παιδιά, όλα τα παιδιά που έχουν γίνει δικοί μου φάροι και ζω μαζί τους πράγματα πολλές φορές μοναδικά και σχεδόν θαυμαστά!
Το βιβλίο είναι   γραμμένο από την Σουζάννα Ματτιαντζέλι και εικονογραφημένο μοναδικά και από την Κιάρα Καρρέρ. Ένα μεγάλο ευχαριστώ και στις δύο!

Τσιπί, μια ιστορία από τα θρανία, Μάριο Λόντι, εκδ. Καλέντης

Η δημοφιλής αυτή ιστορία του μεγάλου δάσκαλου-συγγραφέα είναι εμπνευσμένη από έναν διάλογο με τους μαθητές του στο δημοτικό σχολείο του Βο στην Πιάντενα, ενόσω τα παιδιά παρακολουθούσαν τον κόσμο από το παράθυρο. Τους προέτρεψε να δουν έναν κόσμο αλλιώτικο, με τις δικές τους επιθυμίες, χωρίς να ξεχνούν αξίες, όπως η φιλία, η ελπίδα κι η ελευθερία.
Μια τρυφερή ποιητική αφήγηση που αντανακλά συναισθήματα των παιδιών όταν ανακαλύπτουν σιγά σιγά τον κόσμο. Η φιλία, η αλληλεγγύη, η κοινωνικοποίηση, ο αγώνας για επιβίωση, η σχέση μας με τη φύση είναι ορισμένα από τα θέματα αυτή της συμβολικής ιστορίας που η λυρική της γλώσσα μάς συνδέει συνεχώς με τη φύση, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι η περιέργεια και το θάρρος ανταμείβονται σε μια ελεύθερη, μια καλύτερη ζωή. (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)


Δάσκαλος σε δύο ρόδες, Μαρία Ανδρικοπούλου, εικ: Ελίζα Βαβούρη, εκδ. Καλέντη

Όταν το 2016  διάβασα μια είδηση για ένα δάσκαλο με ένα ποδήλατο στο Αφγανιστάν που γυρίζει από χωριό σε χωριό σε απομακρυσμένες περιοχές , σε εμπόλεμη ζώνη  κι όπου υπάρχουν  παιδιά μοιράζει βιβλία, μου κέντρισε πολύ το ενδιαφέρον και με γέμισε χαμόγελα πολλά. Τρία χρόνια μετά και έχοντας ξεχάσει λίγο τούτο το μαντάτο ήρθε ένα βιβλίο στα χέρια μου που με συγκίνησε το ίδιο όπως εκείνη τη φορά. Ο Μπεσάρ της Μαρίας Ανδρικοπούλου  είναι ο Saber Hosseini που θαύμασα τόσο πολύ, τότε,  και ακόμα θαυμάζω. Και η Μαρία έφτιαξε την ιστορία του για τη μάθουν όλο και περισσότερα παιδιά. Μια ιστορία που έχει σαν θέμα  της την αλήθεια των βιβλίων, των παραμυθιών, του πολέμου, της ελπίδας που δεν χάνεται ποτέ όσο υπάρχουν άνθρωποι-δάσκαλοι, με όραμα. Ο Μπεσάρ της Μαρίας κι ο Saber του Αφγανιστάν δεν νοιώθουν φόβο, δεν νοιώθουν απογοήτευση, δεν το έβαλαν  κάτω με όσες  αντίξοες συνθήκες  και αν συνάντησαν. Είναι παράδειγμα για μίμηση τούτος ο δάσκαλος. Είναι λειτούργημα  η διδαχή του που δείχνει το πείσμα, το όραμα, την επιμονή και τη νίκη της ψυχής και της προσπάθειας.
Καταπληκτική η ιδέα της Μαρίας Ανδρικοπούλου να κάνει βιβλίο και να γράψει την ιστορία ενός πραγματικά άξιου δάσκαλου. Ο δικός της Μπεσάρ σίγουρα σκέφτεται ακριβώς όπως κι ο Saber. Δανείζεται σπουδαία λόγια σημαντικών  ανθρώπων για να δώσει ο ίδιος δύναμη και κουράγιο στον εαυτό του. Λατρεύει τα παιδιά, τη δουλειά του, το ποδήλατο, τα βιβλία. Δεν νοιώθει φόβο, δεν λυγίζει στα δύσκολα, δεν απογοητεύεται. 
Να το διαβάσετε τούτο το βιβλίο. Να εμπνευστείτε, να θαυμάσετε, να παραδειγματιστείτε. Να νοιώσετε κι εσείς πως οι αντιξοότητες της ζωής δεν πτοούν τους ανθρώπους με θέληση. Ούτε ο πόλεμος, ούτε οι απειλές, ούτε τα άσχημα γεγονότα δεν λύγισαν  τούτον τον άνθρωπο από εκείνο που θέλησε πιο πολύ απ΄ όλα με την ψυχή του. Κακουχίες, προβλήματα, λόγια βαριά, πράξεις βίας δεν στάθηκαν ούτε για μια στιγμή εμπόδιο.
Το βιβλίο έχει εικονογραφήσει  μοναδικά η Ελίζα Βαβούρη και το συστήνω ανεπιφύλακτα σε όλους για την ελπίδα, την γνώση, τη σοφία αυτού του μοναδικού δάσκαλου αλλά και για την καλογραμμένη ιστορία της Μαρίας Ανδρικοπούλου που μας θυμίζει πως τα εμπόδια στη ζωή είναι για να τα ξεπερνάμε. Οι ανηφοριές είναι για να φτάσουμε ψηλά και να ξεχωρίσουμε  και τα βιβλία ότι πιο πολύτιμο μπορεί να προσφέρει ένας δάσκαλος - Άνθρωπος σε ένα παιδί…Ένα βιβλίο γεμάτο συναισθήματα, προτροπές και δύναμη!
Για παιδιά και μεγάλους που αγαπούν τις αληθινές ιστορίες….


Το φάντασμα του μαυροπίνακα, Σοφία Μαντουβάλου, εκδ Πατάκη

Για την τάξη στο τέρµα του διαδρόµου του δευτέρου ορόφου του 1ου Δημοτικού σχολείου της Άνω Καρπουζίας, αυτή τη σχολική χρονιά τίποτα δε θα είναι όπως φαίνεται. Μαγικές εκπλήξεις και απίθανες καταστάσεις περιµένουν µαθητές και δασκάλους...Τι έγινε το βράδυ πριν ανοίξει το σχολείο; Γιατί εμφανίστηκε το φάντασμα του μαυροπίνακα;
Ποιο ρόλο έπαιξαν σε όλα αυτά ο επιστάτης, ο κύριος ΜΥΤΑΡΑΣ (ο τόνος στην παραλήγουσα) και ο έξυπνος ασπροπίνακας; Ποιες ξεκαρδιστικές ιστορίες έζησαν ο κύριος Υπέροχος και οι µαθητές του όταν Το φάνατσμα του μαυροπίνακα µετακόµισε στην τάξη τους; Η µαθηµατική αλλεργία, Το δικαστήριο της τάξης, Το παιχνίδι της σιωπής και Oι εφιάλτες φαντασµάτων είναι µόνο µερικές απ’ αυτές.
Για παιδιά από 9 ετών… και για όσους πιστεύουν πως η εκπαίδευση πρέπει να πατάει µε το ένα πόδι στην παράδοση και µε το άλλο να τρέχει στο µέλλον, αλλά πάντα να είναι µια περιπέτεια µε φαντασία και χιούµορ.(από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Όχι, κυρία ! Αντώνης Παπαθεοδούλου, εκδ. Παπαδόπουλος

