Βραχείς κατάλογοι διαγωνισμών Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ 2018...

Το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ – Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου ανακοινώνει τους βραχείς καταλόγους των βραβείων του για τη συγγραφή, εικονογράφηση και μετάφραση λογοτεχνικών βιβλίων για παιδιά και νέους (έκδοσης 2017).

Τα αποτελέσματα των διαγωνισμών και η απονομή των βραβείων θα ανακοινωθούν στην ετήσια γιορτή για την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου 2018, που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 30 Μαρτίου 2018 στις 6.30 μ.μ., στον Πολυχώρο του Συλλόγου Οι Φίλοι της Μουσικής στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.

Στην εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί και η επίσημη έναρξη της καμπάνιας «Διαβάζω & αλλάζω» που συνδιοργανώνουν για τρίτη χρονιά η ΕΝΕΛΒΙ, το Ελληνικό Τμήμα της ΙΒΒΥ και η Εταιρεία Συγγραφέων.


Οι βραχείς κατάλογοι, αλφαβητικά ανά δημιουργό και ανά κατηγορία, είναι οι ακόλουθοι:

Α1. Βραβείο «Πηνελόπη Μαξίμου» σε συγγραφέα βιβλίου αφήγησης βραχείας φόρμας για παιδιά:

1. Νικόλας Ανδρικόπουλος, Κατασκευαστής Παραμυθιών, Επιδιορθωτής Ονείρων, Εκδόσεις Διάπλους
"...Μαγικό το παραμύθι του Νικόλα Ανδρικόπουλου. Γεμάτο έμπνευση, φαντασία μπόλικη, αναμνήσεις και όνειρα. Παραμύθι που γεμίζει γλύκα τις μέρες και τις νύχτες αφού μιλά για ένα άνθρωπο που καταφέρνει να διορθώνει τα όνειρα ή καλύτερα τους εφιάλτες μικρών και μεγάλων. Ποιος δε θα θελε να σβήνονται όλα τα άσχημα στα όνειρα; Ποιος δεν θα ήθελε να βασιλεύει μόνο η χαρά, η ευτυχία κι η αγάπη παντού. Κι....(Στα Παραμύθια του Σαββάτου ...http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2018/02/blog-post.html )

2. Αλεξία Βερνίκου, Μέχρι τον ουρανό και πάλι πίσω, Εκδόσεις Ίκαρος
"...Για την απώλεια λοιπόν που χρειάζεται συμπαράσταση, χειρισμούς, δύναμη και διεξόδους. Για τις αλήθειες που συχνά πονούν πολύ. Για την αγάπη που δεν τελειώνει ποτέ, για την οικογένεια , για τη ζωή που συνεχίζεται και θέλει μαχητές και όνειρα. Για τις αναμνήσεις που δεν σβήνουν  και για εκείνα τα παιδιά  που οι γονείς  τα υπερ - προστατεύουν από καταστάσεις που φοβούνται να δουν …κατάματα!..."
Στα Παραμύθια του Σαββάτου: http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2017/11/blog-post_24.html

3. Γλυκερία Γκρέκου, Ο μυστικός καθρέφτης, Εκδόσεις Ψυχογιός
4. Σταμάτης Κεσόγλου, Φελίξ, ένα παραμύθι κι η ιστορία του κόσμου, Εκδόσεις Πατάκη

5. Πέτρος Χατζόπουλος, Το ουφάκι, Εκδόσεις Πατάκη
 Καταπληκτική ιστορία , ίσως για μεγαλύτερα παιδιά από 5 χρόνων ή παιδιά που διαβάζουν και κατανοούν τις σημερινές δυσκολίες. Ίσως πάλι να΄ναι ένας χρήσιμος οδηγός για όσους δεν ξέρουν πώς να διαχειριστούν μόνοι τους καταστάσεις. Ό,τι κι αν είναι με σιγουριά ξέρω πως τούτο το Ουφάκι θα γίνει αξιαγάπητο και φίλος πολλών που θα ταυτιστούν μαζί του ή με τον Μάνο και θα φωνάξουν κάποια στιγμή ένα άλλο μεγάλο ΟΥΦ σαν τα καταφέρουν πολύ καλύτερα  από όσο περίμεναν.( Στα Παραμύθια του Σαββάτου  :http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2017/11/blog-post_10.html

Α2. Βραβείο σε εικονογράφο και σε συγγραφέα εικονοβιβλίου (Picture Book) για την εικονογράφηση και για το κείμενο:

1. Κέλλυ Ματαθία Κόβο (εικονογράφηση και συγγραφή), Τα κίτρινα καπέλα, Εκδόσεις Πατάκη

2. Έφη Λαδά (εικονογράφηση)-Μαρία Παπαγιάννη (συγγραφή), Τουλάχιστον δύο, Εκδόσεις Πατάκη

Μια φορά κι ένα καιρό, ήταν μια γειτονιά που εκεί ζούσε το φως, η νύχτα, η μοναξιά και ένα μικρό εγωιστικό φεγγαράκι. Ένα φεγγαράκι που περιφρονούσε όλα τα αστέρια κι όλες τις άλλες γειτονιές. Ίσαμε τη μέρα που συνάντησε την ηλιαχτίδα, που ήταν πολύ φωτεινή,γρήγορη και παιχνιδιάρα και χωρίς να το καταλάβει μαζί της τσούλησε ίσαμε τη γη.(Στα Παραμύθια του Σαββάτου  http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2018/01/blog-post_12.html
3. Seng Soun Ratanavanh (εικονογράφηση)-Ροδούλα Παπά (συγγραφή), Στη μύτη του κουταβιού μια ακριδούλα, Εκδόσεις Νεφέλη
4. Φωτεινή Στεφανίδη (εικονογράφηση)-Χρήστος Μπουλώτης (συγγραφή), Ο ρακοσυλλέκτης γάτος Μπαμ – Μπουμ και το φεγγάρι, Εκδόσεις Καλέντη
5. Φωτεινή Τίκκου (εικονογράφηση)- Άννα Κοντολέων και Μάνος Κοντολέων (συγγραφή), Φεύγει, έρχεται, Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο


Α3. Βραβείο σε εικονογράφο για την εικονογράφηση βιβλίου με εικόνες για παιδιά και νέους:

1. Θέντα Μιμηλάκη, Λυμένα κορδόνια, Ιωάννα Φαββατά (συγγραφή), Εκδόσεις Πατάκη
2. Francesca dell’ Οrto, Το σκιάχτρο και η τριανταφυλλιά, Ελένη Τασσοπούλου (συγγραφή), Εκδόσεις Κόκκινη Κλωστή Δεμένη

3. Μαρίνα Στελλάτου, Καρυοθραύστης, Χρυσάνθη Καραΐσκου (διασκευή), Εκδόσεις Διάπλαση
 "...Η Χρυσάνθη Καραίσκου ξαναέφτιαξε την ιστορία του ονείρου, της μεγάλης επιθυμίας, της ομορφιάς και της μαγείας με λόγια απλά για πολύ μικρές ηλικίες και η Μαρίνα Στελλάτου την εικονογράφησε σαν πίνακες ζωγραφικής που στ άλήθεια μας μεταφέρουν δυο αιώνες πίσω…. (Στα Παραμύθια του Σαββάτου:
http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/20…/…/blog-post_10.html

4. Φωτεινή Στεφανίδη, Άκουσέ με, Μαρία μου, Αντιγόνη Μεταξά (συγγραφή), Εκδόσεις Πατάκη

Κάθε, όποια, έκδοση κι αν βγει που έχει γραφτεί από την Αντιγόνη Μεταξά, την αγαπημένη Θεία Λένα μιας ολόκληρης γενιάς που μεγάλωσε με τη φωνή και με τα παραμύθια της, πάντα θα αποτελεί ένα σπουδαίο εκδοτικό γεγονός.

Η Θεία Λένα των παιδικών μας χρόνων .Μια γυναίκα που στην παιδική φαντασία έμοιαζε  σαν ένας γίγαντας, σαν νεράιδα ή μάγισσα ακόμα και σαν  ξωτικό....Στα Παραμύθια του Σαββάτου: http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2017/02/blog-post.html

5. Φίλιππος Φωτιάδης, Ένα κίτρινο φύλλο, Μιχάλης Μουλάκης (συγγραφή), Εκδόσεις Ίκαρος

 Ο κύκλος της ζωής μέσα από το τελευταίο ταξίδι ενός κίτρινου φύλλου. Χρώμα, φαντασία, διάλογοι με τους γειτόνους, τους φίλους, τους συνοδοιπόρους της ζωής. Μια ιστορία του τέλους ή μήπως μιας νέας αρχής. Μια ιστορία για το φόβο του άγνωστου, για την ελπίδα του αύριο, για την ίδια τη ζωή που προχωρά και δεν σταματά πουθενά. Κάποιοι μας ακολουθούν, κάποιοι μας αγνοούν και κάποιους δεν προσέχουμε εμείς ποτέ στο διάβα μας… Η πορεία, το ταξίδι έστω και την τελευταία στιγμή είναι μια αναζήτηση, μια επισκόπηση, ένα απολογισμός γεμάτος συναισθήματα κι εναλλαγές. " Στα Παραμύθια του Σαββάτου:http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2017/06/blog-post_72.html

Α4. Βραβείο «Φανή Αποστολίδου» σε συγγραφέα εκτενούς αφηγήματος, για παιδιά μεγάλων τάξεων Δημοτικού και Γυμνασίου:

1. Σοφία Γραμμόζη – Σωπίκη, Τα μεγάλα μάτια της Αλ, Εκδόσεις Παρρησία

2. Ελένη Κατσαμά, Το σκλαβάκι της Κνωσού, Εκδόσεις Πατάκη
 "...Ένα Σκλαβάκι της Κνωσού, μόνο, περίεργο, ατίθασο, παραπονιάρικο και συγχρόνως γενναίο. Ένα αγόρι που κουβαλά μαζί του πίκρα αιώνων για έναν ξεριζωμό που δεν έχει τελείωμα. Για μια δεύτερη πατρίδα που μπορεί και να το αγκαλιάσει μέσα από τις τρυφερές ψυχές δυο φιλενάδων του κι ενός βασιλιά που την ύστατη στιγμή του δίνει την ελευθερία του. Κι ο μύθος όπως πλέκεται από την Ελένη Κατσαμά είναι τόσο μοναδικός. Και...(Στα Παραμύθια του Σαββάτου....http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2017/04/blog-post_21.html

3. Σταμάτης Κεσόγλου, Τη μέρα που θα ΄ρθουν τα αγριοπερίστερα, Εκδόσεις Πατάκη
4. Άννα Κουπάννου, Η εξαφάνιση της Κ. Παπαδάκου και τι έγινε εκείνο το καλοκαίρι, Εκδόσεις Πατάκη
5. Λίνα Μουσιώνη, Η Ρουμπίνη των δασών, Εκδόσεις Μεταίχμιο

Α5. Βραβείο σε συγγραφέα εφηβικού - νεανικού βιβλίου, για εφήβους και νέους:

1. Αγγελική Δαρλάση, Το αγόρι στο θεωρείο, Εκδόσεις Μεταίχμιο
2. Ελένη Δικαίου, Φόντο σε διπλό καθρέφτη, Εκδόσεις Πατάκη
3. Θοδωρής Παπαϊωάννου, Σιλουανή, Εκδόσεις Ίκαρος
4. Κωνσταντίνος Πατσαρός, Ο άνθρωπος φωτιά, Εκδόσεις Μεταίχμιο
5. Ιφιγένεια Τέκκου, YOLO - Ζεις μονάχα μια φορά, Εκδόσεις Ψυχογιός


Α6. Βραβείο «Βίτω Αγγελοπούλου» σε συγγραφέα βιβλίου με πληροφοριακά κείμενα (γνώσεων) για παιδιά:

