Ξημέρωμα, 27 Οκτωβρίου 1943, ώρα 6.00…

Ξημέρωμα, 27 Οκτωβρίου 1943, ώρα 6.00…

Της Ελένης Μπετεινάκη

Ο Αντώνιος Γ. Μπετεινάκης εκτελείται με συνοπτικές διαδικασίες από τους Γερμανούς στις φυλακές της Αγυιάς Χανίων.

Ήταν 57 χρονών!

Ήταν ο παππούς μου ...

Κι επειδή όσο περνούνε τα χρόνια πολλά γεγονότα και σπουδαίοι άνθρωποι τα τριγυρίζει η λήθη, εγώ δεν θέλω να ξεχάσω όσο ζω. Συλλέγω πάντα την παραμικρή πληροφορία, είδηση, για να γεμίσω το παζλ μιας ζωής γεμάτη αγώνες, ιδανικά, τόλμη και ιδέες.

Ζωή σαν παραμύθι, μόνο που όλα ήταν αληθινά πέρα ως πέρα...

Και φέτος συμπληρώνονται 81 χρόνια ...

Μάιος 1980, στο Ηρώο των Αρχανών γίνονται τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αντωνίου Μπετεινάκη από τον τότε Στρατηγό ΓΕΕΘΑ Αγαμέμνων Γκράτσιο. Απίστευτος ο κόσμος τότε, μεγάλο γεγονός για την εποχή, εικόνες που όλοι βλέπαμε για πρώτη φορά. Ο Στρατηγός Γκράτσιος στα 19 του χρόνια βρέθηκε από την Αθήνα στην Κρήτη στο τάγμα του Αντωνίου Μπετεινάκη, σαν εκείνος ήταν διοικητής Ανατολικής Κρήτης στο 1942 νομίζω, και τραυματίζεται πολύ σοβαρά. Ο Αντώνιος Μπετεινάκης τον φροντίζει ανελλιπώς. Άλλωστε όλοι οι στρατιώτες του τάγματός του έλεγε πως ήταν παιδιά του.

Τα χρόνια πέρασαν, ο νεαρός στρατιώτης δεν ξέχασε. Σαράντα χρόνια περίπου μετά ψάχνει και βρίσκει την οικογένεια του σωτήρα του, όπως μας είχε πει τότε, και αποφασίζει να κάνει αυτό που δεν έκανε ποτέ ο "τόπος" του Αντωνίου Μπετεινάκη. Μια προτομή του να στέκει στον τόπο που γεννήθηκε, για πάντα. Παραγγέλνει κι άλλη μία της οποίας επίσης κάνει τα αποκαλυπτήρια στο εγκαταλελειμμένο Στρατόπεδο Μπετεινάκη στον Πρασά στην περιοχή του Καρτερού.

Σήμερα η προτομή στις Αρχάνες στέκει αγέρωχη και κοιτά...

Η άλλη στο στρατόπεδο αγνοείται η τύχη της...

Κανείς δεν ξέρει που είναι, αν έχει κλαπεί κι έγινε λιωμένο μέταλλο προς πώληση ή κάποιος την έχει "φυλάξει" για τα καλά...

Ελπίζω όταν θα φτιαχτεί το σχολείο, που λένε, στο τεράστιο αυτό οικόπεδο, στο στρατόπεδο Μπετεινάκη, να σε θυμηθούν οι αρμόδιοι παππού, να ονομάσουν σωστά το σχολείο, να επαναφέρουν τα χαμένα και να σε τιμήσουν όπως σου πρέπει...

Άλλωστε σαν δάσκαλος ξεκίνησες την ενήλικη ζωή σου ...

Δεν το ξεχνώ ούτε αυτό!

(το παρακάτω κείμενο στην ΠΑΤΡΙΣ γράφτηκε το 2022)

Διαβάστε εδώ : https://www.patris.gr

Αντώνιος Γ. Μπετεινάκης : (7 Ιουνίου 1886 - 27 Οκτωβρίου 1943)

Ο Αντώνιος Γ. Μπετεινάκης γεννήθηκε στις 7 Ιουνίου 1886 στις Αρχάνες Ηρακλείου Κρήτης. 

Με την ίδρυση της Kρητικής Πολιτείας (1898-1913) βρίσκουν τον Αντώνιο Μπετεινάκη να έχει τελειώσει την τετρατάξια Δημοτική Σχολή Αρρένων Αρχανών. Συνεχίζει τις σπουδές του και εισάγεται στο νεοϊδρυόμενο τότε στις Αρχάνες Τριτάξιο Ελληνικό Σχολείο και με την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο Ηρακλείου μπαίνει και φοιτά στο διδασκαλείο Ηρακλείου, παίρνει πτυχίο και είναι έτοιμος να προσφέρει υπηρεσίες στη στοιχειώδη εκπαίδευση των παιδιών της Κρήτης. 

Το 1907 που ιδρύεται η Κρητική Πολιτοφυλακή, σε ηλικία 21 έτους κατατάσσεται και υπηρετεί την θητεία του για ένα έτος. Απολύεται το 1908 με τον βαθμό του δεκανέα.
Διορίζεται και υπηρετεί σαν δημοδιδάσκαλος για 5 συνεχόμενα έτη. Παραιτείται και παίρνει μέρος στον πόλεμο το 1912- 1913. Σαν λοχίας στέλνεται σαν κήρυκας από την Α.Μ. τον τότε Βασιλέα Κωνσταντίνο για να παραδώσει έγγραφο κατά την πολιορκία του Μπιζανίου στον Εσσάτ Πασά ( Φεβρουάριος 1913).

Έλαβε μέρος  :
1. Εκστρατεία Βαλκανοτουρκικού πολέμου 1912
2.Εκστρατεία Ελληνοβουλγαρικού πολέμου 1913
   α. Μάχη Πεστών Ηπείρου
   β.Μάχη Αετορράχης (7 - 1- 1913)
   γ.Μάχη Ιωαννίνων ( 21-2-1913)
   δ. Μάχη Κρέσνα - Τσουμαγιά
3.Εκστρατεία Συμμαχικού πολέμου 1917 - 1919
   α. Μάχη Δοϊράνης ( 5-9-1918 , τραυματίζεται σοβαρά )
4. Εκστρατεία Μικρασιατικού πολέμου 1919 - 1922
   α. Μάχη Ομουρλού ( 11 - 6 - 1920)
   β. Μάχη Τσιβρίς ( 19-3-1921)
   γ. Μάχη Καρά - Εσκή - Σεχήρ ( Ιούνιος - Ιούλιος 1921)
   δ. Μάχη Μπουγιού - Νταγ ( 30 Ιουνίου - 1 ιουλίου 1921)
   ε. Υψωμα 1799 ( 2 - 3 Ιουλίου 1921)
   στ. Μάχη Σαγγάριος ( 1 Αυγούστου 1921)
   ζ. Μάχη Ακ Μπουνάρ - Ντερμπέν ( 8-7- 1921)
   η. Μάχη  Κιρέζ - Ογλού  ( 10- 8 - 1921)
   θ. Μάχη Κουλή - Γιόλ ( 12-8-1921)
   ι. Μάχη Υψωμα Καλτακλή και Γιοπρέκ - Μπαίρ ( 13 - 8 -1921 )
   κ. Μάχη Αρτίζ Νταγ ( 18 & 19 Αυγούστου 1921)
   λ. Μάχη Υψωμα Β.Δ. Γιαμόκ ( 15 & 16 - 8 - 1921)
   μ. Μάχη Αρντιζ - Νταγ ( 25 - 8 - 1921)
   ν. Μάχη Αρντίζ  - Νταγ ( 28 - 8 - 1921)
   ξ. Μάχη Σιβριλί - Τεπέ και Αγκίν - Τεπέ ( 20 -9- 1921)
   ο. Μάχη Αοων Τεπέ και Ιν Τεπέ ( 21-9-1921)
5. Μάχες Μικρασιατικής Καταστροφής
   α. Μάχη Αφιόν Καρά Χισάρ - Χασάν Μπέλ ( 13 & 14 - 8- 1922)
   β. Μάχη Αϊβαλί ( 15 - 8 - 1922)
   γ. Μάχη Τουλού Μπουνάρ - Μπανεζ ( 16 & 17 - 8- 1922)
   δ. Μάχη Ουσάκ ( 18 - 8- 1922)
   ε. Μάχη Νυμφαίου ( 25 - 8- 1922)