Σας έχει τύχει ποτέ να σκεφτείτε πως μια λέξη δεν έχει ακριβώς το νόημα που
της έχουμε δώσει αλλά σημαίνει κάτι διαφορετικό… Αν είστε δάσκαλος θα το
έχετε «γευτεί » πολλές φορές, πως ακόμα και τα πιο απλά πράγματα στον
κόσμο των παιδιών, έχουν ζωή… Ας πούμε ένα λουλούδι που αν το
αποκαλέσεις ρόδο θα γίνει ρόδα και θα κάνει βόλτες στον κήπο του σπιτιού
σου και θα μαθαίνει του κόσμου τα μυστικά κι αν το πεις τριαντάφυλλο ίσως
να πιστέψουν πως είναι το παιδί που έχει τριάντα φίλους. Κι αν συνεχίσεις το
παιχνίδι με τις λέξεις τότε η Κωνσταντινούπολη θα ναι μια πόλη που όλους
τους λένε Κωνσταντίνους, στα Γιάννενα όλοι είναι Γιάννηδες και η Τρίπολη
είναι μια πόλη γεμάτη τρύπες και αν πας να μιλήσεις για την Διατροφή εκείνα
σου λένε πως η είναι η Τροφή του Δία και είναι η καλύτερη. Όσο για τους
αστραγάλους ε…αυτοί πια, είναι οι Γάλλοι που ζουν στα Άστρα…Κι η ιστορία
και το παιχνίδι δεν έχει τέλος μόνο ίσως σαν κτυπήσει το κουδούνι που όλοι
τότε ξέρουν πως είναι η ώρα για …την πραγματικότητα, δηλαδή το διάλλειμα
και δεν θέλει κανείς, μα κανείς να το χάσει!
Μια ακόμα υπέροχη ιστορία από τον Αντώνη Παπαθεδούλου για παιδιά και
δασκάλους με φαντασία και δημιουργικότητα…Και αν έχετε διάθεση και
μπείτε στο παιχνίδι τότε όλα τα μαγικά και τα όμορφα εδώ θα συμβούν !

Ο δάσκαλός μας είναι…πειρατής!, Αλεξάνδρα Μητσιάλη, εικ  :Ραφαέλλα Τσάτσι, εκδ. Πατάκης

Πως μεταμορφώνεται μια τάξη σχολείου σε ένα ευφάνταστο πλήρωμα καραβιού που μοιάζει με πειρατικό; Όταν ο δάσκαλος είναι ο ίδιος …πειρατής. Όταν ξέρει να κουμαντάρει το καράβι του, όταν εμπνέει, όταν ζει την κάθε στιγμή με τα παιδιά του. Όταν το μάθημα παίρνει άλλη διάσταση, όταν η κάθε μέρα είναι μια περιπέτεια κι όταν όλοι θέλουν να συμμετέχουν σ΄ αυτό το ταξίδι με την ψυχή τους.
Ο Δημήτρης ή κάπτεν Τζίμι είναι ένας δάσκαλος διαφορετικός! Το πλήρωμα του οι εικοσιτέσσερις μαθητές του και το πειρατικό τους καράβι το Δελφίνι τους ταξιδεύει παντού. Στην ιστορία πολεμά σ΄ όλες τις ναυμαχίες, στα μαθηματικά πιάνει φουρτούνα και καμιά φορά μπατάρει και στην καθημερινότητα το « κουπί» που το τραβάνε όλοι με τη σειρά καταλαβαίνουν πως δεν είναι εύκολη υπόθεση. Κι είναι τα ταξίδια του μοναδικά σε μέρη που έγιναν μάχες αλησμόνητες, σε νησιά  και κάστρα μα και σε μια τάξη που θες να μην αλλάξει ποτέ.
Μια υπέροχη ιστορία της Αλεξάνδρας Μητσιάλη που όπως λέει η ίδια είναι αφιερωμένη στον Νίκο Καββαδία και στον Θάνο Μικρούτσικο. Μπορεί να καταλάβει κάποιος το γιατί αφού ο Κάπτεν Τζίμι, ο πειρατής, είναι ποίημα και σύνθεση των δυο παραπάνω σπουδαίων δημιουργών. Για μας, είναι ευτύχημα τούτη η νέα γραφή που μας θυμίζει πως πρέπει να είναι ο …δάσκαλος. Να έχει όραμα, διάθεση και όρεξη για …δουλειά. Να αγαπάει τα παιδιά με την ψυχή του και να μοιράζεται τα δικά του όνειρα μαζί τους.  Η καθημερινότητα αλλάζει και το μάθημα γίνεται παιχνίδι. Παιχνίδι που έχουν ανάγκη όλα τα παιδιά για να μάθουν καλύτερα, για να  ξεφύγουν ότι τους δυσκολεύει τη ζωή. Ένα παράδειγμα προς μίμηση λοιπόν ο κ. Δημήτρης, ένα φωτισμένο μυαλό που δεν συναντάς, η αλήθεια είναι, και τόσο συχνά. Ωστόσο υπάρχει και κάποιες φορές φωτίζει και τους υπόλοιπους και τη ζωή των παιδιών.
Ταξίδι στην φαντασία, στην περιπέτεια, στην ιστορία και στην μάθηση είναι τούτο το βιβλίο. Ονειρεμένο ταξίδι, που σαν μπορούν να το βιώσουν τα παιδιά το δικό τους το άστρο θα λάμψει πολύ παραπέρα από τα καθημερινά, τα καθιερωμένα και τα αναμενόμενα!
Εικονογραφημένο όπως του πρέπει από την Ραφαέλλα Τσάτσι. Έντονες μορφές, χρώματα και «ταξίδια» φανταστικά. Έτσι πρέπει να είναι όλοι οι δάσκαλοι, όλοι…

Ο δάσκαλος με τα όνειρα στα μάτια, Σοφία Μαντουβάλου, εκδ. Πατάκης

Πετάει ο δάσκαλος; Πετάει! απαντούν οι µαθητές του κυρίου Αργύρη Χρυσού ως αυτόπτες µάρτυρες και συνεργοί των πτήσεων στο όνειρο: Δηµοκρατία στην τάξη.
Πετάνε οι µαθητές; Πετάνε! απαντάει o δάσκαλος µε τα όνειρα στα µάτια και µε συνεργάτες τα «παιδιά» του κάνει τα όνειρά τους πράξη.
Ακόµα δεν έχετε δει τίποτα. Και ούτε θα δείτε, αν δε συναντήσετε ένα βασίλειο χωρίς βασιλιά, δεν υπογράψετε το µυστικό συµβόλαιο, δεν κηρύξετε τον τρίτο παγκόσµιο χαρτοπόλεµο, δε φτιάξετε το αντιΒΙΑτικό, δε βρεθείτε στην άκρη του κόσµου χωρίς να κουνηθείτε από τη θέση σας, δε µιλήσετε µε αγάλµατα, δεν κάνετε παρέα µε τις µούσες, δεν ελευθερώσετε τα παπαγαλάκια και δεν ανακαλύψετε τον θησαυρό της ευτυχίας.
Κούνια που σας κούναγε, αν νοµίζετε πως θα φτάσετε στις ακτές της ισότητας, της δικαιοσύνης και της ελευθερίας χωρίς βατραχοπέδιλα. (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)


