Το παραμύθι της βροχής

Ετικέτες

Τρίτη, 31 Ιουλίου 2018

«Επάτησεν ο Άυγουστος…»

Ανδρέας Κοντέλης, Το μποστάνι στα πόδια της συκιάς

Της Ελένης Μπετεινάκη*

Κι έχω περισσότερο από κάθε άλλη χρονιά ανάγκη φέτος τις ιστορίες, τα παραμύθια, τα καμώματα των αστεριών, τους τσακωμούς των καρπουζιών στο μποστάνι, τα γάργαρα γέλια από τις Δρίμες… Όλοι μας θέλουμε να πιστέψουμε στα όμορφα, να ηρεμήσει η ψυχή, να ξαναμπούν τα όνειρα στις μέρες και τις νύχτες μας!

«…Στην ταράτσα ξαπλώναμε, την ασπρισμένη με κιλά ασβέστη για να χουν δροσιά τα δωμάτια κάτω. Δυο τρεις βαθμοί πιο χαμηλή θερμοκρασία καταφέρναμε , τίποτα παραπάνω. Ωστόσο τις νύχτες που αντιφέγγιζε το λευκό χρώμα ήταν για μας σαν φανάρι να μην είναι όλα πίσσα σκοτάδι, όπως έλεγε η μάνα , σαν έστρωνε ένα σεντόνι κατάχαμα. Κι ύστερα με σχεδόν κομμένη την ανάσα περιμέναμε ένα σημάδι… Πότε θα γινόταν το μεγάλο μπαμ να ανοίγανε οι ουρανοί. Μετά όλα θα ΄ταν καλύτερα. Θα ευχόμασταν αυτό που επιθυμούσε η ψυχή μας κι η αγαπημένη νεράιδα των Ευχών, της Νυχτιάς και των Άστρων θα μας έκανε το χατίρι. Κάθε χρόνο στις 31 Ιουλίου, που ανοίγανε οι Ουρανοί, αρκεί να΄χε πολλά αστέρια ο Ουρανός κι εμείς να πιστεύαμε στα θαύματα και στα …Παραμύθια. Όλοι , όλοι ξαπλωμένοι, βυθισμένοι στις δικές τους σκέψεις … Ο μπαμπάς με κλειστά ματιά, πίστευα πως  προσεύχονταν στη  νεράιδα μου, να έρθει πιο γρήγορα, άσχετα αν ο αδελφός μου, μου ψιθύριζε πώς να σταματήσω να πιστεύω σε βλακείες, γιατί εκείνος κοιμόταν του καλού καιρού! 

Κι όμως, λίγο μετά τα μεσάνυχτα άστραψε ο ουρανός! Ένα τεράστιο άρμα φτιαγμένο από μικρά μικρά αστέρια πέρασε μπροστά απ΄τα μάτια μας ή μπορεί και μόνο απ’  τα δικά μου. Θάμπωσα από το φως, σείστηκε ο κόσμος μου! Πρόλαβα έκανα την ευχή μου και τότε είδα, σαν ξεμάκραινε, πως ήταν πάνω του μια γυναίκα που ΄χε ένα πελώριο ολόφωτο στέμμα στο κεφάλι της. Ένα κατάλευκο μακρύ φόρεμα φορούσε κι ήταν λευκά και τα μαλλιά της που ανέμιζαν στο αστροφώτιστο στερέωμα. Έγειρα στο πλάι κι αποκοιμήθηκα εκεί κάτω από τον έναστρο ουρανό μ΄ ένα χαμόγελο χαραγμένο στα χείλη μου….». Όνειρο να΄ταν ή αλήθεια ποιος ξέρει. Εγώ το πίστευα κι αυτό είχε τη μεγαλύτερη σημασία….*

Πρωταυγουστιά σήμερα.  Του μήνα που από την προκοπή και την μεγαλοσύνη της ψυχής του  θρέφει όλους τους υπόλοιπους με τα καλά και τα κακά του. Ο Σείριος έλαμπε στον ουρανό σήμερα πρωί πρωί λίγο πριν συναντήσει τον Ήλιο , να τον καλημερίσει, να του ευχηθεί για τον ερχομό τούτου του όμορφου παλληκαριού, του τρίτου γιού του Καλοκαιριού,  που όλοι το αγαπούν  γιατί φροντίζει για όλους τους άλλους. Του μήνα με τις Δρίμες ή Αλουστίνες , τα μερομήνια, τις ζέστες , τις γιορτές. Με τα σύκα του και τα σταφύλια,  με τις πιο ώριμες ντομάτες από ποτέ, με τους καρπούς όλους γινωμένους και τα κελάρια να αβγατίζουν. Με  τον Αφέντη Χριστό να υψώνει την χάρη Του σ΄όλες τις βουνοκορφές και την Παναγιά να γιορτάζει σε  όλα τα χωριά , τις πόλεις, ακόμα και στα μικρά, ξεχασμένα ξωκλήσια. Κι εκείνος ο τζίτζικας  να μην σταματά ούτε γα μια στιγμή το τραγούδι του, μονότονο, χαρούμενο αλλά και απαραίτητο για να θυμίζει πως «επάτησεν»  πια και τούτος ο Μήνας ,ο χιλιόχρονος , ο πιο ερωτικός, ο Φεγγαράς, ο Συκολόγος , ο Τραπεζοφόρος ,ο Πενταφάς και ο Δριμάρης .