1. Σταμάτης Κριμιζής, Ταξίδι στο Ηλιακό Σύστημα: Από τον Ερμή στον Πλούτωνα σε 50 χρόνια, Εκδόσεις Παπαδόπουλος
2. Μαρίζα Ντεκάστρο, Ένας κόσμος σε κίνηση, Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο
3. Κατερίνα Σχινά, Ιστορίες για ατρόμητα κορίτσια, 40 μοναδικές Ελληνίδες, Εκδόσεις Παπαδόπουλος
4. Άρης Τσικοντούρης, Ο «Θησαυρός» των Πειρατών, Εκδόσεις Arteon
5. Κώστας Χατζηεμμανουήλ, Πέρσες του Αισχύλου, Εκδόσεις Ελληνοεκδοτική


Α7. Βραβείο σε ξένο συγγραφέα, Έλληνα εκδότη και μεταφραστή βιβλίου μεταφρασμένου στα ελληνικά, για παιδιά ή νέους:
 
1. Kate DiCamillo (συγγραφή), Αργυρώ Πιπίνη (μετάφαση), Το σχέδιο της Ρέιμι, Εκδόσεις Μεταίχμιο
2. Zana Fraillon (συγγραφή), Αναστασία Δεληγιάννη (μετάφραση), Το κοκάλινο σπουργίτι, Εκδόσεις Ψυχογιός
3. Bernard Friot (συγγραφή), Ξένια Καλογεροπούλου (μετάφραση), Ιστορίες στο τάκα τάκα, Εκδόσεις Πατάκη

4. Oliver Jeffers και Sam Winston (συγγραφή), Φίλιππος Μανδηλαράς (απόδοση), Ένα παιδί από βιβλία, Εκδόσεις Ίκαρος
 "...Αριστουργηματικό, λιτό και απέριττο. Μοναδικό στα νοήματα με λόγια λίγα αλλά πολύτιμα. Ποτέ ένα βιβλίο δεν είπε τόσα πολλά με τόσες λίγες λέξεις. Ποτέ η αγάπη δεν «ειπώθηκε» τόσο απλά, τόσο όμορφα, με οδηγό μια χάρτινη σχεδία που ΄ναι πλεγμένη με λέξεις. Ποίημα, πεζό, ιστορία, τραγούδι, τι από όλα είναι τούτο το βιβλίο με την χαρισματική και μαγική εικονογράφηση;  Ύμνος είναι, στο βιβλίο, ύμνος στα ωραία και στα απλά...Στα Παραμύθια του Σαββάτου : http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2017/03/blog-post_33.html  )

5. William Kamkwamba και Bryan Mealer (συγγραφή), Αργυρώ Πιπίνη (μετάφραση), Το αγόρι που δάμασε τον άνεμο, Εκδόσεις Παπαδόπουλος





Υπενθυμίζεται ότι για το Βραβείο «Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου» σε πρωτοεμφανιζόμενο συγγραφέα βιβλίου για παιδιά ή νέους δεν ανακοινώνεται βραχύς κατάλογος. Επίσης, από το σύνολο των βιβλίων που κατατέθηκαν στους διαγωνισμούς, η επιτροπή θα απονείμει ένα βραβείο σε εικονογράφο ή art director για το εξώφυλλο.


Η εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων και της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος.

Χορηγός επικοινωνίας: diastixo.gr

20 Μαρτίου,λοιπόν, και ναι, είναι η Παγκόσμια ημέρα Αφήγησης!

Μια φορά κι έναν καιρό…Μια, δυο ιστορίες θα σας πω!

 Tης Ελένης Μπετεινάκη*

 

Σήμερα είναι μια μέρα ξεχωριστή, για μένα, για τα παραμύθια, για τις μεγάλες αλήθειες της ζωής που ΄ναι κρυμμένες πολλές φορές σε λόγια ανθρώπων που κατέχουν την τέχνη της αφήγησης. Διπλή γενέθλιος γιορτή ιστοριών και ζωής κι όπως συχνά λέω στα παιδιά μου σαν ξεκινούμε τις ιστορίες και τα παραμύθια και όπως λέει κι ο Νίκος Καζαντζάκης στην Αναφορά στο Γκρεκο : «Υπάρχει τίποτα αληθινότερο από την αλήθεια; Ναι, το παραμύθι. Αυτό δίνει νόημα αθάνατο στην εφήμερη αλήθεια».

Χίλια καλώς ορίσατε κι ακόμη δυο χιλιάδες, καλησπέρα στην αφεντιά σας!

 « Ένας μύθος λέει ότι το παραμύθι είναι πλάσμα ζωντανό που μοιάζει με πουλί. Έχει φτερά και πετά στον τόπο και στο χρόνο. Κάποια στιγμή έρχεται και κάθεται στον ώμο σου κι εσύ τότε  δύο πράγματα μπορείς να κάνεις : Να το διώξεις ή να το αφηγηθείς…»