Η καινούργια δασκάλα, Ντομινίκ Ντεμέρ, εκδ. Πατάκης

Εκείνο το πρωινό η τάξη μας ήταν σιωπηλή. Ακουγες μέχρι και το πέταγμα της μύγας. Έπειτα, ξαφνικά, ακούστηκαν βήματα στο διάδρομο, δυο τρία σιγανά ταπ ταπ... κι ύστερα τίποτα. Συνήθως οι δασκάλες μας περπατάνε γρήγορα, βιαστικά. Το άτομο, όμως, που κατευθυνόταν τώρα προς την τάξη μας έμοιαζε να έρχεται με την ησυχία του, λες και είχε βγει σεργιάνι. Η πόρτα άνοιξε και είδαμε μια περίεργη, ηλικιωμένη κυρία, πανύψηλη και κοκαλιάρα. Ήταν εκείνη, η δεσποινίς Σαρλότ, το «σκουπόξυλο»... Η καινούρια μας δασκάλα, μια δασκάλα που δεν ήταν καθόλου σαν τις άλλες! (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)







Η δασκάλα που το κεφάλι της έγινε καζάνι. Σοφία Μαντουβάλου, εκδ. Πατάκης

Όταν μία ιδέα σφηνώνεται στο κεφάλι της κυρίας Βάσως τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα για την τρομερή δασκάλα. Έτσι έγινε και τότε που της μπήκε η ιδέα, πως οι μαθητές της πρέπει να γίνουν οι πιο ευτυχισμένοι, οι πιο χαρούμενοι, οι πιο δημιουργικοί, οι πιο υπεύθυνοι μαθητές του σχολείου....
Για παιδιά και για όσους μεγάλους ονειρεύονται πως η Εκπαίδευση μπορεί να αναμορφωθεί σε μια περιπέτεια με χιούμορ και φαντασία.( από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/






Ας μιλήσουμε για κουκουνάρες, Βασίλης Κουτσιαρής, εικ: Θέντα Μιμηλάκη, εκδ. Ελληνοεκδοτική

Ένα σχολείο, ένας δάσκαλος, εκατό παιδιά και μια …εφημερία. Όσοι έχουν κάνει κάτι αντίστοιχο στη ζωή τους γνωρίζουν πολύ καλά πως το να έχεις την ευθύνη τόσο πολλών παιδιών  έστω και για δεκαπέντε λεπτά και την ίδια στιγμή να έχεις λαρυγγίτιδα, δεν είναι και το ευκολότερο πράγμα στον κόσμο. Πόσο μάλλον αν τα παιδιά προσπαθούν να αποδείξουν στον εαυτό τους και στους φίλους τους πως μπορούν να καταφέρουν να τα αλλάξουν όλα στην αυλή ή και στην τάξη. Στην τάξη που ο αριθμός παιδιών είναι συγκεκριμένος και όλοι γνωρίζουν καλύτερα τους άλλους η …καζούρα είναι ευκολότερη. Τι κι αν γνωρίζουν κι αγαπούν όπως λένε τον δάσκαλό τους. Η διάθεση για μάθημα είναι λιγοστή. Κι ας μιλούν για δέντρα…Το στοίχημα των παιδιών το κερδίζουν με τις … κουκουνάρες.
Μια ιστορία του Βασίλη Κουτσιαρή για την σχολική ζωή, τις δυσκολίες, την καθημερινότητα, την ανατροπή, την έκπληξη  και τη σωστή αντιμετώπιση. Τα παιδιά γνωρίζουν πάντα τα όρια του δασκάλου τους και όσο κι αν τον σέβονται ή τον αγαπούν δοκιμάζουν σχεδόν καθημερνά τις αντοχές του. Επίσης προτιμούν την εύκολη λύση και …το διάλειμμα, εκτός και αν βρεθεί στο δρόμο τους ένας φωτισμένος και ασυνήθιστος εκπαιδευτικός. Η «Τάξη»  στο σχολείο μα και στη ζωή μπορεί να είναι ο κανόνας, όμως οι εξαιρέσεις είναι αυτές που κάνουν τη διαφορά. Κι όταν ο δάσκαλος καταλαβαίνει πως η ομάδα του «μπάζει νερά», πρέπει να την οδηγεί σε στεγανά μέρη και να αλλάζει τις συνήθειες, το πρόγραμμα και τα τετριμμένα και παρωχημένα.
Η σχέση μαθητή και δασκάλου που δοκιμάζεται, συγκρούεται, καλυτερεύει ή και τελματώνεται κάποιες φορές. Μια ιστορία που μπορεί να είναι βιωματική. Μια ιστορία που καταγράφει με πολύ σαφήνεια την αλλαγή και την ικανότητα των δασκάλων να τα καταφέρνουν στα δύσκολα και να βρίσκουν τις λύσεις που ικανοποιούν όλους.
Με την εικονογράφηση της Θέντας Μιμηλάκη που συμπληρώνει άρτια το κείμενο!
Για παιδιά και …δασκάλους!

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Κυριακή 2 Οκτωβρίου 2022

Παιδικά βιβλία ...με αφορμή την 4η Οκτωβρίου Παγκόσμια Ημέρα Ζώων!

 

Με αφορμή την 4η Οκτωβρίου Παγκόσμια Ημέρα Ζώων!

Της Ελένης Μπετεινάκη

Η 4η Οκτωβρίου κάθε χρόνο από το 1978 και μετά θεωρείται σαν η Παγκόσμια Ημέρα Ζώων και γιορτάζεται σε όλον τον πλανήτη. Είναι αφορμή να  θυμηθούμε τα ζώα έχουν ένα σωρό δικαιώματα,  αφού είναι ζωντανά όντα ύπαρξης και ο άνθρωπος οφείλει να τα σέβεται, να τα φροντίζει, να τα προσέχει  και να τα προστατεύει…

Δεκάδες οι επιλογές βιβλίων για κάθε ηλικία και Τα Παραμύθια του Σαββάτου σας προτείνουν αρκετά που θα θέλατε να έχετε στην βιβλιοθήκη σας και που σίγουρα θα κρατήσουν πολλές ώρες συντροφιά σε μικρά και μεγάλα παιδιά :

Ο μικρός νυχτόγατος, Σόνια Ντανόφσκι, εκδ. Κόκκινη Κλωστή Δεμένη

Για την υιοθεσία των ζώων. Για την αλληλεγγύη και την χαρά του να δίνεις δεύτερες ευκαιρίες σε ζωντανά πρόσωπα – ζώα και πράγματα. Η κούκλα αγκαλιάς είναι γνωστή σε όλους μας. Το μικρό χνουδωτό ζωάκι των παιδικών μας χρόνων είναι μια παρηγοριά, μια άσβηστη ανάμνηση και ένας  βοηθός στα δύσκολα. Εδώ ο Αντώνης και κάθε Αντώνης δείχνει το μεγαλείο της ψυχής τους δωρίζοντας όλα του τα πολύτιμα για ιερό σκοπό. Να βρουν σπίτι όλα τα ζωάκια ή έστω να καλυτερέψουν τη ζωή τους στο καταφύγιο όπου ζουν. Η ανταμοιβή του όμως χαρίζει πολλά περισσότερα συναισθήματα και χαρές…» https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2021/01/blog-post_22.html

2.       Κρυφτούλι στη Φάρμα, εκδόσεις Ψυχογιός

3.       Φρέντερικ, Leo Lionni, εκδ. Πατάκη

4.       Η Κου Τάβη ψάχνει για την τέλεια αγκαλιά, Jannie Ho, εκδ. Ίκαρος

5.       Η Μαύρη Καλλονή ή ένα βιβλίο γραμμένο στη γλώσσα των αλόγων : Αντώνης Παπαθεοδούλου, Άννα Σιούελ, εικ: Ίρις Σαμαρτζή, εκδόσεις Παπαδόπουλος