Μήνας που όλες οι νεράιδες και  τα ξωτικά ζουν μια από τις καλύτερες ώρες τους. Δώδεκα μέρες  χορεύουν και λυγίζονται και ανακατώνουν τα σπίτια, τα νερά και τους καρπούς. Και σπέρνουν το χάος και την αταξία τούτες οι Δρίμες σαν άλλοι καλικάντζαροι που εκείνοι έρχονται ανήμερα των Χριστουγέννων και μένουν κι αυτοί για δώδεκα μέρες. Τα ξωτικά όμως τ΄Αυγούστου  δεν κάνουν μόνο σκανταλιές αλλά σπέρνουν παντού τον πανικό γιατί «μαγαρίζουν» τα νερά εκτός και ρίξεις ένα καρφί ή ένα πέταλο, στη θάλασσα, στο ποτάμι, στο πηγάδι,  και τότε το κακό δεν θα σε βρει ποτέ. Αν όμως ξεχαστείς και λουστείς τούτες τις μέρες , πίστευαν πως μεγάλο κακό θα σε ανταμώσει. Κι αν κατά λάθος πλύνεις τα ρούχα ή τα σκεπάσματα ίσως τα βρεις τρύπια και σκισμένα.
Τούτες  τις δώδεκα ή έξι πρώτες μέρες μέχρι του Χριστού, ανάλογα με την περιοχή μαντεύουν και τον καιρό . Κάθε μέρα ή κάθε δυο ,τα λεγόμενα μερομήνια,  ότι καιρό κάνει ή δείχνουν τα σημάδια θα ‘ ναι ο καιρός ενός μήνα , με τη σειρά, ξεκινώντας απ το Σεπτέμβρη. 

Πρωταυγουστιά, και όσοι έμειναν την νύχτα  ξάγρυπνοι να κοιτάνε αστέρια, τα σημάδια και το άνοιγμα του ουρανού το προηγούμενο βράδυ,  έριχναν άμμο μέσα στο σπίτι για να υπάρχει αφθονία και ευτυχία και σαν ξημέρωνε, οι γυναίκες καθάριζαν τα χάλκινα αγγεία τους πρωί πρωί για να τα προλάβουν μέχρι να πάνε στην εκκλησιά , να πάρουν τον αγιασμό της μέρας, του μήνα ολόκληρου , να ξεκινήσει η πρώτη νηστεία για χάρη της Παναγιάς , της μάνας όλου του κόσμου. Δυο μάνες λένε πως έχει ο άνθρωπος. Η μια είναι εκείνη που τον γέννησε, η άλλη είναι η Παναγιά που πάντα την φέρνει στο μυαλό τις δύσκολες ώρες. Αυτή επικαλείται για βοήθεια στα μεγάλα του ζόρια.
Και περνούν  οι δύσκολες πρώτες μέρες, ίσαμε τη Χάρη του Χριστού στις 6 του μήνα. Αφέντη τον φωνάζουμε στην Κρήτη, όχι από δουλοπρέπεια ,αλλά για να δείξουμε  το ψήφος, την εκτίμηση, την Αγάπη. Όλες σχεδόν οι εκκλησιές Του βρίσκονται πάνω στις βουνοκορφές κι αυτό γιατί  βουνό σημαίνει ανύψωση, ανάταση και επαφή με τον ίδιο το Θεό. Μεγάλη γιορτή, πολλά τα πανηγύρια, αμέτρητες οι προσφορές. Λέγαν πως την  παραμονή το βράδυ ξανάνοιγαν πάλι, οι ουρανοί  κι όσοι το πίστευαν δεν έβλεπαν πια νεράιδες, ή βασίλισσες ή ξωτικά αλλά ένα άγιο φως κι αυτό ήταν σημάδι, το χαν για καλό.

Περικλής Πανταζής 1881
Την άλλη μέρα η νηστεία του δεκαπεντάγουστου  διακόπτεται. Μπορεί να καταναλωθεί για φαγητό το ψάρι και η σκορδαλιά. Είναι η μέρα που ο παπάς λέει ευχή για τα σταφύλια και τα σύκα που θα προσκομιστούν στην εκκλησία και ανάλογα με τον καιρό που θάχει θα φανεί σαν προμήνυμα φθινοπώρου ίσως γιατί  οι πελαργοί αρχίζουν το φευγιό τους σιγά σιγά  σε χώρες με θερμότερο κλίμα. Και θα γεμίσουν τα σπίτια κι οι εκκλησιές βασιλικούς ως τη γιορτή της Παναγιάς, προσφορά στη Χάρη Της. Σ΄ άλλα μέρη τούτη τη  μέρα ζύμωναν ψωμί, με το πρώτο αλεσμένο στάρι και τον έκαναν προσφορά στη Βρύση του χωριού κι είχε και σχήμα τζιτζικιού μιας και πίστευαν πως το στοιχείο του νερού έμοιαζε σε αυτό το έντομο και το ψωμί το ονόμαζαν « τζιτζιρόκλιτο ».
Η Χάρη της Παναγιάς , η Κοίμηση της στις 15 είναι το δεύτερο Πάσχα της Ελλάδας ολόκληρης. Αν και  εγκαταλείπει  τα εγκόσμια, η ίδια θέλησε να καλέσει γνωστούς κι αγαπημένους φίλους και συνοδοιπόρους της γύρω από την νεκρική κλίνη , να κλείσει τα μάτια και να «κοιμηθεί» . Κανείς να μην κλάψει τούτη τη μέρα, έτσι ήθελε,  γιατί η θύμηση θα μενε και μένει πάντα στο μυαλό και την ψυχή. Όλος ο κόσμος Την γιορτάζει , απ άκρη σ άκρη ο Χριστιανισμός, η Ελλάδα πανηγυρίζει την Χάρη της. Και αμέσως την  επόμενη μέρα όλος ο κόσμος ανάστατος πάλι. Τα σταφύλια είναι πια ώριμα κι είναι η ώρα που θα αρχίσει ο « πόλεμος του θέρους». Η πιο μεγάλη αγροτική φιέστα, η πιο πολυπόθητη ώρα για τον γεωργό. Κι είναι βιαστικοί , να τα μαζέψουν, να απλώσουν την σταφίδα, γιατί ο σοφός λαός όσο κι αν αγαπάει τον Αύγουστο , τον φοβάται και χαρακτηριστικά λέει  :  «Επάτησε ο Αύγουστος , η άκρα του χειμώνα».