Το 1935 η τότε κυβέρνηση επιχειρεί να επαναφέρει το Βασιλιά Γεώργιο Β΄ και με διενέργεια εκλογών να  τον νομιμοποιήσει. Αξιωματικοί προσκείμενοι στον Ελευθέριο Βενιζέλο, αντίθετοι με αυτήν την επάνοδο του Βασιλιά «στασιάζουν » στο πρότυπο τάγμα Αθηνών, στη σχολή Ευελπίδων και στο Ναύσταθμο.  Αυτή η στάση στην οποία προσχώρησαν πολλοί Κρητικού ονομάστηκε  " στασιαστικό κίνημα της 1-3-1935." Ο Αντώνιος Μπετεινάκης σαν φιλελεύθερος και καθαρά βενιζελικός, συμμετέχει στο κίνημα και μάλιστα ως ηγήτορας στην περιοχή Ηρακλείου. Αποτέλεσμα, μετά την αποτυχία του κινήματος στις 25 Ιουνίου 1935, να τεθεί σε απόταξη, να καταδικαστεί σε διετή φυλάκιση και στις 30-6-1935 να διαγραφεί από τα  στελέχη του ενεργού και εφεδρικού στρατού. Φυλακίζεται στα ενετικά τείχη του Ηρακλείου  και αργότερα μεταφέρεται έγκλειστος στο παραλιακό φρούριο των Χανίων Φιρκά για έξι μήνες μέχρι στις 3-1-1936 που σε συνάντηση του βασιλιά με τον Βενιζέλο στο Παρίσι δίνεται αμνηστία σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στασιαστές. Τότε αποφυλακίζεται.Τ ην διάρκεια της κράτησής του στις φυλακές Χανίων γράφει όλα τα πολεμικά γεγονότα των Αρχανών του 1897 με τον γενικό τίτλο:  "Η γιγαντομαχία των Αρχανών - Άγνωστες ιστορικές σελίδες των Κρητικών Επαναστάσεων".
Στη συνέχεια προκειμένου να ζήσει την οικογένειά του απασχολείται με το εμπόριο κρασιού στο Ηράκλειο. 

Το 1936 χρηματίζει Πρόεδρος του ποδοσφαιρικού Σωματείου της πόλης "ΕΡΓΟΤΕΛΗΣ ."

Η κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου τον βρίσκει απότακτο και επειδή το τότε καθεστώς δεν επιστράτευε τους απότακτους δεν πήρε μέρος στο Αλβανικό μέτωπο.
Με την κάθοδο στην Κρήτη της Ελληνικής Κυβέρνησης του Εμμανουήλ Τσουδερού, επιστρατεύονται και οι απότακτοι. Τότε ανακαλείται από την ημέρα της απόταξης του (7-10-1935) και προάγεται σε Αντισυνταγματάρχη. Αμέσως μετά την προαγωγή του τίθεται επικεφαλής του 3ου Συντάγματος Ηρακλείου με έδρα το προάστιο " Μασταμπάς"

6. Πόλεμος 1940
    α. Μάχη της Κρήτης  ( 20 - 31 Μάϊου 1941), σαν διοικητής Συντάγματος με έδρα το προάστιο Μασταμπάς.
 Κρατάει ημερολόγιο όπου οι πληροφορίες που δίδονται είναι άκρως διευκρινιστικές για την ζωή και κατάσταση των κρατουμένων την περίοδο  από 29 - 5  μέχρι και 27 - 9 -1941.

Αιχμαλωτίζεται από τους Γερμανούς και εξορίζεται στην Αθήνα όπου δραπετεύει και έρχεται στην Κρήτη τον Νοέμβριο του 1941.
   .....20 - 6 – 1941 :Τροφή : π.μ. τέιον,  μ.μ. φακές , όρυζα με ολίγον έλαιον.
        21 - 6 – 1941: Τροφή : Συσσίτιον άνευ άρτου. Ήλθεν πληροφορίαν ότι θα απολυθώμεν την Πέμπτην.
        22- 6- 1941 Στασιμότης αλλά τροφή άφθονος και καλή.
        24 - 6 - 1941Πρωινόν ρόφημα : μηδέν. Συσσίτιον πρωινόν : όρυζα. Συσσίτιον Βραδυνόν: όρυζα Συμβάντα : Κήρυξις Ρωσογερμανικού πολέμου
       25 - 6 – 1941 Ρόφημα: Τσάι, Συσσίτιον : φακές άνευ ελαίου, Βραδυνόν : κονσέρβα 1/8…

Ο Αντώνιος  Μπετεινάκης μετά την προαγωγή του σε Συνταγματάρχη οργανώνεται στην Εθνική Αντίσταση Κρήτης και  ιδρύει την Εθνική Οργάνωση Κρήτης (Ε.Ο.Κ.) υπό την Ελεύθερη Ελληνική Κυβέρνηση  και της Α.Μ. του Βασιλέως.
Η δράση του Αντ. Μπετεινάκη  στην Κρήτη έχει επίσης να κάνει με το  σαμποτάζ στο Αεροδρόμιο Ηρακλείου με την καταστροφή αεροπλάνων και ανάφλεξη πυρομαχικών και καυσίμων στο χωριό Πεζά .Τέλος με την επιχείρηση Βιάννου ( Σεπτέμβριος 1943 ).
Διορίζεται σαν στρατιωτικός ηγήτωρ του Ν. Ηρακλείου από την Κυβέρνηση Καϊρου. Σαν στρατιωτικός διοικητής χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ και ξεσηκώνει τους Κρήτες να πολεμήσουν για την ελευθερία τους.

Συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς στις 24 Σεπτεμβρίου 1943 εξ αιτίας μιας επιστολής του Μπαντουβά προς αυτόν, η οποία φανέρωνε την συμμετοχή του στα γεγονότα της Βιάννου και η οποία βρέθηκε στα χέρια των Γερμανών πριν την πάρει ο παραλήπτης της λόγω σύλληψης των κομιστών της.

Καταδικάζεται σε θάνατο από το Γερμανικό Στρατοδικείο Χανίων και εκτελείται στην Αγυά Κυδωνίας στις 27 Οκτωβρίου 1943.


ΠΗΓΕΣ :
Ηχογραφημένα ντοκουμέντα  από τον Ιωάννη Μπετεινάκη
Αρχείο Οικογένειας Αντ. Μπετεινάκη

Ήταν 17 Ιανουαρίου 1913…

Της Ελένης Μπετεινάκη

Κάθε χρόνο, τέτοιες μέρες, θυμάμαι… 

Έχουν περάσει 111 χρόνια από εκείνη την ημέρα. Και η μόνη τιμή που μπορώ να κάνω σε έναν άνθρωπο που δεν γνώρισα ποτέ αλλά πάντα υπάρχει μέσα μου αφού είμαι αίμα του είναι αυτό. Να θυμάμαι…

Να θυμάμαι τα λόγια του πατέρα μου, να «θυμάμαι»  τον παππού μου, που τόσο πολύ θα ήθελα να είχα γνωρίσει από κοντά.  Νοιώθω πως πάντα θα είναι εδώ, με τα γραπτά, τις πράξεις, την ζωή του. Φωτεινό παράδειγμα ανθρώπου που δύσκολα συναντάς τις μέρες μας. Άνθρωπος παλαιάς κοπής, με άλλα ιδανικά, άλλα πιστεύω. Άλλες ήταν κι εκείνες οι εποχές , άλλα τα ήθη, άλλες οι αξίες και οι προτεραιότητες. Και σήμερα μια ακόμα θύμηση. Ίσως να φταίει η μέρα, του Αγίου Αντωνίου, μέρα της γιορτής του …

Κι άνοιξε πάλι το σεντούκι μου, μόνο που τούτη τη φορά δεν είχε παραμύθια να μου θυμίσει, μα αλήθειες και γεγονότα για ένα σωρό  ιστορίες. Ιστορίες , για τους πολέμους, την πατρίδα, την ελευθερία για εκείνα τα πραγματικά οράματα , για εκείνα τα χρόνια τα παλιά των ηρωικών πράξεων!