6.       Χιούστον με ακούς; Marie Le Cuziat, εικ : Nina Benetteau, εκδ Κλειδάριθμος

7.        Η Δώρα και ο γάτος που τον έλεγαν Οδυσσέα,  Μάκης Τσίτας, εικ: Ρένια Μεταλληνού, εκδ. Μίνωας

¨      Όταν οι γάτες ακούν τη βροχή,Γεωργία Γαλανοπούλου, εικ :Κατερίνα Χαδουλού, εκδ. Πατάκη

      Μια ιστορία για γάτες και ανθρώπους. Η αφήγηση του γάτου Ρωμαίου, όπως την φαντάστηκε η Γεωργία πραγματικά καθηλωτική. Η αγάπη προς την οικογένεια, το νοιάξιμο και τα μαθήματα ζωής κυριαρχούν σε όλη την ιστορία. Με πολλές στιγμές ανάτασης της ψυχής αλλά και «φόβου» για τις λαθεμένες αντιλήψεις και λάθος πορείες... https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2021/03/blog-post_12.html

8.       Όλοι μαζί στο τρένο των ζώων,  Ν. Κέφορντ και Λ. Μουρ, εικ.: Μπέντζι Ντέιβις, εκδ. Ίκαρος

9.       Πώς τρώνε τα ζώα;  Petra Bartíková, εκδ. Φουρφούρι

10.   Ένα σπίτι για όλους, Christofer Corr, (απόδοση: Αντώνης Παπαθεοδούλου) , εκδ. Παπαδόπουλος

11.   Ο βασιλιάς Λύκος, Ιωάννα Μπαμπέτα, εικ : Μυρτώ Δεληβοριά, εκδ. Μεταίχμιο

12.   Φρέντερικ,  Λίο Λιόννι, εκδ. Πατάκη

13.   Τα αδεσποτάκια της Μπαρτσελόνα, Στέργια Κάββαλου, εκδ. Ελληνοεκδοτική


4.   Ο αδέσποτος Κώστας, Μάκης Τσίτας, εικ : Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Ψυχογιός

«Είναι από τα πιο έξυπνα και καλογραμμένα βιβλία για ανθρώπους που αγαπάνε τα ζώα αλλά και για εκείνους που τους συμπεριφέρονται με άσχημο τρόπο. Τούτη η ιστορία θα προβληματίσει μικρούς και μεγάλους και θα αναθεωρήσει ,ίσως, σκέψεις , ιδέες  και απόψεις για φιλόζωους και μη.  Ο «αδέσποτος  Κώστας » δεν θα πρέπει  να λείπει από κανένα σπίτι. Ίσως μαζί με τις οδηγίες χρήσεως για την ανατροφή και εκπαίδευση σκύλων θα έπρεπε να δίδεται και τούτο το παραμύθι. Και πιστέψτε με πως αν το διαβάσετε σε μικρά παιδιά, όλα τα μάτια και τα στόματα θα ανοίξουν τόσο διάπλατα που στο τέλος το χειροκρότημα, που βγαίνει τόσο αυθόρμητα θα είναι από τα πιο δυνατά που  έχετε κι εσείς βιώσει, σαν γονέας , σαν  δάσκαλος και σαν φιλόζωος…» https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2015/10/blog-post_3.html 

    15.   Ο μικρός Κάστορας και η χαμένη φωλιά, Μάγκνους Γουέιτμαν,εκδ. Διόπτρα

16.   Ο Νάνος και η Αλεπού, Astrid Lindgren, εικ :Εva Eriksson,εκδ. Μάρτης

17.   Οι εκλογές των ζώων, Πάουλα Ντεσγκάλδο & Πέδρο Μαρκούν, εικ :Αντρέ Ροντρίγκες & Λαρίσα Ριμπέιρο, εκδ. Ψυχογιός

18.   Μπαμπά μπορούμε να πάρουμε σκύλο αντί για μυρμήγκι, Φίλιππος Φωτιάδης, εκδ. Μάρτης

19.   Ο κήπος του Έβαν, Βrian Lies, Εκδ. Άγκυρα

20.   Πως να κρύψεις ένα λιοντάρι στο σχολείο, Helen Stephens,εκδ. Ίκαρος

21.   Ο άσπρος σκύλος με τα πολλά ονόματα, Ξανθή Μαντέλα, εικ :Ντανιέλα Σταματιάδη, εκδ. Κόκκινη Κλωστή Δεμένη

          Ο λύκος και η πεταλούδα, Χριστίνα Αποστολίδη, εικ:Σεραφείμ Στρουμπής, εκδ. Μίνωας 

Μια μικρή ιστορία για παιδιά και μεγάλους της Χριστίνας Αποστολίδη. Ένας λύκος και μια πεταλούδα… Eνα άγριο ζώο και ένα ήμερο, πανέμορφο έντομο. Ο κύκλος της ζωής που επαναλαμβάνεται. Ο κυνηγός, το θύμα, ο δυνατός, ο αδύνατος. Κι όμως υπάρχει πάντα ο λόγος, η κουβέντα, η δεύτερη σκέψη, η πρόταση - πρόκληση που σώζει ζωές κι αλλάζει την πορεία της ζωής…. https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2019/02/

22.   Η τελευταία μαύρη γάτα, Ευγένιος Τριβιζάς, εκδ. Μεταίχμιο

23.   Η ξεκαρδιστική ζωή των κατοικίδιων ζώων, Τζέϊμς Κάμπελ, εικ :Ρομπ  Τζόουνς, εκδ. Ψυχογιός

24.   Το Παγοτέρας, Ντέιβιντ Ουάλιαμς, εκδ. Ψυχογιός

25.   Ο Γκάρης, Τασούλα Επτακοίλη, εικ: Στέλλα Στεργίου, εκδ.Πατάκη

26.   Μπάμπου, το σκυλάκι του Τσουνάμι, Βασίλης Παπαθεοδώρου, εικ :Λίλα Καλογερή, εκδ. Καστανιώτη

27.   Η καμηλοπάρδαλη Χαραλαμπία, Μάκης Τσίτας, εικ: Σάντρα Ελευθερίου, εκδ. Μεταίχμιο

«Πως θα ήταν άραγε η ζωή μέσα σε ένα σπίτι με ένα κατοικίδιο σαν την καμηλοπάρδαλη; Σίγουρα όχι και τόσο εύκολη. Όμως η φαντασία του συγγραφέα Μάκη Τσίτα και η έξυπνη ιδέα του να μας εξηγήσει τα αυτονόητα και όσα λίγο ξεχνάμε, παίρνει σάρκα και οστά με την ιστορία του Αλέξανδρου και της Χαραλαμπίας. Ένα βιβλίο γραμμένο με πολύ χιούμορ, ανατροπές και υπέροχα μηνύματα για μικρούς και μεγάλους. Η αγάπη των μικρών παιδιών για τα ζώα είναι δεδομένη και μάλιστα μεγαλόσωμα κι αν τα ρωτήσετε, τα  αγόρια κυρίως, θα ήθελαν για κατοικίδιο ένα δεινόσαυρο ή ένα  ελέφαντα… https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2020/12/blog-post_67.html

28.   Λίλυ & Λούσυ,  Άννα Βερροιοπούλου, εικ. M.V Segovia, εκδ. Μικρή Σελήνη

29.   Ο κύριος Μαμαλούξ, Έρση Νιαώτη, εικ :Κατερίνα Χαδουλού, εκδ. Καλειδοσκόπιο

30.   Ο φίλος μου ο Γκεργκουάρ, Μαριέττα Κόντου, εικ :Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Μεταίχμιο