Και λίγο πριν φύγει και τούτο το τελευταίο παιδί του καλοκαιριού είναι οι γιορτές  του Αγίου Φανουρίου, του Αι Γιάννη του αποκεφαλιστή , του Αγίου Αλεξάνδρου και της Αγίας Ζώνης. Γιορτές γεμάτες θρύλους και δοξασίες για χαμένα αντικείμενα που βρίσκονται  , με τάματα από φανουρόπιτες για τον άγιο που θεωρείται προστάτης στην Κρήτη των βοσκών και ειδικά στα μέρη εκείνα των ζωοκλοπών γιατί στο όνομά  του πάντα ορκίζονταν και έβρισκαν τα πρόβατα τους όσοι τα έχαναν. Μπροστά στην εικόνα του Αγίου κανείς δεν μπορεί να αρθρώσει ψεύτικο λόγο κι έτσι οι ζωοκλέφτες « έτρεμαν» τούτη τη ρήση σαν την άκουγαν από τα χείλη των βοσκών. Δεν χρειαζόταν την γνωστή φανουρόπιτα , ο λόγος και μόνο έφτανε. Τάζοντας στον Άγιο μια πίτα θα φανερώσει όλα τα ζητούμενα ακόμα και πρόσωπα όπως  στις κοπελιές θα φανερώνονταν ο γαμπρός που περίμεναν. Και το εθιμικό θέλει η πίτα να είναι ζυμωμένη μόνο με επτά ή εννιά υλικά για να χει δύναμη το τάμα. Οι βοσκοί έστελναν στον Άγιο ένα από τα ζώα τους γιατί οι πίτες ήταν « γυναικείες δουλειές». Οι γεωργοί πάλι του πρόσφεραν λάδι κι αλλοίμονο αν δεν εκπλήρωναν την υπόσχεσή τους , λάδι δεν θα έμενε στο σπίτι τους.  Με ρίγη θα πορευτούν όσοι  δεν νηστέψουν την μέρα του Αι Γιαννιού στις 29 και με την τελευταία μέρα του μήνα που την λένε και «κλειδοχρονιά» γιατί κλείνει με αυτήν ο καλοκαιρινός χρόνος . Είναι το τελευταίο άναμμα της φωτιάς για να  διωχτεί ο κακός καιρός και χρόνος και να μπουν με δύναμη και ελπίδα στον καλό καιρό …στις καλύτερες μέρες του φθινοπώρου…

«…. Εντύπωση μου έκανε κάθε χρόνο την τελευταία μέρα του Ιούλη οι ετοιμασίες που γινόταν στην «Κάτω Γειτονιά » ή Κατσοπρινιά, όπως την έλεγαν στο χωριό. Μια, δυο οικογένειες που μαζεύανε  τα πράγματα  τους, όλα. Κουβέρτες, σεντόνια ακόμα και χιράμια, τσουκάλια, πιατικά, ρούχα, μεγάλες ντενέκες  με νερό κι ετοιμάζονταν λέει για φευγιό, να εκπληρώσουν το τάμα. « Δεκαπεντάρηδες » του φώναζαν αυτούς τους ανθρώπους, όχι γιατί ήτανε νιοι στην ηλικία, αλλά γιατί θα λίπανε τις πρώτες δεκαπέντε μέρες του Αυγούστου. Στο μοναστήρι της Παναγιάς της Χαρακιανής, θα ΄ταν φιλοξενούμενοι, γατί το τάμα τους ήταν βαθύ, βαρύ και αξέχαστο. Είχε γενεί καλά το Μανολιό τους από βεβαιωμένη κακιά αρρώστια κι από τότε κάθε χρόνο …φεύγαμε. Μας αφήνανε  το κλειδί, να ποτίζουμε τα βασιλικά και τα γεράνια, μόλις έδυε ο ήλιος, να μην ιδρώσουν, να μην χαθεί ούτε μια σταγόνα από την ζέστη της μέρας, άδικα. Κι ήθελα κι εγώ να γίνω «Δεκαπεντάρης» ή «Δεκαπεντιστής» ή  «Δεκαπενταρίτης» για τόσες πολλές μέρες αλλά οι υποχρεώσεις του μπακάλικου του πατέρα μου ήταν απαγορευτικές για διακοπές στα μοναστήρια όπως, χαρακτηριστικά έλεγε. Και μας έλεγαν  τις ιστορίες που έζησαν, σαν επέστρεφαν, στις βεγγέρες που οργανωνόταν τις νύχτες στην αυλή της γιαγιάς και στα πεζοδρόμια  των σπιτιών μας. Πως δεν μένανε ,λέει, πάντα μέσα στο μοναστήρι, αλλά σε μια καλύβα, απόξω, κι είχε μεγάλο «σεϊρι» , τούτη η διαμονή, γιατί τα βράδια ακούγονταν ένα σωρό θόρυβοι της εξοχής, και κουκουβάγιες, πάνω στα δέντρα και συρσίματα παράξενα. Ο Μανόλης μας έλεγε πως ένα βράδυ είχε δει ένα δράκο να πετάει πάνω απ τα κεφάλια τους, θεριό τεράστιο. Του ‘χε κοπεί η λαλιά κι η ανάσα αλλά εκείνος δεν τους έδινε σημασία, μόνο πετούσε , πετούσε να φτάσει το πρωινό αστέρι της Αυγής, το Σείριο να πάρει το μαντάτο  του καιρού του Αυγούστου να το μεταφέρει στη χώρα των Γιγάντων που θελαν να γνωρίζουν τα δικά τους …μερομήνια!» 

Αύγουστος είναι ο μήνας των νεράιδων, των ξωτικών, των άστρων , των παραμυθιών !

Καλό Μήνα !