«…Ήταν 17 Ιανουαρίου 1913…Μέρες πολεμούσαν  στην Ήπειρο και συγκεκριμένα στην περιοχή των Ιωαννίνων, στο Μπιζάνι. Όλοι κουρασμένοι, πεινασμένοι και σε κατάσταση που φανέρωνε καθαρά την κόπωση και την αδυναμία για την συνέχεια. Κι ήταν φυσικό …πόλεμο είχαμε. Μακριά από σπίτια, οικογένειες κι οτιδήποτε άλλο μπορούσε λίγο να σε κάνει να αισθανθείς ανθρώπινα. Τούτη μέρα όμως είχε κάτι το διαφορετικό… Έμελλε να γραφτεί στην Ιστορία του τόπου και της Ελλάδας ολόκληρης πως ένας νεαρός λοχίας χωρίς καθόλου  να το πολυσκεφτεί  και γνωρίζοντας πόσο επικίνδυνο ήτα,  ανέλαβε μια αποστολή που στα λόγια φαίνεται απλή ήταν όμως από τις πιο σημαντικές στιγμές και αποφάσεις εκείνης της περιόδου που οδήγησε μετά στην απελευθέρωση των Ιωαννίνων από τους Τούρκους τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς…»*

Γράφει ο Γ. Μαράντης στο βιβλίο του : Οι Κρήτες στον Αγώνα :

«…Ένα πρωί παρετηρήθη κάποια εξαιρετική κίνησις στας προφυλακάς των Κρητικών Λόχων.Και μαζί κάποια διάδοσις σαν αστραπή μετεδίδετο πως το πυροβολικό και οι γραμμές είχαν διαταχθή να παύσουν το πυρ, και πραγματικώς σε λίγο δεν ακούετο κανένας πυροβολισμός ούτε καμιά τουφεκιά. Η σάλπιγγες αντήχησαν από την μίαν άκρη ως την άλλη της γραμμής τη διαταγή να παύση το πυρ. Οι Τούρκοι όμως εξηκολούθουν να βάλλουν. Κάμποσοι ανώτεροι αξιωματικοί εσχημάτισαν ένα κύκλο και παρέδιδαν ένα έγγραφο τυλιγμένο σε μια εφημερίδα και δεμένο με μαύρη κλωστή , σε κάποιο λοχία με τη διαταγή αφού πάρει ένα σαλπιγκτή, δύο στρατιώτες και μια λευκή σημαία να το πάη στο Μπιζάνι, να το παραδώση στον πρώτο αξιωματικό της εκεί φρουράς και να γυρίση.

Ο λοχίας εις τον οποίον έπεσεν ο κλήρος να πατήση πρώτος τα χώματα του Μπιζανίου του μέρους εκείνου που τόσαι δεκάδες χιλιάδων Ελληνικών ψυχών με τόση λαχτάρα επερίμεναν τόσον καιρόν τώρα να κάμουν το ίδιο, ήταν ο Αντώνιος Μπετεινάκης από το ηρωϊκό χωριό της Κρήτης – Αρχάνες. Ένας τύπος λεβέντη στρατιωτικού που τον διέκρινε μια απεριόριστη πειθαρχία και φιλοπατρία…»

Δύο τρεις μέρες μετά και ενώ όλα είχαν τελειώσει  στέλνει μια επιστολή στους δικούς του ανθρώπους να τους ενημερώσει για ότι είχε συμβεί. Εκείνη την εποχή η αλληλογραφία γινόταν συχνά μόνο μέσω εφημερίδων κι έτσι μάθαιναν όλοι τα νέα του πολέμου. 

Η επιστολή  αυτή με ημερομηνία 20 Ιανουαρίου 1913 δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα  « ΙΔΗ » στις 6 Φεβρουαρίου 1913…

Εν στρατοπέδω Ηπείρου τη 20η Ιανουαρίου 1913

Αγαπητοί μου αδελφοί,

Έλαβον την από χρονολογίαν εβδόμης τρέχοντος επιστολήν του Σταύρου και είμαι κατευχαριστημένος, διότι τακτικά μανθάνω τα περί καλής σας υγείας· είμαι δε και εγώ καλά δόξα τω Θεώ μέχρι της στιγμής.

Μάθετε, αγαπητοί μου, ότι επροχωρήσαμε εμπρός πολύ και τώρα ευρισκόμεθα εις τους πρόποδας του Μπιζανίου και εις απόστασιν από τους Τούρκους πολύ μικράν. Δηλαδή, σαν από το σπήτι μα ςμέχρι του Κωστή Ορφανουδάκη το παντοπωλείον. Κάθε βράδυ δε συννενοούμεθα και ερωτώμεν εις τον άλλον πως περνούμε αν τολμήση όμως κανείς και ξεμυτίση από το πρόχωμα δεν γλυτώνει. Εις αυτό το μέρος λοιπόν ευρισκόμεθα τώρα 15 ημέρας και θα επροχωρούσαμεν, αλλά ημπόδισεν ο χειμών όστις  κατ αυτάς είναι ανυπόφορος·εχιόνισε μάλιστα εις τα πέριξ και εδώ αλλά δεν διαρκεί επί πολύ, διότι είναι χαμηλά και λιώνει αμέσως την ημέραν εις την άλλην όμως ΄Ηπειρον είναι σωρευμένον ένα γόνατο και καταντά να κοπή η συγκοινωνία. Θα παραξενεύεσθε δε πως αντέχομεν όπως και ημείς, αλλά φαίνεται ότι ο Θεος μας δίδει δύναμιν. Έχομεν όμως και φωτίαν αρκετήν και κουβέρτας, τα δε τσαντήρια μας είναι σαν λουτρόν θερμόν, διότι κοιμούμεθα πολλοί μαζί και κάτω έχομεν κατσοπρίνια στρώμα και έτσι δεν κρυώνομεν καθόλου. Είμαι δεν και ντυμένος καλά.Φορώ 3 φανέλας μάλλινας, ένα γιλέκο μάλλινο, δύο υποκάμισσα, ένα ιδικό μου γελέκο,τον σάκκον και τον μανδύαν. Όταν δε κρυώνω την νύχτα βάνω και την κουβέρταν αποπάνω μου και βγαίνω έξω χωρίς καθόλου να αισθάνομαι ψύχος, εις τους πόδας μου έχω τρία ζεύγη μάλλινα καρτσόνια και τας γάμπαις μου ταις έχω τυλιγμέναις  με τουρκικάς γκέτας. Εσυνήθισα δε το κρύο τόσον πολύ ώστε κοιμούμαι ημέραν παρ΄ημέραν έξω και την νύχτα πολλάκις εσηκώθηκα σκεπασμένος με χιόνι και εν τούτοις δόξα τω Θεώ είμαι πάρα πολύ καλά, ενώ άλλοι όπου ήσαν βοσκοί και πάντοτε έμενον έξω δεν λείπουν από τα νοσοκομεία ποτέ. Αυτά όσον αφορά την πέρασίν μας.

Γεγονότα δε κατ΄ αυτάς συνέβησαν τα εξής: Γνωρίσατε ότι την ημέραν του Αγίου Αντωνίου, ημέραν της εορτής μου, συνέβη το εξής χαρμόσυνον γεγονός, το οποίον εγώ θα έχω κάυχημά μου και όπερ μεγάλως τιμά και εμέ και την οικογένειάν μου. Ο « Διάδοχος έκαμε έγγραφον προς τον Διοικητήν του Τουρκικού στρατού Εσάτ Πασάν », και είχον εγώ την τιμήν να το υπάγω προς αυτόν και να πατήσω πρώτος τα ς πόδας εις το Μπιζάνι δια το οποίον τόσον καιρόν τώρα μαχόμεθα . Το έγγραφον αυτό δεν γνωρίζω τι έγραφεν, αλλά θα έγραφεν  εις τον πασάν να παραδοθή φάινεται, διότι θα βομβαρδίση την πόλιν των Ιωαννίνων. Το έφερεν εις την γραμμήν ένας συνταγματάρχης και είπε να διαλέξουν έναν καλόν λοχίαν να το υπάγη, έλαχε δε να υπάγω εγώ τη υποδείξει του λοχαγού μας ο οποίος με γνωρίζει πολύ καλά. Η μεταφορά του εγγράφου φαίνεται εύκολος, αλλά όσον εύκολος φαίνεται τόσον δύσκολος είναι δια τούτο χρειάζεται και ο κομιστής του εγγράφου να είναι τολμηρός πολύ και ριψοκίνδυνος δια να κατορθώση να περάση την ουδετέραν ζώνην, να διασπάση την γραμμήν των τούρκων και να περάση αβλαβής. Έλαβον λοιπόν το έγγραφον, μιαν λευκήν σημαίαν με ηκολούθησε δε και ένας διερμηνεύς και ένας σαλπιγκτής, ο οποίος διαρκώς εσάλπιζε το σάλπισμα « παύσατε πύρ».