«Μια ιστορία που θα μας θυμίσει πως τα πρόβατα δεν είναι μόνο « της μάνας τους καμάρι», ούτε αριθμοί που βοηθούν τις νύχτες που ο ύπνος δεν έρχεται νωρίς με το μέτρημά τους, ούτε κύματα στην αφρισμένη θάλασσα ή σύννεφα στον ουρανό. Δεν είναι μαύρα για να τα ξεχωρίζουμε από το …κοπάδι ούτε μόνο μέσον  δωροδοκίας σαν προσφερόταν στους θεούς στις θυσίες των αρχαίων Ελλήνων... Είναι και αυτά ζώα, άκακα, παρεξηγημένα ίσως,  που όμως χρειάζονται  το δικό τους περιβάλλον, τις συνήθεις και την προστασία που τους ταιριάζει…» https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2015/06/blog-post.html

31.   Ζητείται δικηγόρος με μουστάκια και ουρά, Ελένη Σβορώνου,  εκδ. παιδική Νομική Βιβλιοθήκη

32.   Οι ουρές δεν είναι για να τις τραβάμε,  Elizabeth Verdick, μετάφραση: Δανάη Δάσκα, Εικ: Marieka Heinlen, εκδ. Μεταίχμιο

33.   Το γεράκι στην καμινάδα, Ειρήνη Αγγελή, εικ: Πέρσα Ζαχαριά, εκδ. Καστανιώτης

34.   Η μάγισσα Λουίζα και οι 32 γάτες, Τζένη Κουτσοδημητροπούλου, Εικ: Πετρούλα Κρίγκου, εκδ. Μεταίχμιο

35.   Από μέσα μου, Θοδωρής Παπαϊωάννου, εκδ. Παπαδόπουλος

36.   Η Φάρμα των ζώων, George Orwell,  Μαρκόπουλος Μιχάλης, εκδ. Διόπτρα

37.   Μόγλης ή μεγαλώνοντας ανάμεσα στα λυκόπουλα, Ράντγιαρντ Κίπλινγκ,(διασκευή Αντώνης
Παπαθεοδούλου) εικ: Ίρις Σαμαρτζή, εκδ. Παπαδόπουλος

Το βιβλίο Μόγλης (Σειρά: Μικρά-Μεγάλα κλασσικά, ) είναι μια διασκευή για μικρά παιδιά από τον Αντώνη Παπαθεοδούλου. Με ροή αφήγησης συναρπαστική με τρόπο απλό, κατανοητό και άκρως απολαυστικό ο Αντώνης Παπαθεοδούλου μας αφηγείται το κλασσικό αριστούργημα του Κίπλινγκ και γεμίζουμε συναισθήματα, αξίες και ηθικά διδάγματα από την φύση και τους νόμους της ζούγκλας. Ο Μόγλης είναι ένα αγόρι που μεγαλώνει στη ζούγκλα με μια αγέλη λύκων. Η λύκαινα Ράξα του δίνει το γάλα της και τον μεγαλώνει σαν παιδί της, προστατεύονται τον από τον φοβερό τίγρη τον Σιρ Χαν που τον θέλει για …γεύμα του. https://www.cretalive.gr/eikastika/o-moglis-sta-paramythia-toy-sabbatoy

38.   Το κορίτσι και ο Δεινόσαυρος, Holy Hughes,εικ: Sarah Massini,εκδ. Διόπτρα

      Αποχαιρετώντας τον Ορφέα, Devon Sillet,εικ: Nicky Johnston, εκδ.Ερευνητές 

Η λίστα συμπληρώνεται και ανανεώνεται συνεχώς, εδώ:

https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2021/10/4.html

Το «Τζιέρι μου, 1922»* … στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Της Ελένης Μπετεινάκη

Πάνε τριάντα χρόνια σαν βρέθηκα για πρώτη φορά στην Προύσα…

Με μάγεψε ο τόπος, η διαδρομή! Ανατριχίλα κάθε στιγμή που θυμόμουν ιστορίες που ΄χα διαβάσει. Γλυκάθηκα με τα κάστανα γλυκό κι απόρησα με τούτον τον καρπό πόσα πολλά γλυκίσματα και φαγητά μπορούσε να συντροφέψει. Τα γλυκοπωλεία - Καστανερί μού ήταν άγνωστα ίσαμε τότε…

Δεν θυμάμαι αν  περάσαμε από την Τρίγλια, μπορεί και ναι! Περάσανε τα χρόνια.

Κι ύστερα ήρθε στα χέρια μου το βιβλίο της Φωτεινής Στεφανίδη  κι ένιωσα το ταξίδι της γιαγιάς της σαν να ‘ταν της δικής μου γιαγιάς. Πριν την καταστροφή σ’ αυτήν την κωμόπολή ζούσαν όλοι εκείνοι οι σπουδαίοι άνθρωποι που περιγράφει. Τρίλγια ή Τρίγλεια που λένε πως το όνομά της το πήρε από ένα νοστιμότατο ψάρι, το μπαρμπούνι, στη διάλεκτο της περιοχής. Θύμησες πολλές, εικόνες νοσταλγίας, πίκρας κι ομορφιάς, βιώματα συνυφασμένα με τα έθιμα των καιρών. Η πίκρα της γιαγιάς για το σχολείο που δε την άφησαν να συνεχίσει. Η αγάπη για τον πατέρα κι ο σεβασμός. Κι εκείνα τα βερίκοκα στη γυάλα, μπουκιά και συχώριο. Τι να πεις για το φευγιό και τα εικονίσματα που έμειναν πίσω…


Τα σκουλαρίκια της, ένα κλικ, όσο χρειάζεται να γίνουν οι τρύπες στα αυτιά, ένα κλικ για μια φωτογραφία, ένα κλικ να ‘ρθει το ΄22. Και που δεν ταξίδεψε η γιαγιά! Όχι, για αναψυχή μα για επιβίωση. Πρόσφυγας μια ζωή…

Μικρά Ασία, Βουλγαρία, Ρωσία, Μικρά Ασία και πάλι, Ελλάδα… Και θάλασσες, αχ πόσες θάλασσες πέρασε!

Κι ύστερα το Φωτεινιό σχεδίασε μια φωτογραφία, απίστευτη, σαν εικόνισμα, είπε η γιαγιά όταν  την είδε με όλους μέσα εκτός από τον προπάππο τον Πιλάτο.

Κι ο Πίσμαν – παπάς; Τι ιστορία και τούτη από την Πόλη και τη θάλασσα! Με τις γαρίδες, τα μύδια κι άλλα παράξενα που ‘χε η «συμπεριφορά » του παππά. Έτοιμο και το καινούργιο φαγητό :κριθαράκι, κρεμμύδι, δαφνόφυλλα, ρύζι, αυγά, λάδι και λεμόνι. Κι εκείνα τα πιτάκια με ό,τι περίσσευε… Νιώθω τη μυρωδιά και στα δικά μου ρουθούνια.