ΠΗΓΕΣ:
«Τα καλοκαιρινά», Λουκάτος  Δ. , Αθήνα 1981
«Ελληνικαί  εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας », Μέγας Γ.Α. Αθήνα 1956
« Λόγια του αέρα», Ιδ. Συλλογή διηγημάτων, Ελένη Μπετεινάκη, 2017
Εφημερίδα Καθημερινή
Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη, Νίκος Ψιλάκης, Καρμάνωρ, 2005

Δημοσιεύτηκε στις 1 Αυγούστου 2018 στο Cretalive.gr :https://www.cretalive.gr/opinions

Κυριακή, 29 Ιουλίου 2018

Δύσκολο πράγμα η σιωπή…


Δύσκολη η αληθινή συμπόνια…

Δύσκολο να πιστέψεις από χιλιόμετρα αυτό που συνέβη γιατί απλά ήταν αλλού κι όχι στο δικό σου σπιτικό. Εσύ ακουμπάς, μιλάς, κοιτάς τους ανθρώπους σου στα μάτια, το σκυλί, τα πράγματα σου. Βλέπεις εικόνες φρίκης που συνήθισες πια  στην τηλεόραση, και μετά από λίγο την κλείνεις ,έτσι απλά,  σαν να ήταν  μια ακόμα ταινία τρόμου και πας να ξεσκάσεις… στη θάλασσα.
Τίποτα δεν θα γίνει πάλι… Κανένας δεν θα πληρώσει τα σπασμένα. Καμιά καρέκλα, καναπές, σκαμπό δεν θα κουνήσει από τη θέση του. Γιατί απλά όπως συμβαίνει πάντα και αφού καταναλωθούν αρκετοί τόνοι μελανιού, αλληλοφαγωθούμε στα κοινωνικά δίκτυα του καναπέ, βγάλουμε τα μαύρα κορδελάκια από τα προφίλ γιατί έληξε το τριήμερο πένθος, όλα θα πάνε καλά γιατί ΕΜΕΙΣ δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα. Αμέσως θα ρθει το Σαββατοκύριακο, τούτο , το επόμενο και θα κοπάσει η μπόρα, η καταιγίδα, ο μεγάλος χαμός των κατηγοριών και όλοι θα συνεχίσουμε  να ζεσταινόμαστε  το καλοκαίρι, να γλεντούμε τα βράδια σε beach party, σε λαϊκές πανηγύρεις, με mohito και καυτά σορτς κι όλα καλά! 

Α, να μην το ξεχάσω … ΜΗΝ, μην «αγγίξει» κανείς τον Αύγουστο , τον μήνα των διακοπών, τον μήνα που θα σώσει τα πάντα γιατί απλά δεν δουλεύει …τίποτα.

Κι όλοι εμείς που δείξαμε τον πόνο μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα ξεχάσουμε πόσο πολύ κλάψαμε για τα αδικοχαμένα παιδιά, τους αθώους μεγάλους, τα κακόμοιρα ζώα που εγκαταλείπουμε όπου βρούμε τις κανονικές μέρες , και τα χιλιάδες σπίτια των συμπολιτών μας που τα χάσανε.
Θα αρχίσουν τα μνημόσυνα μετά κι εμείς θεατές του ίδιου έργου που συμπαραστεκόμαστε με ένα απλό κούνημα του κεφαλιού  άντε και μια εικόνα καταστροφής που θα αναρτήσουμε…
Κι όμως υπάρχουν κι αυτοί που πραγματικά συμμετέχουν στον πόνο, αθόρυβα. Γιατί η σιωπή των άλλων δεν σημαίνει αποχή. Είναι απλά στάση ζωής που δεν χρειάζεται να δημοσιοποιηθεί για να δείξουν πόσο πολύ …υποφέρουν. Διάβασα , όπως όλοι μας εκατοντάδες άρθρα, απόψεις σεβαστές, άλλες άθλιες , αλληλοκατηγορίες και μικρές ή μεγάλες αλήθειες. Συμβουλές, διαχείριση πένθους, παιδιών, συμπεριφορές κλπ κλπ. 

Κι είδα πως  ανοίξανε λογαριασμοί στις τράπεζες και κοινωνικά παντοπωλεία και φαρμακεία και …και …και. 

Να δώσουμε όλοι, μακαρόνια και ζάχαρη και χρήματα μόνο που γίναμε δύσπιστοι και σ΄ αυτό. Κανείς μας  πια δεν εμπιστεύεται κανένα για το πώς και ποιος θα τα διαχειριστεί και που θα καταλήξουν όλα τούτα τα πολύτιμα αγαθά…
Κι η Εκκλησία απούσα αν όχι στο σύνολο της, στις πιο πολλές περιπτώσεις. Αλλά ξέχασα πόσο πολύ λάμπει το χρυσάφι που δεν σ αφήνει να δεις παραπέρα….

Να προσφέρουμε ναι, αλλά πραγματικά με την ψυχή μας, αθόρυβα και στα σωστά σημεία.

Άρχισε ήδη ο εμφύλιος στα κοινωνικά δίκτυα, το βλέπω απ το πρωί…

Πείτε ό,τι θέλετε εσείς,  αλλά εγώ θέλω κι άλλες εικόνες στη ζωή μου, όσο κρατήσει. Η αναπαραγωγή ίδιων και ίδιων και καταστροφικών και …και…είναι δουλειά  των ΜΜΕ, όχι δική μας.

Να λυπάστε αλλά πιο πολύ να δίνεστε…

Και συγνώμη που προτιμώ να αναρτώ το φεγγάρι, τη θάλασσα, τον ήλιο. Χωρίς υπονοούμενα ή συσχετισμούς. Το «ματωμένο φεγγάρι» είναι φυσικό φαινόμενο που έτυχε τούτες τις μέρες, μην το χαλάμε…

Η θάλασσα υπάρχει κι είναι δίπλα μας κι είναι καλοκαίρι κι είναι …γαλάζια!

Και βεβαία στεναχωριέμαι κι ας γελώ, όπως πολλοί από μας…

Να προχωράμε χωρίς να ξεχνάμε πόσο φταίχτες είμαστε εμείς για το μισό λεπτό στο δρόμο, την κλεισμένη διάβαση στους ανθρώπους που δεν μπορούν να περπατήσουν, στις καρέκλες που σκεπάζουν τις ειδικές γραμμές- διαδρομές τυφλών, στο παρκάρισμα που ενοχλεί γιατί πρέπει να πάρουμε …καφέ. Στις φωνές του μεσημεριού, στις μουσικές που σπάνε τύμπανα από τα ανοιγμένα παράθυρα αυτοκίνητων και σπιτιών, στα σκουπίδια που πετάμε όπου βρούμε, στα αναμμένα τσιγάρα που πετιούνται ασυλλόγιστα …Σ το βρίσιμο απ΄ όλους γιατί κάπου πρέπει να ξεσπάσουν οι καλοί οδηγοί, οι συνετοί διαβάτες, όλοι εμείς οι παραβάτες των πάντων….