Έπαυσε λοιπόν το πυρ εις την γραμμήν μας κατά διαταγήν του Διαδόχου και εγώ με την σημαίαν την λευκήν εις το χέρι ετράβηξα μπροστά από την γραμμήν μας, νομίζων ότι οι Τούρκοι άμα θα έβλεπον την λευκήν σημαίαν δεν θα επυροβόλουν ·αλλά οι τούρκο ιείναι βάρβαροι και νόμους δεν κρατούν. Αντί λοιπόν να παύσουν ήρχισαν περισσότερον και όταν με είδαν όρθιον και να τραβώ εμπρός όλοι μου εμονοφύλλασαν, όπως λέμε και παρ ολίγον να έπιπτον νεκρός διότι έπιπτν σαν βροχή αι σφαίραι, αλλά ο Θεός και πάλιν με έσωσε και ο Άγιος της ημέρας και τίποτε δεν ‘επαθον.Τότε λοιπόν κρυφθείς όπισθεν ενός βράχου επερίμενον ολίγον και εκινούσα την σημαίαν, αλλά αι σφαίραι βρέχουν! Επί τέλους είπον εις το όνομαν του Θεού και επροχώρησα προς τα εμπρός και τότε πλέον ωλιγόστευσε το πυρ, αφού δε επροχώρησα 50 μέτρα ηναγκάσθην και πάλιν να κρυφθώ διότι εξηκολούθουν να ρίπτουν.Ο σαλπιγκτής έμενε πίσω και τότε μη γνωρίζων πώς να σωθή τον διέταξα να σταθή και αυτός όρθιος και να σαλπίζη. Ούτω και έγινε· και μια στιγμή ακούω και εσφύριζαν οι τούρκοι αξιωματικοί και έπαυσε το πυρ και εγώ επλησίασα, όποτε έρχονται οι Τούρκοι αξιωματικοί και με παραλαμβάνουν, μοι έδεσαν δε τα μάτια μου και με ωδήγησαν εις την σκηνήν του αρχηγού των εις τον οποίον παρέδωκα το έγγραφον και μοι υπέγραψεν απόδειξιν ότι το έλαβεν.Εκεί έμεινα μία ώρα και ημισείαν περίπου και εσυζητούσαν με τους τούρκους εις τους οποίους είπον πολλαίς ψευτιαίς ότι έχομαι 100 χιλ. στρατού κλπ. Κατόπιν με δεμένα μάτια έφυγον.Μοι έδεσαν δε τα μάτια δια να μην ιδώ τα προχώματα και τα διάφορα μονοπάτια. Περισσότερα σας λέγω όταν έλθω διότι είναι πολλά. Ήλθον λοιπόν πίσω με πολλά βάσανα και παρουσιάσθην εις τον Συνταγματάρχην εις τον οποίον έδωκα και την απόδειξιν. Ούτος τότε μοι πρόσφερε τα συγχαρητήριά του και με εχάιδεψε εις το πρόσωπον, διότι, λέγει, εφάνην πολύ τολμηρό, και διότι όταν μοι είπον να υπάγω εδέχθην μετά χαράς. Του είπον όλα τα γεγονότα και μου είπεν ότι θα με πάρη υπασπιστήν του μετ΄όλίγας ημέρας, δια να του δείξω και τα μονοπάτια του Μπιζανίου κλπ.

Ο Θεός να προφθάση. Τώρα θεωρώ τον εαυτόν μου ευτυχή και δεν με εμέλλει αν αποθάνω.

Σας φιλώ         ο αδελφός σας

  ΑΝΤ. ΜΠΕΤΕΙΝΑΚΗΣ

Στις 31 Μαΐου του 1914 ο Ταγματάρχης Πεζικού Παπανικολάου Αντώνιος με επιστολή του συνέστησε στην υπηρεσίαν του την μονιμοποίηση του Ανθυπασπιστή πλέον Αντωνίου Μπετεινάκη και την απονομή σ αυτόν της δέουσας ηθικής αμοιβής για όλη του την πορεία του  στον Ελληνοτουρκικό πόλεμο από 1 Ιουλίου 1913 μέχρι τέλους αυτού.

ΠΗΓΕΣ :

*Αρχείο οικογενείας Αντωνίου Μπετεινάκη

Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη Ηρακλείου

Εφημερίδα ΙΔΗ

Cretalive.gr

Οι Κρήτες στον Αγώνα, Γ. Μαράντη, Ηράκλειο 1915

Δημοσιεύτηκε στις 17 Ιανουαρίου 2016 στο cretalive.gr :http://www.cretalive.gr/history

Στον παππού μου, Αντώνιο Μπετεινάκη, που πότε δεν γνώρισα!

Ξημέρωμα,27 Οκτωβρίου 1943,ώρα 6.00!

Στον παππού μου, Αντώνιο Μπετεινάκη, που πότε δεν γνώρισα!

Της Ελένης Μπετεινάκη

Μ΄αρέσει να αφηγούμαι  ιστορίες και παραμύθια. Κάποια από αυτά τα γράφω κι όλας. Και συχνά με ακούν τα παιδιά μου να λέω πως τα παραμύθια τα αγαπώ γιατί κρύβουν μέσα τους όλες τις μεγάλες αλήθειες του  κόσμου. Τούτο όμως το παραμύθι είναι για μένα ξεχωριστό και πολύτιμο. Είναι πέρα για πέρα αληθινό και …. Φόρος τιμής σε έναν άνθρωπο, όπως τόσες χιλιάδες άλλοι που χωρίς να υπολογίσουν ούτε στιγμή τον εαυτό τους, έδωσαν ό,τι είχαν και δεν είχαν για ένα σκοπό, ένα στόχο, μια ιδέα …έναν πόλεμο. 

Σήμερα συμπληρώνονται 79 χρόνια …

Ξημερώνει η παραμονή της μεγάλης επετείου του Όχι. Θα ΄χει παρέλαση αύριο, ι΄σως με περισσότερη έπαρση μιας και τα τελευταία χρόνια με αίτιο την πανδημία όλα σταμάτησαν…Για μένα, για την οικογένεια μου, η σημερινή μέρα κι η αυριανή, είναι κάτι σαν μνημόσυνο. Ημέρα θύμησης και μνήμης.

Εκείνη  η φράση του πατέρα μου όταν ακόμα ζούσε αναμεσά μας είναι πάντα στο μυαλό μου: «Μην ξεχάσεις τον παππού σου, τον συναντώ συχνά στα σκοτάδια μου!»

Κι επειδή όσο περνάνε τα χρόνια πολλά γεγονότα και σπουδαίοι άνθρωποι τα τριγυρίζει η λήθη, εγώ δεν ξεχνώ όσο ζω. Συλλέγω πάντα την παραμικρή πληροφορία, είδηση, για να γεμίσω το πάζλ μιας ζωής γεμάτη αγώνες, ιδανικά, τόλμη και ιδέες.

Έφυγες κάπως νωρίς Παππού, χωρίς να δεις την πατρίδα σου ελεύθερη. Την πατρίδα που της χάρισες τη ζωή σου. Την πατρίδα που έδωσες αμέτρητες μάχες για τη δεις ξανά να σηκώνει το ανάστημά της, για να ζούμε εμείς σήμερα καλύτερα … Κι αύριο είναι η μεγάλη εθνική γιορτή της επετείου του Όχι… Δεν πρόλαβες τίποτε. Το δικό σου το Όχι το είχες πει εκείνα τα χρόνια, εκείνον το Σεπτέμβρη του 43, που  αρνήθηκες να «προδώσεις», ανθρώπους και ιδανικά.