Και φτάνουμε σε εκείνες τις πολύτιμες εικόνες που ήρθαν στην Ελλάδα από την Τρίγλια της γιαγιάς : η Αγία Επίσκεψις και η Παντοβασίλισσα. Ο Καβουνίδης ο Καπετάνιος με το πλοίο Βυθινία κατάφερε και τις έσωσε από τον μαύρο Αύγουστο της Καταστροφής…

Ο Νουνός ο Χρυσόστομος ακολουθεί. Και πάλι φαγητά αλλιώτικα με συμβουλές, παραινέσεις και νήματα που βάφονται με κρεμμύδια και ρόδια σαν βράσουν μαζί όλα στην κατσαρόλα…

Κι ύστερα μπήκαν σε εκείνο το τρένο γεμάτο κοπριά, και τα άκρως απαραίτητα, με δυο μπόγους και δέκα βιβλία, το ταξίδι της προσφυγιάς για την Ελλάδα…

Και έτσι έπεσε ο κλήρος για τη Ραφήνα… Και τι δεν έγινε εκεί μέχρι η ζωή να πάρει μπροστά και να γενεί λίγο πιο ανθρώπινη.

Όσο για την μαριδόπιτα, τη σύγχρονη, νιώθω τη γεύση της και στο δικό μου ουρανίσκο…

Κι έτσι έμαθα κι εγώ τι ήταν το πρέπσος… Και θυμήθηκα την δική μου γιαγιά, ξανά!

Λόγος στρωτός που ρέει σαν δροσερό νερό και φέρνει θύμησες και καθαρίζει πληγές, ψυχή και μυαλό. Αφήγηση συγκλονιστική, γεμάτη εικόνες, μυρωδιές και χρώματα άλλων πατρίδων. Ζωές πολλές σαν παραμύθια, οδοιπόρο σε έναν αιώνα που κύλησε με ταξίδια ζωής, επιβίωσης, φτώχιας, χαράς και λύπης…

Δεσμοί, καημοί, ανταμώματα, εξομολογήσεις και πάντα γύρω μια συνταγή γλυκού ή φαγητού. Με το τίποτα να φτιάχνεις πολλά. Με τη στιγμή να ζεις το πάντα. Και να ξορκίζεις το κακό με το να αρχίζεις πάλι από το μηδέν. Να μη βαρυγκωμάς, να δέχεσαι τη ζωή με όσα σου φέρνει. Πλούσιοι άνθρωποι, όχι στην ύλη μα σε συναίσθημα και περίσσευμα ψυχής.

Αυτές οι μαγικές γιαγιάδες του παλιού καιρού. Που τα ήξεραν όλα. Που τα είχαν ζήσει όλα. Που ήταν πάντα εκεί για όλους…

Αυτή ήταν η γιαγιά της Φωτεινής Στεφανίδη που γύρισε …τον κόσμο και οι ιστορίες της, η ζωή της μπήκε σε ένα καλαίσθητο βιβλίο που όσα λόγια κι αν γράψει κάνεις θα είναι λίγα. Τα κείμενα κι οι εικόνες σδικές της. Έργα τέχνης και τα δυό.

Καταθέσεις ψυχής, μνήμες από τις χαμένες πατρίδες. Αφηγήσεις ζωής από την ίδια τη γιαγιά στην δεκαοχτάχρονη εγγονή το καλοκαίρι του 1980. Η γιαγιά της Φωτεινής συμπλήρωνε τότε τα ενενήντα της χρόνια, και επτά μετά, έφυγε από την ζωή…

Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερα μέρη. Μας περπατούν στο ΠΡΙΝ, το ΤΟΤΕ και το ΜΕΤΑ ( από Πριν, Τότε και Μετά την Μικρασιατική καταστροφή).

 Σο τελευταίο μέρος υπάρχουν «Σημειώσεις και τεκμήρια για πρόσωπα, τόπους και γεγονότα» για μια εποχή που πάντα θα θέλουμε να μάθουμε περισσότερα.

Από τα καλύτερα για εκείνη την περίοδο.

Να σταματήσετε στις εικόνες, ώρα πολύ…

Να βυθιστείτε στην αφήγηση που ζωντανεύει μπροστά σας και είναι σαν να ζείτε κι εσείς την ιστορία…

Να το διαβάστε αργά και σαν πολύτιμο φυλακτό να το κρατήσετε στη βιβλιοθήκη και την ψυχή σας…

Δείτε το εδώ : Τζιέρι μου, 1922, Φωτεινή Στεφανίδη, εκδ. Καλειδοσκόπιο * https://kaleidoscope.gr/el/-/9789604712373-tzieri-mou-1922-711.html


Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 2 Οκτωβρίου 2022 :εδώ!

Οκτώβριος, ο μήνας των Χρωμάτων, των Χρυσανθέμων και των κυκλάμινων!

Της Ελένης Μπετεινάκη

Αν είχε γενέθλια μέρα η μαγισσούλα μου,  η Χρωματούσα,  θα΄πρεπε να ΄ναι τώρα που μπαίνει ο Οκτώβριος. Όμως τόσες χιλιάδες χρόνια που ζει,  κάνεις  δεν θυμάται την ακριβή ημερομηνία. Ούτε καν η ίδια…

Τούτες τις μέρες πάλι,  ταξιδεύει πολύ… Με το μαγικό της πινέλο και την κατακόκκινη Καμέλια προσπαθούν να ομορφύνουν με χρώμα και ψυχή άλλες «πατρίδες», όπου υπάρχουν παιδιά…


Και σήμερα το πρωί σε τόπο αλαργινό ξύπνησε χάραμα πάλι. Έβαψε τον ουρανό με όλες τις αποχρώσεις του κόκκινου, του κίτρινου και του πορτοκαλί. Έβαλε σκιές στα σύννεφα κι εκείνα τής χαμογέλασαν πλατιά. Σαν να τα γαργαλούσε το πινέλο της και από τα πολλά τους γέλια άλλαζαν σχήματα και έπαιζαν κρυφτό με τον ήλιο που προσπαθούσε να προβάλει μέσα από τη θάλασσα. Μαγική η στιγμή της πρώτης καλημέρας του καινούργιου μήνα. Χρυσοκόκκινη η ανατολή. Άξιζε το ξενύχτι πάνω από την τσουκάλα της να πετύχει τις σωστές αποχρώσεις. Ο Οκτώβριος, ο αγαπημένος της μήνας έπρεπε να έχει τα πιο ζωντανά, τα πιο όμορφα, τα πιο σπάνια χρώματα που θα χάριζε στην Φύση και στους ανθρώπους.  Κι έτσι τώρα η παλέτα της τα είχε όλα : Κόκκινο, πορτοκαλί, κίτρινο, ροζ, βυσσινί, και βαθύ γαλάζιο… Και σαν σκόρπισε γύρω της ομορφιά και καλωσόρισε τον μικρό Οκτώβρη, ανέβηκε σε ένα απαλό σύννεφο και καμάρωσε την πλάση ολόκληρη. Κι άρχισε πάλι τα παιχνίδια της και με τα άλλα σύννεφα. Όπως εκείνα προχωρούσαν έκανε άλλοτε  βουτιές στη θάλασσα και άλλοτε πηδούσε  πάνω στα δέντρα και έβαζε ασημένιο ή  χρυσό στα φύλλα τους. Σε άλλα πάλι συμπλήρωνε κίτρινο, καφέ ή λίγο πράσινο. Και σαν τέλειωσε τη δουλειά της κρύφτηκε  πίσω από τους κορμούς τους για να χαρεί με τα παιχνίδια των παιδιών. Σήκωναν ψηλά τα φύλλα τα πετούσανε  στον Αέρα κι εκείνος θέλοντας να πάρει μέρος στο παιχνίδι τους φυσούσε κάποιες φορές με όλη του τη δύναμη και ανακατεύονταν όλα, φτιάχνοντας ένα πολύχρωμο υφαντό της νεράιδας Γης απλώνοντας το απ’ άκρη σ άκρη της.»*

Λένε πως τούτος ο μήνας είναι φτωχός στα καλούδια του, είναι όμως ο πιο πλούσιος στην ψυχή του. Είναι η έμπνευση του ποιητή, του ζωγράφου, είναι ο ύμνος της ομορφιάς, μα πάνω απ΄όλα είναι ο  προστάτης, ο φύλακας της ίδιας της Γης, γιατί κρύβει μέσα του τη ζωή, σκεπάζει και «κοιμίζει» τον σπόρο που θα τη γιομίσει με νέα βλαστάρια την Άνοιξη. Κι είναι γεμάτος δουλειές για τους γεωργούς. Δουλειές που δίνουν ζωή αφού ο Οκτώβρης είναι εκτός από τον  μήνα της σποράς και του οργώματος, τού κατευόδιου από τα βουνά στα χειμαδιά και της άνθησης του πιο όμορφου φθινοπωρινού λουλουδιού του χρυσάνθεμου.