Δύσκολο πράγμα η σωστή …σιωπή!

Υ.Γ. Το χθεσινό φεγγάρι ήταν ακόμα πιο όμορφο …Kι οι πρωινές εικόνες της θάλασσας!
Κι αυτές τις εικόνες θέλω!

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr :https://www.cretalive.gr/opinions

Παρασκευή, 27 Ιουλίου 2018

Η αγάπη αφήνει σημάδια ...


Τα Παραμύθια του Σαββάτου ….γράφει η Ελένη Μπετεινάκη*

Μέρες δύσκολες αυτές που ζούμε. Γεμάτες απώλεια, σιωπή και θυμό. Και ψάχνει κανείς με κάθε τρόπο να απαλύνει τον πόνο και τη θλίψη ακόμα και σε εκείνα τα αναγνώσματα που γεμίζουν την ψυχή με δάκρυα …χαράς. Μπορεί να γράφτηκαν από έναν άνθρωπο που «έφυγε» αλλά θα ζει, για πάντα …στον Καναδά! Στον Καναδά της δικής μας ψυχής, σκέψης και θύμησης.
Αφιερωμένο σε αυτούς που φεύγουν κι είναι γεμάτοι αγκαλιές, αγάπη, ιστορίες κι ανθρώπους που τα μοιράστηκαν!

Το πίσω μπαλκόνι, Φωτεινή Φραγκούλη, εικ: Εύη Τσακνιά, εκδ. Πατάκης

«Για να ακούσουμε και να δούμε κάτι καλύτερο, πρέπει κάποιος να το κάνει. Ας το κάνουμε εμείς!» είπε η διάσημη γάτα συγγραφέας Πουπέτα Πουπετέλλη στη δασκάλα… Φωτεινή!
Κι αφού βολευτούν στο καναπέ η Πουπέτα εμφανίζει τα ποιήματα της Unforgettable γάτας της Μελένιας που « έφυγε» και βρήκε χωμένα σε μια γλάστρα στο Πίσω Μπαλκόνι. Είναι σαν να πήγε ένα ταξίδι πολύ μακρινό …Έτσι συμβαίνει στην ψυχής της αγαπημένης γάτας, έτσι θέλει να θυμάται την Μελένια της. Να σκέπτεται πως λείπει πολύ μακριά …στον Καναδά. Κι αρχίζει να απαγγέλει τα ποιήματα που γράφτηκαν από την μικρή γάτα στα γατικά κι η ψυχή γεμίζει αγάπη, δάκρυα και θύμησες αγαπημένες.
Κι είναι μαγικά τα ποιήματα, τα νοήματα, οι κουβέντες. Σχεδόν προφητικές αν σκεφτεί κάποιος πως η αληθινή δημιουργός τους, η αείμνηστη συγγραφέας και τελικά ποιήτρια Φωτεινή Φραγκούλη, έφυγε και εκείνη πριν λίγο καιρό… έτσι απλά!
Στον Καναδά είναι , είμαι σίγουρη για αυτό δεν την βλέπουμε. Μακριά πολύ μακριά τούτη η χώρα που δεν χωρά στην καθημερινότητα μας να την …επισκεφτούμε. Κι άφησε όμως ευτυχώς πολύτιμα γραφτά, κεχριμπαρένια, σμαραγδένια, διαμαντικά σωστά. Που΄χουν μέσα τους όλη την έννοια της αγάπης, σαν εγχειρίδιο συμπεριφοράς για να προλάβει… να προλάβουμε πριν είναι  πολύ αργά.
Πως γράφει  ένας άνθρωπος για την απώλεια και την ίδια στιγμή , φεύγει , και μας αφήνει «σύξυλους», μόνους και πολύ, μα πολύ φτωχότερους. Πήρα αγκαλιά σήμερα το δικό μου σκυλί, περισσότερο από ποτέ. Προσπάθησα να καταλάβω εκείνα τα δικά του ματιά, τα καφετιά, τι να θέλουν  να μου πουν. Σαν τα καταπράσινα της Πουπέτας που κρύβουν τόσο πόνο μα και τόση αγάπη μαζί.
Τι βιβλίο κι αυτό; Ποίημα το ίδιο… Ύμνος σε όλα. Στις σχέσεις, στη χαρά, την αγάπη, τη λύπη, τη συντροφικότητα, την απώλεια, το πένθος, το μοίρασμα. Ο,τι και αν γράψω θα αδικήσω την αγαπημένη Φωτεινή. Δάκρυα τρέχανε και απ τα δικά μου μάτια σαν της Πουπέτας που ΄κάναν πράσινο πουά τον καναπέ της... Το διάβαζα, το ξαναδιάβαζα και δεν πίστευα στην τόση ομορφιά του, στην τόση σοφία και απλότητα των λόγων του, στη σύλληψη τούτης της απίστευτης συγκυρίας και ιδέας.
Να αγκαλιάζεστε λένε όλοι τούτες τις μέρες, να αγκαλιάζετε τους ανθρώπους σας, τα παιδιά σας κι η Φωτεινή το γράφει ακόμα πιο ποιητικά και με μοναδικό χιούμορ:
«Μη με ζουλάς πια τόσο, θα τσαλακώσεις τη γούνα μου.»
«Η αγάπη αφήνει σημάδια , Πουπετιώ μου, σημάδια, και στα δίποδα και στα τετράποδα».
«Σωστά! Γιατί τρίποδα είναι μόνο τα τραπεζάκια…»