Μια μεγάλη γιορτή λοιπόν, για όσους αγαπάμε τις ιστορίες, τα παραμύθια, τις διηγήσεις. Μια γιορτή που παραμένει άγνωστη κι ίσως αδιάφορη για τους περισσότερους. Κι όμως, αν κάποιος ρωτήσει  έναν έναν από μας εκεί βαθιά στην ψυχή του αν θα ήθελε να ξανακούσει εκείνες τις ιστορίες που έλεγε τα βράδια των παιδικών μας χρονών η γιαγιά ή ο παππούς, όλοι θα ανατρέξουμε σε όμορφες στιγμές. Όλοι θα σκεφτούμε  με πολύ νοσταλγία εκείνα τα χρόνια. Θυμάμαι κι εγώ, πως κάθε απόγευμα  περιμέναμε να δύσει ο ήλιος, να νυχτώσει, να βγει το πρώτο αστέρι στον ουρανό και να τρέξουμε όλοι κάτω στην αυλή της γιαγιάς και με χίλια παρακάλια, δήθεν, να της ζητήσουμε να αρχίσει τις ιστορίες. Ιστορίες που δεν καλοθυμάμαι πια, αλλά νοσταλγώ τις ώρες εκείνες που όλα ζωντάνευαν και έπαιρναν μια μορφή ξεχωριστή, παρέα με φεγγαρόλουστες νύχτες. Δράκοι, νεράιδες, μάγισσες, βασιλόπουλα, μαγεμένα δάση, πουλιά και λουλούδια γίνονταν  γίγαντες και έφταναν ίσαμε τον ουρανό. Και μύριζε η αυλή αγιόκλημα  και ανακατεύονταν  τα αρώματα με τις λέξεις και την ησυχία της νύχτας που διέκοπτε μόνο η φωνή της γιαγιάς κι ένας γκιώνης πότε πότε με την παράξενη δική του φωνή μας δήλωνε την παρουσία του. Εγώ πάλι καθισμένη σε εκείνο το πεζούλι που ήταν ολόασπρο από τον ασβέστη με ένα μικρό μαξιλάρι για προσκέφαλο, άκουγα μαγεμένη ώσπου να με πάρει ο ύπνος… Και νόμιζα πως σαν τέλειωναν οι ιστορίες, έφευγαν κι ανέβαιναν πάνω ψηλά, γίνονταν αστέρια που έμεναν εκεί και κάθε βράδυ τα πεφταστέρια που κατέβαιναν  στη γη  γίνονταν παραμύθια!

Το χειμώνα πάλι μαζευόμασταν γύρω από το μαγκάλι όλοι μαζί κι οι μεγάλοι άρχιζαν τις δικές τους ιστορίες κι όσο  έκαιγε η φωτιά και άναβε  η πυρήνα, οι σπίθες που πετιόντουσαν παντού γίνονταν σπόρος έμπνευσης, που τις σκεπάζαμε με ένα αλουμινόχαρτο να μην φύγουν. Και έπαιρναν μορφή και ζωντάνευαν μέσα από τον καπνό, θεόρατα κάστρα και στρατιώτες και πρίγκιπες κι ήταν σαν  να τους  βλέπαμε αχνά, και παραδιδόμασταν στη μαγεία των παραμυθιών που τόσο όμορφα ήξεραν όλοι να διηγούνται, ίσαμε να έρθει εκείνη η γλυκεία νύστα και να κοιμηθούνε αυτοί καλά κι εμείς ακόμα καλύτερα!

Τι είναι όμως η αφήγηση; Εκτός τις εκτενείς διηγήσεις των παππούδων και των γιαγιάδων μας, είναι μια τέχνη που δεν χρειάζεται γνώσεις, παρά μόνο ταλέντο στην ομιλία, στο λόγο και στην έκφραση. Απαιτεί μια ιδιαίτερη ψυχική διάθεση. Χρειάζεται εκείνη την  χαμηλή φωνή που σε καθηλώνει, σε παρασέρνει και σε μεταφέρει σε κόσμους άλλους, φανταστικούς.

Η αφήγηση είναι παλιά όσο κι ο λόγος. Ιστορίες, μύθοι, θρύλοι, λαϊκά παραμύθια, έχουν μεταφερθεί από γενιά σε γενιά μέσω της προφορικής αφήγησης η οποία συνδέεται με την κοινωνικότητα των ανθρώπων, όταν τα βράδια μαζεύονταν γύρω από τη φωτιά για να διηγηθούν τις εμπειρίες της ημέρας.

Οι παραμυθάδες ή αφηγητάδες ήταν σχεδόν ηλικιωμένοι άνθρωποι και τους βρίσκει κανείς από τα αρχαία χρόνια. Ο Ηρόδοτος για παράδειγμα περιλαμβάνει στην Ιστορία του παραμύθια, ο Αριστοφάνης  αναφέρει τον Φιλέψιο , σαν επαγγελματία παραμυθά και ο Αριστοτέλης αναφέρεται στις περίφημες «τροφούς τε και μητέρας» που έπρεπε να αφηγούνται παραμύθια στα παιδιά. Ο Πλούταρχος και ο Στράβων αναφέρονται στους μύθους σαν τα πιο ευχάριστα ακούσματα των παιδιών. Στην βυζαντινή περίοδο  αν και οι πληροφορίες σχετικά με αυτό το θέμα είναι ελάχιστες, γνωρίζουμε πως υπήρχαν οι μίμοι που διασκέδαζαν τους άρχοντες με ιστορίες. Στην περίοδο της Τουρκοκρατίας πάλι ο ρόλος των παραμυθάδων ήταν πρωταγωνιστικός. Ήταν αυτοί που διέσωσαν και καλλιέργησαν την προφορική παράδοση όχι μόνο στον ελληνικό χώρο αλλά και στην Ανατολή και στη Δύση: «Τα παραμύθια ακούγονταν στα μακρινά ταξίδια των καραβανιών, στα ταξίδια της θάλασσας από ναυτικούς, στα βουνά και στους κάμπους από τσοπάνηδες, σε επίσημες ή απλές συγκεντρώσεις, σε νυχτέρια, στις βεγγέρες κοντά στο παραγώνι του τζακιού, σε σπεροκαθίσματα…».*