Κάθε χρόνο λοιπόν, σαν σήμερα το δικό μου χρέος είναι να θυμάμαι …

Να θυμάμαι και να μνημονεύω το δικό σου πέρασμα από τούτο τον κόσμο. Δεν σε γνώρισα ποτέ, παππού, όμως σε κουβαλάω μέσα μου από την ώρα που γεννήθηκα. Σε γνώρισα από τον πατέρα μου, από τα υπόλοιπα παιδιά σου, τις φωτογραφίες, τα παράσημα, τα γραφτά σου και νοιώθω πως για κάμποσα πράγματα του δικού μου χαρακτήρα, φταίει η δική σου φύτρα  και τα έχω.

Πείσμα, ανοχή, υπομονή, θάρρος …μόνο που εγώ δεν πολέμησα ποτέ σαν εσένα.

Κάθε χρόνο, 27 του Οκτώβρη, μέρα πένθους , μέρα περισυλλογής. Τι και αν έχουν περάσει 79 χρόνια από τότε… Τούτη η μέρα θα είναι πάντα δική σου.

Από χθες το βλέμμα μου είναι καρφωμένο σε ένα ζευγάρι κιάλια πάνω στο γραφείο μου. Η υγρασία, η σκουριά, η ιστορία,  είναι εκεί. Δεν τα καθάρισα ποτέ. Είναι από τα ελάχιστα αντικείμενα που σώθηκαν από τη ζωή σου παππού. Είναι εκείνα που με κάνουν να συλλογιέμαι πόσα να έχουν δει τούτα τα «μάτια». Τα είχες πάνω σου, στο μπέτι σου, όπως λέμε εμείς οι Κρητικοί και μ΄αυτά πολέμησες, ταξίδεψες, είδες τον κόσμο με τα δικά σου μάτια, τα κράτησες με τα δικά σου χέρια. Άψυχο αντικείμενο, όμως τόσο σπουδαίο…

Θυμάσαι μπαμπά τι μου ‘λεγες; Πάμε να θυμηθούμε το πιο γενναίο παραμύθι…

“…Ήταν  Σεπτέμβρης του ΄43, θαρρώ 24 του μήνα, απόγευμα, κι είχαμε μόλις γυρίσει από τον τρύγο. Στα Λιάτικα  ήμασταν όλη μέρα. Κουρασμένοι κι η μάνα, μας έλεγε πως είχε ένα βάρος που τής πλάκωνε την ψυχή. Δεν είχαμε προλάβει να πλυθούμε όταν από το Μακρύ Σοκάκι ακούστηκαν ρυθμικά βήματα και ένας δυνατός χτύπος από το σπάσιμο της πόρτας μας, μας τράνταξε όλους. Ήταν Γερμανοί στρατιώτες.  Ανέβαιναν τα σκαλοπάτια γρήγορα και μπήκαν μέσα.  Έψαχναν τον πατέρα μου κι άρχισαν να ρωτούν που ήταν. Τους είπα με σπασμένα γερμανικά πως είχε πάει στην Κομαντατούρ στο φρουραρχείο δηλαδή, να δώσει «το παρών » γιατί ήταν Παρασκευή βράδυ κι έτσι έπρεπε. Ένας απ΄ αυτούς έφυγε να δώσει την πληροφορία, οι υπόλοιποι έκανα το σπίτι αγνώριστο. Δυο – τρεις ώρες μείνανε, έψαχναν, αναποδογύριζαν τα πάντα, ίσαμε στα τσουκάλια μέσα κοιτούσαν, κι έπαιρναν μαζί τους ότι καλό έβρισκαν στο σπίτι. Σύντομα ήρθε ένας δικός τους και τους είπε πως τον βρήκαν και τον συνέλαβαν. Το βράδυ ήρθαν πολλοί, 11 νοματαίοι με σήματα-πέταλα πάνω τους,  έψαχναν συνέχεια στις αποθήκες, στο κελάρι, στο πλυσταριό, στα στρώματα. Τίποτα δεν έμεινε στη θέση του. Όμως και τίποτα δεν βρήκαν. Λίγο πριν τα μεσάνυχτα έφυγαν. Η αδελφή μου, η μάννα κι εγώ , παλικάρι 14 χρονών τότε, άσπροι σαν τον τοίχο από τον φόβο και την αγωνία μας στεκόμασταν αμίλητοι, ακίνητοι στο ίδιο σημείο μην ξέροντας πώς να αντιδράσουμε, ακόμα και σαν έφυγαν, για ώρα πολύ.

Τον μεγάλο μου αδελφό, το Γιώργη μας τον είχαν ειδοποιήσει να μην πλησιάσει το σπίτι κι εκείνο το βράδυ έμεινε έξω, στην εξοχή. Το επόμενο πρωί μάθαμε πως ο πατέρας μου ήταν στο Ηράκλειο, στο Φρουραρχείο. Εκεί έμεινε τρεις μέρες στο σπίτι του Πλεύρη κάτω στο υπόγειο και βρήκαμε σαν φύγανε οι Γερμανοί γραμμένο ένα μήνυμα μέσα σε κύκλο με μολύβι :

 « Αντώνιος Γεωρ. Μπετεινάκης, κινδυνεύει , ελπίζει εις τον Θεόν.

Άχ παιδιά μου. 24 Σεπτεμβρίου 1943 ».

 

Και οι στίχοι:

« Τις μέρες παίρνω δανικές, τις ώρες υστερούμαι

Κοντό να ξανασμίξομε, να φάμε και να πιούμε»

 

Ύστερα τον πήγαν στα Χανιά, στο χωριό Αγυά . Κανένας δεν μπορούσε να πλησιάσει τις φυλακές. Πήγε ο Γιώργης μας, αλλά δεν τον άφησαν να τον δει. Ούτε καν έναν  Έλληνα δικηγόρο δεν του πήγανε. Κάνανε μόνοι τους το δικαστήριο. Στις 26 του Οκτώβρη. Ο παππούς και πέντε άτομα ακόμη. Τους καταδίκασαν γιατί προσπάθησαν να ειδοποιήσουν τον Μπαντουβά πως έπρεπε να φύγει από τα βουνά και να παραδοθεί γιατί οι Γερμανοί θα καίγανε  τα χωριά της Βιάννου. Πιάσανε πολλούς τότε, τους αφήσανε, μόνο αυτοί οι έξι δεν γλύτωσαν. Κάποιος τους πρόδωσε, μακάρι πριν κλείσω τα μάτια μου να μάθω ποιος ήταν, όχι για κανένα  άλλο λόγο, αλλά να ξέρω , να φύγω ήσυχος. Ο Γιώργης ήταν εκεί την ημέρα του δικαστηρίου. Η μάννα μου δεν ήθελε να πάω κι εγώ στα Χανιά, μικρό παιδί έλεγε, δεν ήθελε άλλες φουρτούνες, φτάνει όσα υποφέραμε ήδη. Μας είπε πώς πλησίασε λίγο στη φυλακή σε απόσταση περίπου εκατό μέτρα. Τι να δεις;

Ήταν όλοι με τα ίδια ρούχα, κάτι γκρίζο φορούσαν και δυο τρεις χαιρετούσαν από το παράθυρο. Ήταν πολύ κοντά κουρεμένοι και δεν τους αναγνώριζε. Ένας του φάνηκε πιο ψηλός, τον χαιρετούσε με μανία, μπορεί και να ‘ταν αυτός ο πατέρας μας. Ποιος ξέρει…

 Την άλλη μέρα έγιναν όλα …

Μόλις χάραξε, ψιλόβρεχε κιόλας,  το χώμα μύριζε έντονα, τα σκυλιά γαύγιζαν σαν να χαλούσε ό κόσμος. Ξημέρωμα,27 Οκτωβρίου 1943, ώρα 6.00…

Βαρύ τούτο το πρωινό και άχαρο και με μια  σιωπή παντού. Κάτι πλανιόταν στον αέρα όμως τίποτα δεν κουνιόταν, ούτε ο νους τους ήθελε να το σκεφτεί… Κρυμμένοι μέσα στα χωράφια, ο Γιώργης και καμιά δεκαριά άλλοι σηκώθηκαν να δουν γιατί γινόταν τόση φασαρία από τα γαυγίσματα. Κάτι είχαν μυριστεί τα σκυλιά. Φοβόταν  μην τους πάρει κανένα μάτι. Και τότε άκουσαν  με μια φωνή  να τραγουδούν οι κρατούμενοι…

« Σε γνωρίζω από την κόψη του σπαθιού την τρομερή

σε γνωρίζω από την όψη που με βία  μετράει τη γη.»