Τον αποκαλούν με πολλά ονόματα  Αϊ- Δημητριάτη, Bροχάρη, Σποριάτη, Σποριά, Σπαρτό, Μπρουμάρη, Σκοτεινό, Ομιχλώδη. Η γη γεμίζει φύλλα. Κυκλάμινα και  χρυσάνθεμα έχουν την τιμητική τους.

Μήνας αφιερωμένος στο όργωμα και τη σπορά, λόγω των βροχών του και της πιο μεγάλης και σπουδαίας εργασίας των γεωργών. Αν και η προετοιμασία του σπόρου, στη σπορά,  αρχίζει με τη γιορτή του Τιμίου Σταυρού στις 14 του Σεπτέμβρη, ο Οκτώβρης θεωρείται ο «πατέρας» τούτης της σημαντικής δουλειάς που φτάνει μέχρι και τα Χριστούγεννα οριοθετώντας το τέλος της. Σε μια χώρα, όπως είμαστε  εμείς, με χιλιάδες παραδόσεις και έθιμα ήταν αδύνατον να μην δημιουργηθούν χίλιες δυο δοξασίες, μαντέματα και μαγικά μηνύματα για να δυναμώσει ο σπόρος που θα πέσει στη γη για το πιο σημαντικό πράγμα της επιβίωσης των οικογενειών μέχρι και τις μέρες  μας. Και τούτο λένε πως το κατάφερναν με δύο τρόπους. Ο πρώτος ήταν με την προσφορά δώρου στα «θεία», η «θεραπεία » όπως έλεγαν μέσω σεβασμού, κατάνυξης και προσευχής. Ο δεύτερος ήταν ο «μαγικός». 

Με μαγικές πράξεις, συνήθως παράλογες αλλά για όσους πίστευαν σ΄ αυτές απόλυτα λογικές. Τον Οκτώβρη έχουν ήδη ξεκινήσει τα πρωτοβρόχια. Αν δεν ποτιστεί η γη, η σπορά δεν μπορεί να ξεκινήσει κι αν  για κάποιους λόγους η βροχή αργεί τότε άρχιζαν τα κατά τόπους έθιμα που σκοπό  είχαν να εξαναγκάσουν τα «θεία» σε βοήθεια. Το πιο διαδεδομένο έθιμο ήταν αυτό της Περπερούνας που αν και ανοιξιάτικο αν υπήρχε ανάγκη το επικαλούνταν και το φθινόπωρο:

«Ένα κοριτσάκι οκτώ – δέκα χρονών συνήθως φτωχό και ορφανό το στόλιζαν τα άλλα κορίτσια με λουλούδια και πρασινάδα, για να  πρασινίσουν οι κάμποι… Πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαν ένα παραδοσιακό τραγούδι και κάθε νοικοκυρά έβγαινε στην εξώπορτα με ένα κανάτι και έχυνε πάνω στο κεφάλι της Περπερούνας νερό λέγοντας την ευχή: Καλή βροχή να δώσει ο θεός, όπως βρέχω κι εγώ την Περπερούνα! Στο τέλος έδινε η νοικοκυρά στο κοριτσάκι ένα νόμισμα ή ότι άλλο είχε για το καλό.»

Άλλο έθιμο ήταν εκείνο της χελώνας. Πολύ συχνά οι γεωργοί ειδικά σε περίοδο ανομβρίας έβρισκαν στο δρόμο τους χελώνες. Τις  γύριζαν ανάσκελα και βάζανε πάνω στην κοιλιά τους ένα μεγάλο σβόλο από χώμα. Η χελώνα αν δεν έβρεχε δεν θα μπορούσε να σηκωθεί μ΄αυτό το βάρος πάνω της και για αυτό θα έπρεπε κι εκείνη να παρακαλέσει τον Θεό για βροχή. Σ΄ άλλα μέρη της Ελλάδας σκότωναν φίδια και τα έβαζαν ανάσκελα στα τρίστρατα ή τα κρεμούσαν στα δέντρα για να προσελκύσουν τα αρπαχτικά πουλιά που όταν πετούσαν χαμηλά σήμαινε πως έρχεται βροχή.

Έθιμα που σπάνια συναντάμε πια είναι και αυτά της προετοιμασίας του σπόρου. Ο πρώτος σπόρος του σταριού παρασκευαζόταν με μεγάλη επιμέλεια. Τον τοποθετούσαν σε ένα σάκο μαζί με βασιλικό, ρόδι, σκόρδο κι ένα ασημένιο νόμισμα ή δακτυλίδι. Ο βασιλικός χρησίμευε για να γίνουν το ίδιο πράσινα τα στάρια. Το ρόδι συμβόλιζε την ευφορία για να είναι  γεμάτο το σπίτι όλο το χρόνο, το σκόρδο ήταν για το κακό μάτι και το ασήμι έδειχνε την εξασφάλιση της καλής ποιότητας της σοδειάς. Όλα αυτά μαζί με λίγο σπόρο δένονταν σε ένα μικρό σποροσάκουλο με μια κόκκινη μεταξένια κλωστή και φυλάσσονταν σε ένα μέρος του σπιτιού μέχρι και το τέλος της σποράς. Η πρώτη μέρα που θα βγαίνε ο σπόρος από το σπίτι ήταν εξαιρετικής σημασίας. Δεν έδιναν ούτε  έπαιρναν χρήματα, δεν δάνειζαν ψωμί, αλεύρι, αλάτι και φωτιά, πράγματα που έκλειναν μέσα τους τη δύναμη του σπιτιού. Οι νοικοκυρές το βράδυ έκαναν πίτες με σπανάκι, λάχανο και άλλα χόρτα και σαν την  έβαζαν στο τραπέζι να την φάει όλη η οικογένεια εύχονταν «να φυτρώσουν γρήγορα τα στάχυα και να πρασινίσουν όπως τα χόρτα της πίτας».

Η μέρα που ξεκινούσε η σπορά έπρεπε να είναι Δευτέρα ή Τετάρτη ποτέ Τρίτη. Η σημαδιακή φράση που έλεγε ο γεωργός ήταν: « Ώρα καλή μας και καλά μπερεκέτια!», δηλαδή να έχουμε πλούσια σοδειά!

Αν η αρχή στο χωράφι γινόταν από κορίτσι ανύπανδρο έπρεπε να πει :«Μονάχη μου το σπέρνω και μ΄ άλλον θα το θερίσω (δηλ. θα παντρευτώ)». Δεν μπορούσε κάθε άνθρωπος να είναι ο Σπορέας. Χρειαζόταν τέχνη για να μην σκορπιστεί ο σπόρος αραιά ή πυκνά και σαν τέλειωνε την πρώτη του γύρα να ζέχνει τα βόδια για να «κάμει» το χωράφι. Όργωνε και έσπερνε τουλάχιστον 2-3 φορές έτσι ώστε ο πολύτιμος σπόρος να πάει παντού.