Σήμερα σπανίζουν οι άνθρωποι που ξέρουν να διηγούνται παραμύθια ή να πλάθουν δικές τους ιστορίες. Εκείνα τα χρόνια ίσως και να ήταν η ψυχή ενός χωριού, μιας πολιτείας. Άνθρωποι που αισθάνονταν έντονη μέσα τους την ορμή για διήγηση, όπου κι αν βρίσκονταν και συχνά απρόσκλητοι ξεκινούσαν τις διηγήσεις και μάζευαν γύρω τους άγνωστους που τους άκουγαν με προσοχή… Οι αφηγητάδες εκείνων των εποχών δεν ήταν πλούσιοι άνθρωποι. Αφηγούνταν ιστορίες για να βγάλουν το ψωμί τους. Ίσως μάλιστα μερικές φορές να ήταν επαίτες, αλήτες, πλανόδιοι μικροπωλητές, αυτόκλητοι προσκυνητές ή ακόμα και άστεγοι άνθρωποι. Ήταν οι λεγόμενοι περιπλανώμενοι ή λαϊκοί αφηγητάδες που κανόνα η φωνή τους άλλαζε ανάλογα με το φύλο την ηλικία, τον τόπο καταγωγής τους ,το είδος της ιστορίας, το περιεχόμενο και την ώρα της αφήγησης. Είχαν μια αυτοπεποίθηση και ηρεμία τέτοια που αν και κάποιες φορές διηγούνταν φρικώδεις σκηνές ήξεραν να διατηρούν ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας. Ας μην ξεχνάμε επίσης πως ένα παραμύθι ακούγεται διαφορετικά, ανάλογα το χρωματισμό και τη χροιά της φωνής. Το ίδιο παραμύθι αλλάζει  όταν λέγεται από τη γιαγιά και ακούγεται αλλιώς όταν λέγεται από τον παππού. Πιο γλυκιά η φωνή της γιαγιάς ενώ είναι πιο τραχιά η φωνή του παππού. Βασικό ρόλο στην αφήγηση παίζουν ακόμα οι κινήσεις των χεριών και η έκφραση του προσώπου. Τα χέρια, βασικό εργαλείο, συμμετέχουν στην πορεία και εξέλιξη μιας ιστορίας, μιλούν δραματοποιούν, διευκρινίζουν γεγονότα, σιωπούν και πανηγυρίζουν.

 Ο αφηγητής δεν ήταν  ηθοποιός, δεν έριχνε  ποτέ το βλέμμα τους στους θαυμαστές τους . Πάντα κοίταζε τα χέρια του και τη φωτιά. Τα χέρια που προηγούνταν των λέξεων και την φωτιά που ήταν σαν « αέναη » θάλασσα. Οι αφηγητάδες της φωτιάς, όπως αποκαλούνταν, καθώς μιλούσαν έπαιζαν μαζί της. Έπαιζαν με τη σκιά που σχηματίζονταν στον απέναντι τοίχο. Ήξεραν να αναζωπυρώνουν το κούτσουρο στην πιο δραματική στιγμή του παραμυθιού και να μαζεύουν σιγά σιγά τη  στάχτη σαν μια ιεροτελεστία. Ακολουθούσε μια σιωπή, μια περισυλλογή, βασικό και αυτό χαρακτηριστικό των αφηγητάδων, το να μπορούν να μιλάνε με τον εαυτό τους. Και αυτό γιατί τούτη η δύσκολη τέχνη που κρύβει την « σιωπή των λόγων» έπαιρνε άλλη διάσταση  σαν ξεκινούσε το παραμύθι και λέγαν  πως οι καρδιές των παρευρισκομένων χτυπούσαν στον ίδιο ρυθμό.

Λέγανε μάλιστα πως καλός αφηγητής ήταν εκείνος που είχε στόμα γλυκό σαν αλάτι, που αφηγούνταν χωρίς να κάνει μια λέξη λάθος. 

«Το παραμύθι δεν μπορεί να ανθίσει παρά στη μοναξιά…» γι αυτό και οι αφηγητάδες που αναζητούσαν τη γαλήνη ήταν μόνοι ή μοναχικοί άνθρωποι. Όλη αυτή η προφορική παράδοση μετέφερε πλήθος πολιτιστικών στοιχείων και συχνά για να τονίσουν την σπουδαιότητά  της  την παρομοίαζαν με « …το λάδι που περιέχει τα λόγια .Αυτό το λάδι δεν εξατμίζεται σαν νερό, αν το  χύσουμε στη γη, θα διακρίνουμε τα ίχνη του και την επόμενη μέρα…». 

Σήμερα λοιπόν η μέρα είναι αφιερωμένη σ όλους εκείνους τους παλιούς παραμυθάδες ή αφηγητές αλλά και στους νεότερους. Είναι η λεγόμενη World Storytelling Day, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 20 Μαρτίου. Η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης έχει τις ρίζες της στην εκδήλωση αφήγησης Η Ημέρα όλων των Παραμυθάδων, που διοργανώθηκε για πρώτη φορά στη Σουηδία, στις 20 Μαρτίου 1991. Η εκδήλωση αυτή ονομάστηκε “Alla berattares dag” (Όλη την ημέρα παραμυθάδες), έγινε δεκτή με ενθουσιασμό και απέκτησε φανατικούς υποστηρικτές που διέδωσαν την ιδέα. Από εκεί έφτασε μέχρι το Περθ της Αυστραλίας όπου το 1997 αφηγητές συντόνισαν μια μεγάλη Γιορτή των Ιστοριών διάρκειας 5 εβδομάδων. Το 2001 ξεκίνησε το σκανδιναβικό δίκτυο αφήγησης Ratatosk και η εκδήλωση εξαπλώθηκε από τη Σουηδία, στη Νορβηγία, τη Δανία, τη Φινλανδία και τη Λιθουανία. Το 2003, έφτασε μέχρι τον Καναδά και άλλες χώρες, οπότε η εκδήλωση έγινε γνωστή διεθνώς ως Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης. Το 2005 είχε μια σπουδαία κορύφωση στις 20 Μαρτίου με γεγονότα σε 25 χώρες σε 5 ηπείρους. Από τότε, τέτοιου είδους εκδηλώσεις άρχισαν να γίνονται σε πολλά μέρη του κόσμου καθιερώνοντας το θεσμό.