Πως ξεχειλίζει το συναίσθημα κι η σιωπή, ο  λόγος με την πράξη, τα μάτια κι οι αγκαλιές. Όλα εκείνα τα πολύτιμα «πετράδια» που δεν αγοράζονται  αλλά τα νοιώθεις για τον άλλο σαν αγαπάς.
Unforgettable Μελένια… Unforgettable Φωτεινή!
Κι εδώ λιγάει λίγο η ψυχή γιατί δεν μπορεί να πιστέψει πως χάνονται όλα ξαφνικά, μια στιγμή και πρέπει να μαζέψεις τα κομμάτια, να προσχωρήσεις και να μην ξεχνάς.
Κι είναι οι ώρες του απολογισμού, τι έκανες σωστά ή πολύ και τι όχι. Οι ώρες που ο εγωισμός χάνεται εντελώς και αφήνεις το συναίσθημα να σε οδηγήσει μόνο του όπου εκείνο θέλει…
Κι οι μεγάλες αλήθειες που πάνε και κρύβονται; Στα μαξιλάρια του καναπέ ή μήπως …στο ψυγείο; « Το φαί πολύ με βοηθά όταν συγκινούμαι».
 Κι ύστερα δανείζεται η Φωτεινή λόγια μεγάλων ποιητών και τα θυμόμαστε ξανά και ξανά…
Και εκφράζονται  τα συναισθήματα κι όλες τις σκέψεις και κατατίθενται εδώ μπροστά, σαν εξομολόγηση που έπρεπε να είχε γίνει, δυνατά… Η έκφραση, ο σωστός αποδέκτης, η σωστή στιγμή και ώρα πριν είναι όλα πολύ αργά…
Σκέψεις, συναισθήματα, ενοχές και συμπεράσματα. Όλα,  τα πάντα χωράνε στην αγάπη… μόνο να προλάβει κανείς. Να δοθεί να μην κρατήσει τίποτα για εκείνον! Δεν χρειάζονται εκπτώσεις στην αγάπη, ούτε προτεραιότητες  εαυτών, ούτε κρυμμένες σκέψεις. Όλα εκεί, όταν τα νοιώθεις, όταν ο άλλος λαχταρά να τα ακούσει και ας μην το δείχνει… Εξάλλου είναι γραμμένο πεντακάθαρα μέσα στο βιβλίο  :

«Οι τσιγκουνιές στην αγάπη είναι μεγάλη χαζομάρα!»

Κι είναι μεγάλη η κουβέντα και η ύπαρξη εκείνης της ομπρέλας , το Αλεξιβρόχιον. Είναι αυτό που χρειάζεται ο καθένας μας, μικρός ή μεγάλος. Οι λέξεις εκείνες που είναι βάλσαμο στην κάθε ψυχή, σαν τη βροχή που ποτίζει πάντα το διψασμένο χώμα, σαν την ομπρέλα που προστατεύει από την υγρασία και …το μούσκεμα!
Εύη Τσακνιά, θέλει ψυχή να εικονογραφήσεις τούτο το βιβλίο, ξέροντας την μεγάλη απώλεια ή έστω ζώντας την στο τέλος.
Η Φωτεινή Φραγκούλη θα είναι πάντα δίπλα μας, σε μας που τη γνωρίσαμε, σε σας που θα την ανακαλύψετε μέσα από τα γραπτά της. 
Να το διαβάσετε όλοι αυτό το βιβλίο. Για την αγάπη, για τα ανείπωτα που πρέπει να λέγονται! Για τις στιγμές που δεν πρέπει να χάνουμε. Για τις αγκαλιές που χρωστάμε και τα συναισθήματα που δεν εκφράσαμε… Για τα παιδιά ,τους συντρόφους, τους φίλους, τα ζώα,  τις αδυναμίες μας!

Μια φράση με στοιχειώνει και μένα τούτες τις μέρες, μιας μάνας, μιας γυναίκας:
Να αγκαλιάζετε τα παιδιά σας… Να τους αγκαλιάζετε όλους, θα προσθέσω!

Το βιβλίο της Φωτεινής Φραγκούλη κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.  Διαβάστε το οπισθόφυλλο εδώ: http://www.patakis.gr/viewshopproduct.aspx?id=745079

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Σάββατο, 21 Ιουλίου 2018

Η αγάπη είναι κύκλος, δεν έχει γωνίες ...


Τα Παραμύθια του Σαββάτου ….γράφει η Ελένη Μπετεινάκη *
Παραμύθια της αγάπης, της προσφοράς, της αλήθειας της μεγάλης, του χρόνου, των εποχών. Η αγάπη κάνει κύκλους σε όλους, για όλα. Η αγάπη είναι κύκλος, δεν έχει γωνίες να σταματά, να κρύβεται , να ξαποσταίνει. Μόνο γυρίζει και μόνο δίνεται…
Παραμύθια μαγικά που μιλούν στις καρδιές, στ΄ αστέρια, στα παιδιά με λόγια όμορφα, απλά γεμάτα συναισθήματα που ξεχειλίζουν…