Επιστρέφοντας στο εορταστικό καλαντάρι ξεχωρίζουν οι γιορτές του Αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου στις 3 του μήνα, πολιούχος Άγιος των Αθηνών, του Αγίου Ιερόθεου στις 4 και της Αγίας Βερίνης. Την ίδια ημερομηνία στη γείτονα χώρα μας, την Ιταλία, γιορτάζει ο Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης. Κατά την παράδοση αγαπούσε πολύ και ημέρευε τα ζώα και οι καθολικοί τον έκαναν προστάτη τους, και μάλιστα ορίστηκε  διεθνώς την ημέρα της μνήμης του σαν «Ημέρα Προστασίας των ζώων». Πολλές γιορτές ακολουθούν, λιγότερο γνωστές σε μας, της Χαριτίνης, του Σέργιου, της Πελαγίας, του Ευλάμπιου, του Βαλάντη, της Χρύσας και του Λουκιανού μέχρι στις 18 του μήνα που είναι του Αγίου Λουκά που έχει σαν σύμβολό του το ήρεμο βόδι. Η παράδοση θέλει να έχει ζωγραφίσει τούτος ο Άγιος την μορφή της Παναγιάς και μάλιστα Βρεφοκρατούσας με την παλιά τεχνική του κεριού σε τρείς εικόνες.  Λένε πως τη μία την παρέδωσε στην ίδια κι εκείνη ευχαριστήθηκε και τις  ευλόγησε κι έγιναν θαυματουργές. Μάλιστα του αποδίδουν πως πρώτος αυτός απεικόνισε του Αποστόλους. Η λαογραφία θέλει τούτη τη μέρα να θεωρείται ορόσημο για τη σπορά των κουκιών, όχι όμως την ημέρα της γιορτής του που θεωρείται αργία, αλλά την παραμονή ή την επομένη. Ο μύθος λέει πως κάποτε  ένας γεωργός που πήγε  να σπείρει καλαμπόκια την μέρα του Αγίου Λουκά έπιασε μια νεροποντή και όλη η σοδειά χάθηκε. Από τότε λένε πως είναι ο άγιος που «πνίγει τα καλαμπόκια». Τέλος οι γεωργοί μας πιστεύουν πως από τούτη τη μέρα ξεκινά το «μικρό καλοκαιράκι» και η γη θα στεγνώσει τόσο όσο χρειάζεται για τις επόμενες μέρες η σπορά τους. Στις 20 του μήνα είναι η γιορτή του Αγίου Γερασίμου που λατρεύεται στην Κεφαλονιά και φτάνουμε στην  πιο μεγάλη γιορτή του Αγίου Δημητρίου στις 26. Γιορτή που συνδέεται με την πόλη της Θεσσαλονίκης μιας και ο Άγιος Δημήτριος ήταν γέννημα, θρέμμα της συμπρωτεύουσας.

Την μέρα αυτή ανοίγονται συνήθως τα νέα κρασιά. Καλούν ένα παπά, σ΄ όλους τους αναπαραγωγικούς τόπους, να αγιάσει τα βαρέλια και αφού ευχηθεί, να δοκιμάσει πρώτος το νέο κρασί. Η μέρα αυτή είναι επίσης ορόσημο και για τους κτηνοτρόφους. Λίγο πριν και λίγο μετά ο καιρός φτιάχνει λίγο και έχει μείνει στην συνείδηση του λαού το «μικρό καλοκαιράκι του Αι Δημήτρη». Συμπίπτει με το διάστημα που χρειάζονταν οι τσομπάνηδες για να κατεβάσουν τα κοπάδια τους στα χειμαδιά. Η σημασία της γιορτής τονίζεται στο ότι η παρουσία ενός Αγίου, νέου και αξιόλογου που περπατά καβάλα σε άλογο τους έδινε την ευκαιρία να ορίσουν τη γιορτή του σαν χρονολογία ξεκινήματος, εξασφαλίζοντας θάρρος και εμπιστοσύνη για το δρόμο τους. Κι όλα αυτά σε συνδυασμό με μίαν άλλη γιορτή ορόσημο κι αυτή του Αγίου Γεωργίου στις 23 του Απρίλη που τα ζώα οδηγούνται ξανά πάνω στα βουνά με ένα άλλο καβαλάρη Άγιο εξίσου νέο και αξιόλογο. Ορόσημο μέρα και για τους ταξιδεμένους, τους ναυτικούς  που επιστρέφουν στο σπίτι τους για να περάσουν το χειμώνα.

Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας οι ελληνικές οικογένειες που εξέλεγαν τους Δημογέροντες λογάριαζαν κι αυτοί τα εξάμηνα τους με τις γιορτές του Αι  Δημήτρη και Αι Γιωργιού. Με τη διαφορά αυτή των εξαμήνων έβαζαν τους ραγιάδες να πληρώνουν τους φόρους  τους και όριζαν σαν ελεύθερο χρόνο ναυσιπλοΐας τις δύο αυτές γιορτές.

Την μέρα του Αϊ Δημήτρη γιόρταζαν και οι Συντεχνίες, ιδιαίτερα οι οικοδόμοι, οι ασβεστάδες, οι σοβατζήδες, οι ξυλουργοί, οι κεραμιδάδες, οι σιδεράδες  και οι κλειδαράδες που επισφράγιζαν την καλοκαιρινή εργασία με τα κέρδη τους ή την πρωτογιόρταζαν όσοι άρχιζαν τώρα την χειμωνιάτικη εμπορική τους δράση όπως οι μπακάληδες, οι δερματέμποροι, οι παπουτσήδες, οι υφασματέμποροι και οι ταβερνιάρηδες.

Τέλος τούτος ο μήνας είναι ο μήνας των χρυσανθέμων. Ανθίζουν κάθε χρόνο τον Οκτώβρη εκεί γύρω στη  γιορτή του Αϊ Δημήτρη και για αυτό τα λένε και αγιοδημητριάτικα και τα συναντάμε σε πάνω από 180 ποικιλίες. Είναι το λουλούδι  του φθινοπώρου, τα άνθη του χρυσού και  καλλιεργούνται εδώ και χιλιάδες χρόνια στην μακρινή Ανατολή που θεωρείται πατρίδα τους.

Στη χώρα μας τα συναντάμε παντού ακόμα και στην ύπαιθρο σαν αυτοφυές φυτό και μάλιστα οι Κρητικοί τρώνε τους τρυφερούς του βλαστούς με λαδόξυδο ενώ τα άνθη τους τα χρησιμοποιούν για να διώχνουν τους ψύλλους και να βάφουν με ωραίο κίτρινο χρώμα τα βαμβακερά τους ρούχα. Το κρητικό χρυσάνθεμο του Οκτώβρη έχει ένα ακόμη συμβολισμό.

Με το μάδημα του μικροί  και μεγάλοι  όπως το «σ΄αγαπώ-μ΄αγαπάς» της μαργαρίτας ψάχνουν το σκοτεινό υπαρξιακό ερώτημα:  Κόλαση ή παράδεισος;

Καλό μήνα !

ΠΗΓΕΣ:

Λουκάτος Δημήτριος, Τα φθινοπωρινά, Αθήνα 1995

Γ. Μέγας, «Ελληνικαί  εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας», Αθήνα 1956

*Ελένη Μπετεινάκη, Λόγια του αέρα, υπό έκδοση


Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 1 Οκτωβρίου 2022 : https://www.cretalive.gr/