Κι ύστερα πάλι φωνές και γερμανικά παραγγέλματα για να σταματήσουν, όμως αυτοί συνέχιζαν ακόμη πιο δυνατά. Τίποτα δεν τους τρόμαζε πια, απολύτως τίποτα.

Καμιά  εικοσαριά στρατιώτες με ειδικό βηματισμό παρατάχθηκαν στον αύλιο χώρο της φυλακής. Η βροχή συνέχιζε να πέφτει κι αυτή ρυθμικά και τότε: Ω θεέ μου! Έξι άνδρες με συνοδεία Γερμανών αξιωματικών βγήκαν έξω. Οι άνδρες φανερά κουρασμένοι όμως με το κεφάλι ψηλά συνέχιζαν να λένε τον εθνικό ύμνο.  Τους έβαλαν να ακουμπήσουν στον τοίχο και τους έδεσαν τα χέρια. Τους έκλεισαν τα μάτια με ένα άσπρο πανί. Ο πατέρας  γύρισε το κεφάλι του στο πλάι. Δεν ήθελε να του δέσουν τα μάτια, ήθελε να βλέπει κατάματα το μεγαλύτερο θεριό, αυτό που κανένας δεν νίκησε ποτέ, το θάνατο. Ήθελε να χορτάσει και την τελευταία σταγόνα της ζωής, το αμυδρό φως της μέρας που μόλις είχε αρχίσει να ξυπνά. Ύστερα ακούστηκε μια πολύ δυνατή φωνή και ο αέρας γέμισε από τους πυροβολισμούς … Οι κρατούμενοι μέσα από τα μικρά τους παράθυρα έκλαιγαν σιωπηλά… Δεν ακούστηκε τίποτα άλλο, η απόλυτη σιωπή. Όλα είχαν τελειώσει …

Άραγε μήπως ήταν όνειρο, εφιάλτης ή συνέβη  στ΄αλήθεια. Ο πατέρας μου ήταν εκεί ανάμεσα τους, νεκρός!...»

Θυμήθηκα και τον πατέρα όταν μου διηγούνταν τούτη την ιστορία. Της ζωής του ήταν…

Κι όπως λέει κι ο μεγάλος συγγραφέας μας που κι αυτός σαν χθες άφησε την τελευταία του πνοή κι ήθελε στο νησί του να θαφτεί στο τόπο του, θυμήθηκα και τούτη τη ρήση : «…Μα τώρα το μεροκάματο τέλεψε, μαζεύω τα σύνεργά μου, ας έρθουν άλλοι σβώλοι χώματα να συνεχίσουν τον αγώνα, είμαστε, εμείς οι θνητοί, το τάγμα των αθανάτων, κόκκινο κοράλλι το αίμα μας, και χτίζουμε απάνω στην άβυσσο ένα νησί. Χτίζεται ο Θεός, έβαλα κι εγώ το δικό μου κόκκινο πετραδάκι, μια στάλα αίμα, να τον στερεώσω, να μη χαθεί, να με στερεώσει, να μη χαθώ, έκαμα το χρέος μου…Έχετε γεια!…»

 27 Οκτωβρίου 1943. Ο Αντώνιος Γ. Μπετεινάκης εκτελέστηκε από τους Γερμανούς στις φυλακές της Αγυιάς Χανίων. Ήταν 57 χρονών!

Όσο κι εγώ, περίπου!

ΠΗΓΕΣ :

Ηχογραφημένα ντοκουμέντα  από τον Ιωάννη Μπετεινάκη

Αρχείο Οικογένειας Αντ. Μπετεινάκη

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr στις 27 Οκτωβρίου 2022 :εδώ!

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πατρίς στις 27 Οκτωβρίου 2022 :εδώ!

Ήταν 25 Μάϊου 1941… (Αφιέρωμα στον Αντώνιο Μπετεινάκη)

Στον παππού μου Αντώνιο Μπετεινάκη*

Με αφορμή τα 80 χρόνια από τη Μάχη της Κρήτης!

Της Ελένης Μπετεινάκη

Ποτέ δεν κατάλαβα από τότε που ήμουν παιδί γιατί γιορτάζαμε τον πόλεμο!

Μια μάχη δώδεκα περίπου ημέρων  που ηττηθήκαμε και σκλαβωθήκαμε. Κάθε χρόνο ανήμερα της γιορτής μου καταθέταμε στεφάνια, ακούγαμε εμβατήρια και στο σχολείο μάς μιλούσαν μόνο για αλεξιπτωτιστές, το αεροδρόμιο του Μάλεμε και τίποτα για το χωριό ή το Ηράκλειο. Στο σπίτι μας, τα πράγματα ήταν λίγο διαφορετικά. Ο πατέρας μου τούτη τη μέρα αλλά και τις επόμενες προσπαθούσε να μας εξηγεί τι είχε συμβεί για να μην ξεχνάμε το παρελθόν μας, έλεγε. Για να θυμόμαστε πως οι άνθρωποι τότε με λίγα εφόδια κατάφεραν να κρατηθούν, να σηκώσουν το ανάστημά τους απέναντι σε έναν εχθρό που κατέβαινε από τον αέρα …

Κι ύστερα ξεκινούσαν οι ιστορίες για τον παππού…

Τον θυμάμαι να λάμπει ολόκληρος όταν μιλούσε για τον δικό του πατέρα. Θυμάμαι εκείνα τα γαλάζια μάτια που πάντα έλεγε πως ήταν τα ίδια του παππού Αντώνη να σπινθηρίζουν, να ‘ναι γεμάτα περηφάνεια, συγκίνηση και κάποιες φορές πίκρα.

Στα χιλιάδες πράγματα που μου φέρε στο μυαλό η φετινή επέτειος ήταν στα χρόνια της εφηβείας μου που έζησα ένα πολύ σημαντικό γεγονός.

Μια ξεχωριστή ημερομηνία που χαράκτηκε στην μνήμη ήταν η 25^η Μαΐου του 1980 που η Αρχάνα, όπως την αποκαλούν οι ποιητές, γιόρτασε μια επέτειο για την Μάχη της Κρήτης πολύ διαφορετική. Το χωριό μας γέμισε δόξα, Τιμές, κόσμο, στρατό, άρματα, επισήμους και συγκίνηση.

Θα γινόταν εκείνη την Κυριακή τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Αντωνίου Μπετεινάκη, Φόρος Τιμής σε έναν άνθρωπο που θυσιάστηκε για την πατρίδα του και που όλη του τη ζωή δεν σταμάτησε ποτέ να πολεμάει με πένα και όπλα, να προσφέρει και να παλεύει για μεγάλες αξίες, ιδανικά και όνειρα!

Ο τότε αρχηγός ΓΕΕΘΑ Αγαμέμνων Γκράτσιος ήταν εκείνος που θα έκανε τα αποκαλυπτήρια.