Στην Ελλάδα η Παγκόσμια Ημέρα Αφήγησης γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 2010…

Και δυσκόλεψαν πολύ οι εποχές τούτον τον 21ο αιώνα κι η ανάγκη για παραμύθια και ιστορίες είναι μεγαλύτερη από ποτέ .Όσο και αν έχουν μειωθεί οι παραμυθάδες στον κόσμο ολάκαιρο και ειδικότερα στα μέρη μας εξαιτίας της τηλεόρασης , του υπολογιστή, της αποξένωσης των μεγάλων πόλεων, της γενικότερης κατάστασης που ζουν  οι σύγχρονοι άνθρωποι, ας μην ξεχνάμε την σπουδαιότητα  που προσφέρει μέσα στην ίδια την οικογένεια πρώτα και ύστερα στο ευρύτερο μας περιβάλλον η αφήγηση μιας μικρής έστω ιστορίας. Τα οφέλη για ένα μικρό παιδί ειδικότερα, είναι πολλαπλά. Είναι μια ευκαιρία συγκέντρωσης όλων των μελών αλλά και ένας τρόπος μάθησης και ανταλλαγής κάποιες φορές απόψεων  σε χώρους όπως είναι τα σχολεία, τα θέατρα κ.α. που πάνω από όλα προσφέρει την χαρά και την μαγεία της ίδιας της ιστορίας.

Και αν δεν υπάρχει εκείνο το μαγικό χάρισμα σε μας τους ίδιους,  ας αναζητήσουμε ανθρώπους που το έχουν,  δάσκαλο ή παραμυθά σύγχρονο, γιατί το παραμύθι και ειδικότερη η αφήγηση που έχει αυτήν την μοναδική αμεσότητα με τον άλλο, είναι αναγκαίο συστατικό της ζωής για την καλλιέργεια του λόγου και της φαντασίας. 

Κι ύστερα λένε πως στα παραμύθια κρύβονται όλες οι μεγάλες αλήθειες….

Είναι  παρηγοριά κι ελπίδα κι όπως κάποτε είχε πει ο Νέστορας Μάτσας: 

« Εν αρχή, λοιπόν το παραμύθι, δίψα κι ανάσα του ανθρώπου , ανάγκη και διέξοδος, ελπίδα και χίμαιρα… Στην πείνα, στο φόβο, στο θάνατο το παραμύθι ρίχνει βάλσαμο, στην πιο σκοτεινή δοκιμασία ρίχνει φως, στα πιο αποπνικτικά τείχη ανοίγει παράθυρο στον ουρανό…».

Κι όσο για μας τους δασκάλους που καλούμαστε όσο κι αν δεν είμαστε καλοί αφηγητές πολύ συχνά να πούμε ιστορίες, ας το κάνουμε όσο πιο συχνά γίνεται, γιατί έχουμε τούτο το εύπλαστο ακροατήριο αλλά και  το μαγικό εφόδιο διάδοσης της γνώσης και της χαράς, κι ας θυμηθούμε μια  σύγχρονη συγγραφέα παιδικών βιβλίων που είχε επίσης πει: 

«Το καλύτερο μάθημα γίνεται με τα παραμύθια!

 Σ΄ αυτό συμφωνούν όλοι οι παιδαγωγοί του κόσμου ».( Γαλάτεια  Σουρελή)

Χρόνια πολλά λοιπόν στους αφηγητές, χρόνια πολλά στις ιστορίες και τα παραμύθια!

ΠΗΓΕΣ:

*Λαϊκό παραμύθια και παραμυθάδες στην Ελλάδα, Βασίλης Αναγνωστόπουλος, Κώστας Λιάπης, εκδ. Καστανιώτης

Η δύναμη των παραμυθιών, Ζορζ Ζαν, εκδ. Καστανιώτης

Τέχνη και Τεχνική του Παραμυθιού, Β.Δ. Αναγνωστόπουλος, εκδ. Καστανιώτης

Ελάτε να διαβάσουμε παραμύθια, Γαλάτεια Σουρελή, εκδ. Ψυχογιός

Η γοητεία των παραμυθιών,Μπρούνο Μπετελχαϊμ, εκδ. Γλάρος

Πώς να διηγούμαστε ένα παραμύθι, Πάολα Σανταγκοστίνο, εκδ. Καστανιώτη

Sanshmera.gr

Μικρό αλφαβητάρι αφήγησης, Λίλη Λαμπρέλλη,εκδ. Πατάκης

Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 20 Μαρτίου 2018 :https://www.cretalive.gr/opinions/mia-fora-ki-enan-kairomia-dyo-istories-tha-sas-po

Η καρδιά του Βασιλιά *... ζωντάνεψε στα Παραμύθια του Σαββάτου!

Καλησπέρα στην αφεντιά σας...

Κι όπως λέμε κάθε φορά που ανταμώνουμε : Χίλια καλώς ορίσατε κι ακόμη δυο χιλιάδες...

 

"Κάποτε στην Αστροχώρα ζούσε ένας γίγαντας  καλός και αγαθός σαν να΄τανε μικρό παιδί κι είχε ένα όνομα παράξενο και αγαπητό. Τον φωνάζανε Ασηλάμπα Ντελασύ κι ήταν ντελάλης ξακουστός στα πέρατα της Φαντασίας  και του Ουρανού! Στην Ουρανοχώρα πάλι ζούσε κι ένας βασιλιάς, ο Τρανός. Ξακουστός κι αγαπητός κι εκείνος, δίκαιος και καλός με τους ανθρώπους της χώρας  του μα με έναν κρυφό καημό. Ήθελε να παντρευτεί την πιο καλή, την πιο όμορφη,  την πιο παινεμένη γυναίκα του κόσμου  αλλά..."

 

Οι περιπέτειες του καλοκάγαθου γίγαντα Ασηλάμπα Ντελασύ ζωντανέψανε  στα Παραμύθια του Σαββάτου στις Φυλλο…σοφίες, το Σάββατο 17 Μαρτίου 2018 στις 17.00  με αφηγήτρια  την Ελένη Μπετεινάκη  και τις κούκλες της.

Κι αφού μαζευτήκαμε μικροί μεγάλοι στον πιο όμορφο χωρο, στην καρδιά του Ηρακλείου κι ακούσαμε μια ιστορία μαγική, δοκιμάσαμε το "βασιλικό λικέρ" και ...μαγευτήκαμε ακόμη πιο πολύ!

Κι ύστερα είχαν σειρά τα αστερια του αγαπημένου γίγαντα να ζωντανέψουν κι αυτά με τα χρώματα και τις ευχές των παιδιών κι η καρδιά του Τρανού Βασιλιά φτιαγμένη όπως την ήθελε ο καθένας!