Αντάμα, Θοδωρής Παπαϊωάννου, εικ: Ίρις Σαμαρτζή, εκδ. Ίκαρος

Ο Μέλιος και η Μελανή, τα αγαπημένα μας σκαθάρια μας μιλούν για την αγάπη, για τις αισθήσεις, τα συναισθήματα, τη ζωή και τον κύκλο της. Μια μια τις εποχές τις διαβαίνουν, στην αρχή χωριστά. O καθένας στη δική του φωλιά, κι όλο το χειμώνα στη χειμερία νάρκη τους ονειρεύονται ό ένας τον άλλον, τις όμορφες στιγμές  τους. Και σαν έρθει η Άνοιξη κι ανταμώσουν  ψάχνουν να βρουν το νόημα της ζωής στα απλά και καθημερινά που τους χαρίζει η φύση. Στο νερό που κυλά και δροσίζει κι ακούς τον ήχο και ξέρεις που είναι και  ας μην το βλέπεις. Στα μοναδικά χρώματα του ηλιοβασιλέματος. Στην μυρωδιά του νυχτολούλουδου που σε μεθά. Στο χιόνι που κρυώνει τα έξι ποδάρια  τους αλλά τα γεμίζει και πάλι με ζωή. Και σαν κλείσει ο κύκλος των ημερών και εποχών ο επόμενος  χειμώνας θα τους βρει μαζί, αντάμα ,  στην ίδια φωλιά κι ίσως να κάνουν τα ίδια όνειρα.
Υπέροχη ιστορία, ύμνος αγάπης. Κύκλος ζωής μοναδικός που τάχει όλα. Εποχές που εναλλάσσονται, αρώματα, γεύσεις, ακούσματα, συναισθήματα μοναδικά. Ο Θοδωρής Παπαϊωάννου μας έκανε να αγαπήσουμε πολύ αυτά τα παράξενα έντομα. Να νοιώσουμε μαζί τους τη ζεστασιά της αγάπης, την ομορφιά του μοιράσματος, την ανακάλυψη των όμορφων απλών στιγμών που κρύβει η φύση, η καθημερινότητα, η καλή κουβέντα, το κοίταγμα, το …να προχωράμε μαζί.
Αντάμα το λένε το βιβλίο κι αντάμα συμβαίνουν πάντα τα καλύτερα πράγματα… Ίσως από τα πιο ποιητικά βιβλία για παιδιά και ας μην έχει ρίμες, ομοιοκαταληξίες κι όλα όσα θεωρούνται απαραίτητα στην ποίηση. Έχει όμως σπάνιες εικόνες σαν και αυτές που φαντάστηκε η Ίρις Σαμαρτζή και το έφταιξε τόσο χρωματιστό και ζωντανό σαν την μεγάλη αγάπη που ΄χουν το ένα  έντομο στο άλλο. Γεμάτο μουσική είναι το βιβλίο, κρυμμένη στον ήχο του νερού που σταματάς κι εσύ να την ακούσεις. Γεμάτο χρώμα από το πορτοκαλί του ηλιοβασιλέματος, το χρυσό, λευκό ή κατάμαυρο της νύχτας και των νυχτολούλουδων. Γεμάτο μυρωδιές της ‘Άνοιξης, του καλοκαιριού, του φθινοπώρου .Γεμάτο γλυκές γεύσεις από τους χυμούς των φρούτων και των λουλουδιών μα πιο πολύ απ όλα γεμάτο από αγάπη που δεν γνωρίζει εμπόδια, σκιές και μιζέρια…

Για όλα τα παιδιά μικρά και μεγάλα που αγαπούν τα όμορφα, τα μυρωδάτα,τα  γευστικά και τα χρωματιστά παραμύθια…

Η αγάπη είναι κύκλος, Γεωργία Λάττα, εικ: Νικόλας Ανδρικόπουλος, εκδ. Διάπλους

Η αγάπη κάνει κύκλους… Όχι όμως για την συκιά που όλοι λέγανε πως ήταν ένα «καταραμένο » δέντρο. Κανείς δεν το αγαπούσε, κανένας δεν καθόταν στον ίσκιο του κι εκείνο δεν  άφηνε ποτέ καμιά ηλιαχτίδα να περάσει από το φύλλωμά του. Μόνο μια μικρή νυχτοπεταλούδα καθόταν στον κορμό του, ίδια ώρα, κάθε βράδυ. Κι ένα από εκείνα τα βράδια της μοναξιάς, μίλησε στη συκιά για το φεγγάρι κι ένα ασημένιο δάκρυ άφησε να κυλήσει πάνω στα φύλλα της . Και τότε ακούστηκαν εκείνα τα λόγια τα μεγάλα:  « Η αγάπη είναι κύκλος. Χωρίς αρχή και τέλος. Κύκλος όπως το φεγγάρι. Θα ζήσω λίγο ακόμη. Όσο χρειάζεται να σου μάθω την αγάπη». Κι  άρχισε η συκιά να βγάζει την πίκρα της  κι η πεταλούδα της εξήγησε πως χρειαζόταν όμορφες σκέψεις κι όνειρα  για να αλλάξουν όλα και να μην είναι πια μονάχη της… Μια ασημένια καρδιά από το φως του φεγγαριού και μια σφαίρα από χρυσαφένια νήματα  που ‘ ταν σκέψεις όμορφες από τα αστέρια του ουρανού ακούμπησαν σαν κουβάρι στη διχάλα του δέντρου. Κι η πεταλούδα τη βοήθησε, της έδειξε το δρόμο στο φως, στη χαρά, στο χρώμα, στο τραγούδι, στην ίδια τη ζωή που γεννιέται, χάνεται, ξαναγεννιέται . Στην αγάπη που κάνει κύκλους ακόμα κι αν χαθεί η πεταλούδα. Κάτι άλλο, κάποιος άλλος θα είναι εκεί να τον προστατεύει όποιος αγαπά, να τον φυλάει, να του μάθει την αγάπη από την αρχή για την χαρούμενη πια συκιά!
Καταπληκτική Ιστορία Γεωργία Λάττα! Σαν ποίημα γραμμένη με ασημοκλωστές από το φεγγάρι και χρυσές βελονιές  από τον ήλιο. Η συκιά όντως είναι ένα παράξενο δέντρο που λίγοι έχουν ασχοληθεί μαζί του. Ωστόσο σε τούτο το παραμύθι γίνεται ζωντανή ψυχή γεμάτη με όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα. Πόνος, μελαγχολία, φόβος, μοναξιά κι ύστερα χαρά, ελπίδα, ζεστασιά, αγάπη και προσφορά. Κι υστέρα πάλι πως βιώνεις τη θλίψη; Σαν έχεις ζήσει την αγάπη βρίσκεις τον τρόπο κι είναι σχεδόν μονόδρομος. Μόνο με την προσφορά της δικής σου ψυχής ξανά, στους μικρούς, τους αδύναμους, τους φοβισμένους.  Ένα παραμύθι που θες να διαβάζεις ξανά και ξανά. Να νοιώθεις όλα τούτα τα συναισθήματα, να καταλαβαίνεις την ίδια τη ζωή. Ένα χέρι χρειάζονται όλοι για να αλλάξουν ρώτα σαν βυθίζονται. Μια καλή κουβέντα κι ένα θαρραλέο πείσμα να γίνουν όλα αλλιώτικα...
Και τα παιδιά, αχ! αυτά τα παιδιά , όπου υπάρχουν βασιλεύει η χαρά …
Πόσα συναισθήματα χωρούν σε ένα παραμύθι;  Τούτο δω τα΄χει όλα. Κι είναι δοσμένα απλόχερα και μοναδικά. Ζωντανεμένα από τα πινέλα του Νικόλα Ανδρικόπουλου ,με χρώματα απίστευτα όπως εκείνος μόνο ξέρει . Γιατί, είπαμε, η αγάπη κάνει μόνο κύκλους!