Και η ομιλία του συγκίνησε, τολμώ να πω, χιλιάδες παραβρισκόμενους με μια άλλη αποκάλυψη που στα εφηβικά μάτια και ψυχή ήταν συγκλονιστική. Στη Μάχη της Κρήτης που ο παππούς έπαιξε πολύ σπουδαίο ρόλο,  στις 25 Μάϊου του 1941, στις επιμέρους μάχες που δοθήκαν στο Ηράκλειο και κοντά στην περιοχή των Αρχανών, ο εικοσάχρονος τότε Εύελπις Μόνιμος Ανθυπασπιστής, του 2^ου Λόχου του 3^ου Συντάγματος Ηρακλείου Αγαμέμνων Γκράτσιος με επικεφαλής τον Αντισυνταγματάρχη Αντώνιο Μπετεινάκη τραυματίζεται σοβαρά. Τον περισυλλέγει ο ίδιος ο Μπετεινάκης τον κρύβει σε μια σπηλιά, του δένει το τραυματισμένο χέρι και στη συνέχεια τον μεταφέρουν σε ένα από τα τρία μικρά «στρατιωτικά» νοσοκομεία στις Αρχάνες. Συγκεκριμένα στο κτίριο που υπάρχει ακόμα και σήμερα στην Αγορά των Αρχανών του Αρνογιαννάκη το σπίτι, στον πρώτο όροφο.  Η Αντιγόνη Φωστέρη θα περιποιηθεί το τραύμα του και σαν γίνει καλά ο Αντώνιος Μπετεινάκης θα τον φυγαδεύσει στη Μέση Ανατολή.  Την ευγνωμοσύνη του στο πρόσωπο του παππού μου που όπως χαρακτηριστικά είπε τότε του έσωσε τη ζωή, ήρθε με τούτη την πράξη του να τιμήσει και να κρατήσει την θύμηση για έναν άνθρωπο – ήρωα, όπως αποκάλεσε, που έδωσε τα μέγιστα στον τόπο του για την ελευθερία, ακόμα και το πιο ύψιστο αγαθό, την ίδια του τη ζωή!

Οι εφημερίδες της εποχής έχουν εκτενή ρεπορτάζ για εκείνες τις μέρες τον Μάιο του 1980 και ίσως ήταν η πρώτη φορά που ο κόσμος έμαθε από ανθρώπους που έζησαν την περίοδο εκείνης της παράλογης αλλά ένδοξης μάχης τους αφανείς ήρωες, κι ήταν πάρα πολλοί, και το ρόλο που είχαν. Από τότε «Το παλληκάρι της Αρχάνας», όπως είχε πει τότε ο Βαγγέλης Γρατσέας στα δικά του γραπτά, στέκει εκεί στο μνημείο των Ηρώων και αγναντεύει τους περαστικούς και το Αρχανιώτικο τοπίο.

Και φέτος 80 χρόνια μετά από αυτήν την παράλογη Μάχη για πρώτη φορά η πόλη μας, το Ηράκλειο, ο Δήμος Ηρακλείου, η Περιφέρεια Κρήτης, το Ιστορικό Μουσείο και ο Κώστας Μαμαλάκης, ιστορικός, ερευνητής, συλλέκτης και βαθιά γνώστης των γεγονότων εκείνης της εποχής μας παρουσιάζουν στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου μια έκθεση με απίστευτα κειμήλια, ιστορικά ντοκουμέντα για να καταλάβουμε, να μάθουμε, να συνειδητοποιήσουμε πως εκείνη η περίφημη Μάχη της Κρήτης συνέβη και εδώ!

Για πρώτη φορά στα μάτια όλων και τα κειμήλια του παππού μου. Όσα κατάφερα να σωθούν και να αποτελούν μαζί με πάρα πολλά έγγραφα και ηχητικά ντοκουμέντα από ιστορίες του πατέρα μου, το πολύτιμο αρχείο της οικογένειας μου και παρακαταθήκη για μελλοντικές γενιές και ερευνητές.

Ήταν και είναι μια ευκαιρία να μάθουμε όλοι όλα αυτά που κρατούνται καλά κρυμμένα τόσες δεκαετίες. Να καταλάβουμε που πατάμε καθημερινά, πόσο περήφανοι πρέπει να είμαστε για τους προγόνους μας, πόσο υπέφερε και ετούτη η πόλη και πόσοι άνθρωποι πολέμησαν, χάθηκαν, και δυστυχώς τους ξέχασε και η πολιτεία…

Τι να γράψω για τον παππού μου…Θα μπορούσε να  φτιάξω ένα τεράστιο βιβλίο για τη ζωή του που ευτυχώς είχαμε την τύχη να σωθούν αρκετά και από τα γραπτά του και από εκατοντάδες μαρτυρίες ανθρώπων από όλη την Ελλάδα που τον γνωρίσαν. Υπάρχει σε βιβλίο η βιογραφία του όμως δεν είναι πια σε κυκλοφορία.

Υπάρχουμε κι εμείς που δεν πρέπει να ξεχνάμε…

Έτσι λοιπόν στις επόμενες μέρες θα σας πω ένα δυο Αληθινά παραμύθια έτσι όπως βλέπω κι εγώ την Ιστορία!

Μικρά Ασία, Θράκη, Ιωάννινα, Αθήνα, Χανιά, Ηράκλειο, Αρχάνες… Μια απίστευτη ζωή!

Σαν αρχή, ένα τεράστιο ευχαριστώ στον Κωστή Μαμαλάκη που για πρώτη φορά εξ αιτίας του λίγα από τα προσωπικά αντικείμενα του Αντωνίου Μπετεινάκη φιλοξενούνται στην καρδιά του Ηρακλείου, στην Βασιλική του Αγίου Μάρκου ίσαμε τις 27 Ιουνίου 2021!

Συνεχίζεται….

 

(Ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα θα βρείτε εδώ : *https://zhtunteanagnostes.blogspot.com/2021/05/blog-post_14.html )

Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 24 Μάϊου 2021 : https://www.cretalive.gr/istoria/o-polemos-i-giorti-kai-o-pappoys-moy-antonios-mpeteinakis

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ στις 24 Μαϊου 2021!

Αντώνιος Γ. Μπετεινάκης : 7 Ιουνίου 1886 - 27 Οκτωβρίου 1943!

 

Ο Αντώνιος Γ. Μπετεινάκης γεννήθηκε στις 7 Ιουνίου 1886 στις Αρχάνες Ηρακλείου Κρήτης. Με την ίδρυση της Kρητικής Πολιτείας (1898-1913) βρίσκουν τον Αντώνιο Μπετεινάκη να έχει τελειώσει την τετρατάξια Δημοτική Σχολή Αρρένων Αρχανών. Συνεχίζει τις σπουδές του και εισάγεται στο νεοϊδρυόμενο τότε στις Αρχάνες Τριτάξιο Ελληνικό Σχολείο και με την αποφοίτησή του από το Γυμνάσιο Ηρακλείου μπαίνει και φοιτά στο διδασκαλείο Ηρακλείου, παίρνει πτυχίο και είναι έτοιμος να προσφέρει υπηρεσίες στη στοιχειώδη εκπαίδευση των παιδιών της Κρήτης. Το 1907 που ιδρύεται η Κρητική Πολιτοφυλακή, σε ηλικία 21 έτους κατατάσσεται και υπηρετεί την θητεία του για ένα έτος. Απολύεται το 1908 με τον βαθμό του δεκανέα.

Διορίζεται και υπηρετεί σαν δημοδιδάσκαλος για 5 συνεχόμενα έτη. Παραιτείται και παίρνει μέρος στον πόλεμο το 1912- 1913. Σαν λοχίας στέλνεται σαν κήρυκας από την Α.Μ. τον τότε Βασιλέα Κωνσταντίνο για να παραδώσει έγγραφο κατά την πολιορκία του Μπιζανίου στον Εσσάτ Πασά ( Φεβρουάριος 1913).

Έλαβε μέρος  :
1. Εκστρατεία Βαλκανοτουρκικού πολέμου 1912
2.Εκστρατεία Ελληνοβουλγαρικού πολέμου 1913
   α. Μάχη Πεστών Ηπείρου
   β.Μάχη Αετορράχης (7 - 1- 1913)
   γ.Μάχη Ιωαννίνων ( 21-2-1913)
   δ. Μάχη Κρέσνα - Τσουμαγιά
3.Εκστρατεία Συμμαχικού πολέμου 1917 - 1919
   α. Μάχη Δοϊράνης ( 5-9-1918 , τραυματίζεται σοβαρά )
4. Εκστρατεία Μικρασιατικού πολέμου 1919 - 1922
   α. Μάχη Ομουρλού ( 11 - 6 - 1920)
   β. Μάχη Τσιβρίς ( 19-3-1921)
   γ. Μάχη Καρά - Εσκή - Σεχήρ ( Ιούνιος - Ιούλιος 1921)
   δ. Μάχη Μπουγιού - Νταγ ( 30 Ιουνίου - 1 ιουλίου 1921)
   ε. Υψωμα 1799 ( 2 - 3 Ιουλίου 1921)
   στ. Μάχη Σαγγάριος ( 1 Αυγούστου 1921)
   ζ. Μάχη Ακ Μπουνάρ - Ντερμπέν ( 8-7- 1921)
   η. Μάχη  Κιρέζ - Ογλού  ( 10- 8 - 1921)
   θ. Μάχη Κουλή - Γιόλ ( 12-8-1921)
   ι. Μάχη Υψωμα Καλτακλή και Γιοπρέκ - Μπαίρ ( 13 - 8 -1921 )
   κ. Μάχη Αρτίζ Νταγ ( 18 & 19 Αυγούστου 1921)
   λ. Μάχη Υψωμα Β.Δ. Γιαμόκ ( 15 & 16 - 8 - 1921)
   μ. Μάχη Αρντιζ - Νταγ ( 25 - 8 - 1921)
   ν. Μάχη Αρντίζ  - Νταγ ( 28 - 8 - 1921)
   ξ. Μάχη Σιβριλί - Τεπέ και Αγκίν - Τεπέ ( 20 -9- 1921)
   ο. Μάχη Αοων Τεπέ και Ιν Τεπέ ( 21-9-1921)
5. Μάχες Μικρασιατικής Καταστροφής
   α. Μάχη Αφιόν Καρά Χισάρ - Χασάν Μπέλ ( 13 & 14 - 8- 1922)
   β. Μάχη Αϊβαλί ( 15 - 8 - 1922)
   γ. Μάχη Τουλού Μπουνάρ - Μπανεζ ( 16 & 17 - 8- 1922)
   δ. Μάχη Ουσάκ ( 18 - 8- 1922)
   ε. Μάχη Νυμφαίου ( 25 - 8- 1922)

Το 1935 η τότε κυβέρνηση επιχειρεί να επαναφέρει το Βασιλιά Γεώργιο Β΄ και με διενέργεια εκλογών να  τον νομιμοποιήσει. Aξιωματικοί προσκείμενοι στον Ελευθέριο Βενιζέλο, αντίθετοι με αυτήν την επάνοδο του Βασιλιά «στασιάζουν» στο πρότυπο τάγμα Αθηνών, στη σχολή Ευελπίδων και στο Ναύσταθμο.  Αυτή η στάση στην οποία προσχώρησαν πολλοί Κρητικού ονομάστηκε  "στασιαστικό κίνημα της 1-3-1935." 

Ο Αντώνιος Μπετεινάκης σαν φιλελεύθερος και καθαρά βενιζελικός, συμμετέχει στο κίνημα και μάλιστα ως ηγήτορας στην περιοχή Ηρακλείου. Αποτέλεσμα, μετά την αποτυχία του κινήματος στις 25 Ιουνίου 1935, να τεθεί σε απόταξη, να καταδικαστεί σε διετή φυλάκιση και στις 30-6-1935 να διαγραφεί από τα στελέχη του ενεργού και εφεδρικού στρατού. Φυλακίζεται στα ενετικά τείχη του Ηράκλειου και αργότερα μεταφέρεται έγκλειστος στο παραλιακό φρούριο των Χανίων Φιρκά  για έξι μήνες μέχρι στις 3-1-1936 που σε συνάντηση του βασιλιά με τον Βενιζέλο στο Παρίσι δίνεται αμνηστία σε πολιτικούς και στρατιωτικούς στασιαστές. Τότε αποφυλακίζεται. Την διάρκεια της κράτησής του στις φυλακές Χανίων γράφει όλα τα πολεμικά γεγονότα των Αρχανών του 1897 με τον γενικό τίτλο:  "Η γιγαντομαχία των Αρχανών - Άγνωστες ιστορικές σελίδες των Κρητικών Επαναστάσεων".

Στα χρόνια που ακολουθούν από τον Γενάρη του 1936, προκειμένου να ζήσει την οικογένειά του απασχολείται με το εμπόριο κρασιού στο Ηράκλειο.

Το 1936 χρηματίζει Πρόεδρος του ποδοσφαιρικού Σωματείου της πόλης "ΕΡΓΟΤΕΛΗΣ ."

Η κήρυξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου τον βρίσκει απότακτο και επειδή το τότε καθεστώς δεν επιστράτευε τους απότακτους δεν πήρε μέρος στο Αλβανικό μέτωπο.
Με την κάθοδο στην Κρήτη της Ελληνικής Κυβέρνησης του Εμμανουήλ Τσουδερού, επιστρατεύονται και οι απότακτοι. Τότε ανακαλείται από την ημέρα της απόταξης του ( 7-10-1935) και προάγεται σε Αντισυνταγματάρχη. Αμέσως μετά την προαγωγή του τίθεται επικεφαλής του 3ου Συντάγματος Ηρακλείου με έδρα το προάστιο " Μασταμπάς"

6. Πόλεμος 1940
    α. Μάχη της Κρήτης  ( 20 - 31 Μαϊου 1941), σαν διοικητής Συντάγματος με έδρα το προάστιο Μασταμπάς.
 Κρατάει ημερολόγιο όπου οι πληροφορίες που δίδονται είναι άκρως διευκρινιστικές για την ζωή και κατάσταση των κρατουμένων την περίοδο  από 29 - 5  μέχρι και 27 - 9 -1941.

Αιχμαλωτίζεται από τους Γερμανούς και εξορίζεται στην Αθήνα όπου δραπετεύει και έρχεται στην Κρήτη τον Νοέμβριο του 1941.

Γράφει ενδεικτικά στο ημερολόγιο του:
   

20 - 6 – 1941 :Τροφή : π.μ. τέιον,  μ.μ. φακές , όρυζα με ολίγον έλαιον.
        21 - 6 – 1941: Τροφή : Συσσίτιον άνευ άρτου. Ήλθεν πληροφορίαν ότι θα απολυθώμεν την Πέμπτην.
        22- 6- 1941 Στασιμότης αλλά τροφή άφθονος και καλή.
        24 - 6 - 1941Πρωινόν ρόφημα : μηδέν. Συσσίτιον πρωινόν : όρυζα. Συσσίτιον Βραδυνόν: όρυζα Συμβάντα : Κήρυξις Ρωσογερμανικού πολέμου
       25 - 6 – 1941 Ρόφημα: Τσάι, Συσσίτιον : φακές άνευ ελαίου, Βραδυνόν : κονσέρβα 1/8…

Ο Αντώνιος  Μπετεινάκης μετά την προαγωγή του σε Συνταγματάρχη οργανώνεται στην Εθνική Αντίσταση Κρήτης και  ιδρύει την Εθνική Οργάνωση Κρήτης (Ε.Ο.Κ.) υπό την Ελεύθερη Ελληνική Κυβέρνηση  και της Α.Μ. του Βασιλέως.
Η δράση του Αντ. Μπετεινάκη  στην Κρήτη έχει επίσης να κάνει με το  σαμποτάζ στο Αεροδρόμιο Ηρακλείου με την καταστροφή αεροπλάνων και ανάφλεξη πυρομαχικών και καυσίμων στο χωριό Πεζά .Τέλος με την επιχείρηση Βιάννου ( Σεπτέμβριος 1943 ).
Διορίζεται σαν στρατιωτικός ηγήτωρ του Ν. Ηρακλείου από την Κυβέρνηση Καϊρου. Σαν στρατιωτικός διοικητής χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ και ξεσηκώνει τους Κρήτες να πολεμήσουν για την ελευθερία τους.

Συλλαμβάνεται από τους Γερμανούς στις 24 Σεπτεμβρίου 1943 εξ αιτίας μιας επιστολής του Μπαντουβά προς αυτόν , η οποία φανέρωνε την συμμετοχή του στα γεγονότα της Βιάννου και η οποία βρέθηκε στα χέρια των γερμανών πριν την πάρει ο παραλήπτης της λόγω σύλληψης των κομιστών της .

Καταδικάζεται σε θάνατο από το Γερμανικό Στρατοδικείο Χανίων και εκτελείται στην Αγυά Κυδωνίας στις 27 Οκτωβρίου 1943.


ΠΗΓΕΣ :
Ηχογραφημένα ντοκουμέντα  από τον Ιωάννη Μπετεινάκη
Αρχείο Οικογένειας Αντ. Μπετεινάκη