 

(* Το παραμύθι είναι διασκευή από το βιβλίο της Μαριβίτας Γραμματικάκη  με εικονογράφηση της Κατερίνας Βερούτσου που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καλέντης: Η Καρδιά του Βασιλιά)

Κούκλες : Το κουμπί και το Βελόνι

Φωτογραφίες : Λίτσα Ζωγραφάκη

 

Όνειρα που δεν φυλακίζονται, νύχτες που περιέχουν μυστήρια και περιπέτειες…

Τα παραμύθια του Σαββάτου…. γράφει η Ελένη Μπετεινάκη*

Φόβοι, εφιάλτες, παιχνίδια του μυαλού, συναισθήματα κι αγωνίες. Σημάδια των καιρών ή απλώς καλογραμμένες ιστορίες  που μόλις κυκλοφόρησαν. Όνειρα που δεν φυλακίζονται, νύχτες που περιέχουν μυστήρια και περιπέτειες…

Στα κύματα της Έλλης, Αντώνης Παπαθεδούλου, εικ: Ίρις Σαμαρτζ,εκδ. Παπαδόπουλος

Ο Καπτανίκ δεν είναι ένα συνηθισμένος καπετάνιος. Το καράβι του πλέει σε παράξενα, χρωματιστά νερά που βρίσκονται σε ακόμα πιο παράξενα μέρη. Πάνω στα παιδικά κεφάλια ταξιδεύει και μπαίνει και μέσα στο μυαλό ς κι ανακαλύπτει τις σκέψεις, τους φόβους, τις χαρές, τις ήρεμες και άγριες στιγμές της κάθε μέρας. Η Έλλη είναι  εκείνο το κορίτσι που ανησυχεί σαν όλα τα παιδιά στέφεται …τα πάντα και κάνει το καράβι του Καπτανίκ να γύριζε συχνά πέρα δώθε, πάνω κάτω και να μην ηρεμεί πάρα μόνο κάποιες πολύ ήσυχες νύχτες. Κι όλα αυτά σε ένα κεφάλι, με υπέροχα μαλλιά. Να ΄τα άραγε απλό με ένα ψαλίδι μαγικό, σαν έκοβες για λίγο τα μαλλιά να σταματούσαν και οι σκέψεις;

Ευρηματική και πρωτότυπη ιστορία για άλλη μια φορά από τον Αντώνη Παπαθεοδούλου. Μια ιστορία γεμάτη φαντασία που χει για οδηγό την σκέψη, την κάθε σκέψη και ό,τι αυτή προκαλεί στην ψυχή και στο μυαλό. Μια ιστορία με έντονα συναισθήματα , με φόβους, αντοχές, θυμούς, ηρεμίες και …χαρές. Μια ιστορία που θα μας κάνει να χαμογελούσαμε, σαν διαβάσουμε και καταλάβουμε  όλους τους συμβολισμούς και θα νοιώσουμε πως κάπως έτσι αντιδρούμε κι εμείς και τα παιδιά. Σαν θύελλα, καταιγίδα, φουρτούνα στα δύσκολα, στα απρόσμενα και συχνά ασήκωτα θέματα που μας απασχολούν. Σαν μπουνάτσα, κι ήρεμες πλεύσεις σε όλα τα όμορφα, τα ήσυχα τα καλοδιάβατα …

Κι όλα αυτά χρειάζονται  εκείνον τον καλό καπετάνιο που ξέρει να ξεφεύγει, να περιμένει, να κουμαντάρει το «καράβι». Ο εαυτός μας; Η διαίσθηση; Ένας άλλος που είναι πάντα εκεί; Τροφή για… σκέψη λοιπόν το βιβλίο, με ένα τέλος που …αφοπλίζει. Δίνει λύση ή μια προσωρινή ανάπαυλα. Ο, τι και αν δίνει η ιστορία είναι αριστουργηματική!

Μια ιστορία με εκπληκτική εικονογράφηση από την Ίρις Σαμαρτζή. Πάλι μας ταξιδεύει διπλά με τον πιο χρωματιστό τρόπο, πάλι αναρωτιόμαστε για το ταλέντο και των δύο δημιουργών αυτής την δουλειά στους. Κι αν θέλετε κι  εσείς να δείτε τη κρύβει στο μυαλό και στην ψυχή της  η Έλλη, κι ίσως η δική σας «’Ελλη» , παίξετε το μαζί με τα παιδιά, στο σχολείο, στο σπίτι, όπου νομίζετε.

Το αποτέλεσμα θα είναι  εκπληκτικό, κι ίσως σας οδηγήσει σε άλλα μονοπάτια, ίσως καταλάβετε πολύ περισσότερα  για τις σκέψεις τους προβληματισμούς, τα συναισθήματα των δικών σας ανθρώπων.

Ή  αφεθείτε στη χαρά του παιχνιδιού που πάντα  ένα καράβι, ένας καπετάνιος, ένας πειρατής μπορούν να χαρίσουν. Εμείς πάντως περάσαμε υπέροχα με όλους τους στην τάξη μας :http://10onipiagogioher.blogspot.gr/2018/03/blog-post.html

 

Το κλουβί με τα όνειρα, Εύη Γεροκώστα, εικ :Αιμιλία Κονταίου, εκδ. Καλέντης

Ένα κλουβί, ένα όχι και τόσο συνηθισμένο κλουβί, ή μήπως όχι; Και τι γυρεύει στο κεφάλι ενός παιδιού; Γιατί δεν βάζει καλύτερα ένα σκουφί, ένα καπέλο μάγισσας, ένα ψάθινο καπέλο, μια μεταξωτή κορδέλα, ένα φτερό από παγόνι, ένα καπέλο πυροσβέστη; Γιατί όλα αυτά δεν έχουν κάγκελα από ξυλαράκια κανέλας και βανίλιας κι ούτε αφήνουν τα όνειρα να ταξιδεύουν, έτσι όπως μόνο τα παιδιά μπορούν.