Για παιδιά από 5 χρονών ….

Το ημερολόγιο των Άστρων, Εύη Παπαδοπούλου, εικ :Κατερίνα Βερούτσου, εκδ. Πατάκη

O Μύρωνας είναι ένα αγόρι μοναχικό που λατρεύει τη θάλασσα, τα βιβλία και τις καλές ιστορίες. Ζει σε ένα μικρό νησί ανάμεσα στα Κύθηρα και την Κρήτη κι ένα βράδυ που ο παππούς του θα τον πάρει μαζί του για ψάρεμα, η ζωή του θα αλλάξει …για πάντα! Ένα δελφίνι κι ένα τεράστιο χάλκινο άγαλμα  θα « τον διαλέξουν» για πει ιστορίες άγνωστες, μοναδικές που χουν τη « ζωή» τους στο βυθό της θάλασσας. Κι έτσι θα μάθει την ιστορία του Ανταίου, ενός μοχθηρού έμπορα καθώς κι εκείνη του Ζήτη και της Εριφύλης. Ο Ζήτης ένας χαρισματικός νέος που ήξερε καλά μαθηματικά και αστρονομία αλλά και την τέχνη του σφαιροποιού.  Έτσι μπορούσε για εκείνη την εποχή να εξηγεί μοναδικά τα αστρονομικά φαινόμενα και να φτιάχνει μηχανές για αυτά …Η Εριφύλη πουλήθηκε στον πλούσιο έμπορο από τον ίδιο της τον πατέρα για να μην χάσει το εργαστήριο του στη Δήλο… Οι δυο νέοι ερωτεύτηκαν με την πρώτη ματιά κι ο Ζήτης υποσχέθηκε στην αγαπημένη του πως εξ αιτίας του μαγικού φορτίου που είχε το καράβι, να μην φοβάται κανένα και τίποτα… Της έδειξε τους θησαυρούς του αμπαριού κι εκείνο το ξύλινο κουτί που είχε μέσα του όλη τη σοφία του τότε κόσμου κι όλη την ομορφιά τ ΄ ουρανού … Ο μαγικός κόσμος που ζωντάνεψε μπροστά της σαν γύρισε τη μικρή λαβή από το πλαϊνό μέρος του κουτιού την έκαναν να νοιώσει μοναδικά και να  γνωρίσει το μεγαλείο ενός μηχανισμού που θαυμάζει και σήμερα ολόκληρος ο πλανήτης… Όμως ο Ανταίος ήταν κοντά τους και τότε δεν άργησε να συμβεί το κακό! Λάθος κινήσεις και υπολογισμοί, ζήλια, κακία και μίσος ανακατευτήκαν και έφτασε εκείνη η μαύρη στιγμή που το πλοίο θα βυθιζόταν. Οι δυο νέοι σφιχταγκαλιασμένοι θα γίνουν αστερισμοί ουρανού, ο Κηφέας κι η Κασσιόπη! Όσο για τον Μύρωνα έζησε για να διηγείται την μοναδική αυτή ιστορία της αγάπης, των αστεριών και του πιο εξελιγμένου μηχανισμού των αρχαίων χρόνων.
Πολλά έχουν γραφεί για τον περίφημο μηχανισμό των Αντικυθήρων. Όμως τούτο δω το παραμύθι, το αρχαιολογικό της Εύης Παπαδοπούλου μας ταξιδεύει όλους σε ένα κόσμο αλλιώτικο, πιο μαγικό, πιο όμορφο. Μύθος, αλήθεια , ζωή και φαντασία. Υπέροχο, ταξιδιάρικο, πολύτιμος θησαυρός, γεμάτος εικόνες και πλούτο λέξεων και εικόνων  που μένουν ανεξίτηλα γραμμένες σε ψυχές  μικρών παιδιών. Γραμμένα σαν εκείνα τα παλιά παραμύθια , ζωντανεύει μια ιστορία ξακουστή με πολύ πολύ ιδιαίτερο και προσεγμένο λόγο. Παραμύθια να’ ναι ή αλήθεια , ποιος να ξέρει τι πραγματικά να είχε συμβεί. Σημασία έχει να γνωρίσουν όλα τα απιδιά την σπουδαία αυτή ανακάλυψη, το μοναδικό αυτό εύρημα από το ναυάγιο των Αντικυθήρων που το πολύτιμο φορτίο του έμεινε ξακουστό και μοναδικό σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ένα παραμύθι που γυρίζει πίσω το χρόνο. Μια ιστορία ζηλευτή που μπορεί και να ΄είναι αληθινή. Σίγουρα μυεί τα παιδιά στον κόσμο της αρχαίας ιστορίας και της αρχαιολογίας. Αγάπη για τον πολιτισμό , μετάδοση του αρχαίου ελληνικού πνεύματος και διείσδυση σε περισσότερη ιστορία, σε γεγονότα που συγκλόνισαν και μαγεύουν ακόμα και στις μέρες μας.
Εικονογράφηση από την Κατερίνα Βερούτσου, ασπρόμαυρες τυπωμένες οι εικόνες που αφήνουν σε μας τη φαντασία και το χρώμα.
Να το διαβάσετε το «Ημερολόγιο των Άστρων». Να μαγευτείτε, να ψάξετε, να διαβάσετε ακόμα παραπέρα για πράγματα που έγιναν, που αποτελούν μυστήρια και που πάντα θα συγκλονίζουν.
Εύη Παπαδοπούλου, υπέροχο παραμύθι, καταπληκτική ιδέα και προσπάθεια.
Στην ίδια σειρά των αρχαιολογικών παραμυθιών ανήκει και το όνειρο του Νικία και της Μελίτης…Αλλά αυτό είναι ένα άλλο παραμύθι που θα το δούμε την επόμενη φορά!

Για παιδιά και μεγάλους που αγαπούν την ιστορία, τη χώρα μας, τον πολιτισμό και τα …ευρήματα – επιτεύγματα των προγόνων μας!

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός
Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 21 Ιουλίου 2018 :https://www.cretalive.gr/culture/ta-paramythia-toy-sabbatoy-21-07-2018