Εύη Γεροκώστα. Παραμυθού, συγγραφέας, υπέροχος άνθρωπος. Μια ιστορία ελεύθερη έφτιαξε τούτη τη φορά. Μια ιστορία για τα όνειρα που δεν φυλακίζονται , όσο κι αν θέλεις να τα κλειδώσεις. Μια ιστορία για παιδιά που ξέρουν καλύτερα από τους μεγάλους, να ονειρεύονται, να σκορπούν τη χαρά, τη φαντασία, την αθωότητα γύρω τους. Πώς να φυλακίσεις τα συναισθήματα, πώς να φυλακίσεις τις ιδέες; Την ομορφιά και την ψυχή ενός  ανθρώπου και πολύ περισσότερο ενός παιδιού. Οι μεγάλοι συχνά δεν βλέπουν με τα  μάτια  της φαντασίας ή των παιδιών  παρά με εκείνα της λογικής και  της στείρας πραγματικότητας. Μια στιγμή, μια μέρα αν μπορούσαν να  σκεφτούν σαν τα παιδιά ο κόσμος θα γινόταν αλλιώς.

Ανοίξτε τις πόρτες στα κεφάλια των παιδιών… Δώστε τους τροφή για σκέψη, για ομορφιά. Καλλιεργείστε την αισθητική και την ελεύθερη άποψη. Μη φυλακίζετε τις ιδέες όσο τρελές κι αν  είναι, μην σταματάτε  τα όνειρα τους πριν ακόμα αρχίσουν να υπάρχουν  επειδή εσείς σκέπτεστε διαφορετικά. Όλα αυτά που κλείνουμε  στα κλουβιά αφήστε τα  ελεύθερα  να ταξιδεύουν. Πάντα σε μας γυρίζουν αν δεν τα πιέσουμε, πάντα γυρίζουν σοφότερα, με πολλές εμπειρίες και γνώσεις στις αποσκευές τους. Χρώματα στη ζωή, ελευθερία, και όνειρα …Αυτό αξίζει, αυτό μένει, αυτό μας κάνει να προχωράμε.

Μαγική η ιστορία της Εύης, απίθανη και η εικονογράφηση’ της από την Αιμιλία Κονταίου. Ένα βιβλίο που μαγεύει με την απλότητα του λόγου, τα μεγάλα μηνύματα και την ζωντάνια  των χρωμάτων..

Για παιδιά από 5 χρόνων…

Το Γκρότλιν, Benji Davies, (απόδοση :Αντώνης Παπαθεοδούλου), εκδ. Ίκαρος

Ρουμπίνη το όνομα του μικρού κοριτσιού που σαν πάει το βράδυ  να κοιμηθεί σκέφτεται εκείνο το τρομερό «κάτι» που τραγούδι έγινε πια κι ακούγεται  κάτω στο το δρόμο, παντού. Τι είναι το Γκρότλιν; Θεριό, αρκούδα, ποντίκι, γάτα, κλέφτης ή μήπως  μια …μαϊμού; Μια ολόκληρη πόλη μιλάει για αυτό κι είναι πιο γρήγορο κι από τον αστυνόμο στο τρέξιμο. Αρπάζει διάφορα πράγματα συγκεκριμένα. Άραγε τι φτιάχνει, τι σκέπτεται, τι θέλει;

Με τράβηξε πολύ η εικονογράφηση. Ύστερα είδα τον συγγραφέα και τις εκδόσεις. Ήξερα πως θα διάβαζα ένα ακόμη έξυπνο, πρωτότυπο, διδακτικό …αριστούργημα. Όλο  το βιβλίο σε μια φράση: « Το μάτι βλέπει ό,τι σκεφτείς»

Μια μεγάλη αλήθεια  που γίνεται ιστορία. Τι πραγματικά φοβάται ένα παιδί τη νύχτα; Τι έχει στο μυαλό του και που μπορεί να φτάσει η φαντασία και οι επιρροές από άλλους. Πάντα σκεφτόμαστε το πιο απίθανο, αυτό που κάνει την καρδιά να κτυπάει σαν τρελή και το μυαλό  να δημιουργεί «τέρατα» σαν ακουστεί ένας θόρυβος, μια ασυνήθιστη κατάσταση.

Μυστήριο, αγωνία , περιπέτεια και σκέψεις. Σκέψεις που συχνά οδηγούν σε λάθος εικόνες και συμπεράσματα. Μήπως τελικά τα πράγματα δεν είναι  όπως φαίνονται  ή όπως ακούγονται; Μήπως πραγματικά σκεπτόμαστε και φοβόμαστε και γιγαντώνουμε αυτόν το φόβο χωρίς να το θέλουμε επειδή το μυαλό έχει συνηθίσει στα πιο παράξενα, τα πιο απίθανα και τα πιο δύσκολα σενάρια; Το Γκρότλιν ίσως με το όνομα του και μόνο να τρομάζει όμως είναι  τόσο αθώο και τόσο παιγνιδιάρικο που τελικά μας ανοίγει άλλες πόρτες στο μυαλό. Πόρτες που οδηγούν σε άλλες σκέψεις, πόρτες προς την ελευθερία και την κατάργηση στερεοτύπων.

Μια ιστορία λοιπόν  από τον πολυβραβευμένο Benji Davies που θα λατρέψουν τα παιδιά. Όχι, δεν θα φοβηθούν, θα ανακουφιστούν σαν καταλάβουν  πως τίποτα δεν είναι  όπως φαίνεται. Μια ιστορία που θα σας μαγέψει με τις εικόνες του ίδιου του συγγραφέα και θα αναζητήσετε και όλες τις προηγούμενες!

Δεν λησμονούμε πως την έχει αποδώσει υπέροχα στα Ελληνικά ο επίσης βραβευμένος, πολλάκις, συγγραφέας Αντώνης Παπαθεοδούλου!

Για παιδιά από 5 χρόνων!

Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 17 Μαρτίου 2018 :https://www.cretalive.gr/culture/ta-paramythia-toy-sabbatoy-94

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός