Το παραμύθι της βροχής

Κυριακή 5 Μαΐου 2013

Γιατί φέρνει ένας λαγός τα αυγά το Πάσχα;



 Της Ελένης Μπετεινάκη

Έθιμο που έχει τις ρίζες του στον Μεσαίωνα.

Τότε η Μεγάλη Πέμπτη ήταν και η τελευταία μέρα του τρέχοντος οικονομικού έτους. Έτσι οι ακτήμονες αγρότες έπρεπε την ημέρα αυτή να αποδώσουν στους γαιοκτήμονες έντοκα το ενοίκιο για τη γη που χρησιμοποιούσαν, πράγμα που τις περισσότερες φορές γινόταν σε είδος δηλαδή με τρόφιμα. Επειδή λόγω της νηστείας που είχε προηγηθεί είχαν μαζευτεί πολλά αυγά, οι αγρότες τα έβραζαν και πλήρωναν με αυτά τους τόκους. Μαζί με τα αυγά έδιναν πολλές φορές στους γαιοκτήμονες αφέντες τους και λαγούς, που είχαν σκοτώσει σαν κυνήγι στα χωράφια τους. Έτσι προέκυψε ο συνδυασμός «αυγά και λαγός», ο οποίος εδραιώθηκε με τον καιρό στη συνείδηση των ανθρώπων.

Τον 17ο αιώνα οι ενήλικες άρχισαν να διηγούνται στα παιδιά πως τα αυγά τα έφερνε ο πασχαλινός λαγός». Ωστόσο για ένα μεγάλο διάστημα ο λαγός δεν ήταν ο μοναδικός προμηθευτής αυγών. Ανταγωνιστές του ήταν οι αλεπούδες, οι πελαργοί και οι γερανοί.

 Όλα αυτά τελείωσαν βέβαια οριστικά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ήρθε η σειρά των σοκολατοποιιών  ν’ ανακαλύψουν το ζωάκι με τα μεγάλα αυτιά και τα στρογγυλά μάτια. Παρήγαγαν λοιπόν την περίοδο του Πάσχα μόνο σοκολατένιους λαγούς, φροντίζοντας ώστε μέχρι σήμερα τα αυγά να τα φέρνει ποιός άλλος; Ο λαγός!


Ο λαγός συμβολίζει στον χριστιανισμό την σβελτάδα, την εγρήγορση, την τύχη, την γονιμότητα. Έτσι την Κυριακή του γερμανικού Πάσχα είναι αυτός που φέρνει τα σοκολατένια αυγά, παλαιότερα ζωγραφισμένα ή απλώς βαμμένα με κόκκινη ή μπλε μπογιά. Σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίας τα πασχαλινά αυγά και ασφαλώς και τα σοκολατένια τα φέρνει η αλεπού (Βεστφαλία), σε άλλες ο πελαργός (Θουριγγία) και σε άλλες ο πετεινός (Βοημία).

Σε πολλές αρχαίες θρησκείες ο λαγός εκτός από την εγρήγορση, την τύχη και τη γονιμότητα
συμβόλιζε και την υπερβολική σεξουαλικότητα…

Την Κυριακή του Πάσχα λοιπόν  διαδραματίζονται περίεργες σκηνές: Σε διαμερίσματα, σπίτια και κήπους μικρά παιδιά τρέχουν ενθουσιασμένα πάνω-κάτω, σπρώχνουν έπιπλα, κοιτάνε κάτω από τα μαξιλάρια των καναπέδων ή ψάχνουν πίσω από δέντρα και μέσα σε θάμνους. Γιατί; Επειδή το Πάσχα ο κόσμος στη Γερμανία ψάχνει στις πιο απίθανες γωνιές και κρυψώνες για χρωματιστά αυγά, τα οποία έφερε και έκρυψε την προηγούμενη νύχτα ο «πασχαλινός λαγός».

Δημοσιεύτηκε στο www.cretalive.gr στις 4/5/2013 στον παρακάτω σύνδεσμο :


Παρασκευή 3 Μαΐου 2013

Τα κόκκινα αυγά του Πάσχα ...!!!



Της Ελένης Μπετεινάκη 

Το αυγό, πανάρχαιο σύμβολο της γένεσης του κόσμου, της γέννησης της ζωής, το συναντάμε σε
πολλές λατρείες, τόσο πρωτόγονες, όσο και περισσότερο εξελιγμένες.
Είναι στη λαϊκή και μυθολογική φαντασία το σύμβολο της ζωής .Έχει μέσα του δύναμη ζωική και πίστευαν πως μπορούσε να την μεταδώσει στους ανθρώπους, τα ζώα, τα φυτά. Μερικοί υποθέτουν ότι τα κόκκινα αυγά του Πάσχα, διαδόθηκαν στην Ευρώπη, την Ασία και την Κίνα από ένα έθιμο των Καλανδών κι άλλοι θεωρούν αρχική κοιτίδα τους την Αίγυπτο.
Στη νύχτα του κόσμου ένα αυγό άνοιξε στα δύο και από μέσα του βγήκε ο κόσμος, διηγούνται οι Πέρσες. Στο έπος των Φιλανδών «Καλεβάλα», το αυγό που περιείχε τον κόσμο, έπεσε από τον ουρανό στην αγκαλιά της μάνας των νερών. Αλλού, το κοσμικό αυγό γονιμοποιείται από τον ήλιο, και στην αρχαία Αίγυπτο, το αυγό, ως Λόγος Δημιουργός, ταξιδεύει στην προαιώνια θάλασσα.
Στην Κίνα συνηθίζονταν οι προσφορές αυγών την Άνοιξη για γονιμότητα και αναγέννηση. Στην πανάρχαια Ουρ της Μεσοποταμίας, προσφέρανε αυγά στους νεκρούς.
Στην ελληνική αρχαιότητα αποθέτανε αυγά στα χέρια ειδωλίων του Διονύσου ως σύμβολα αναγέννησης.
Στην ελληνική μυθολογία η Λήδα, από την ένωσή της με τον Δία, γέννησε ένα αυγό από όπου αναδύθηκαν οι Διόσκουροι.
Στους Εβραίους, τα αυγά ήταν τροφή πένθους. Τροφή που δεν είχε ολοκληρωθεί ως ζωή.
Στα λαϊκά παραμύθια, μέσα σε ένα αυγό, καλά φυλαγμένο, κρύβεται η ζωή ενός γίγαντα ή ήρωα.
Τα χρωματιστά αυγά και ιδιαίτερα τα κόκκινα μνημονεύονται για γιορταστικούς σκοπούς, στην Κίνα ήδη από τον 5ο αιώνα και στην Αίγυπτο από το 10ο.
Το 17ο αιώνα τα βρίσκουμε τόσο στους Χριστιανούς όσο και στους Μωαμεθανούς (Μεσοποταμία, Συρία).

Για τους πρώτους Χριστιανούς το αυγό είναι το σύμβολο της Ανάστασης του Χριστού.
Στο Μεσαίωνα, βάφονταν αυγά για να δοθούν σαν δώρα το Πάσχα.
Κατά τον 17ο αιώνα, ο Πάπας Παύλος ο 5ος ευλόγησε το ταπεινό αυγό με μια δέηση: "Ευλόγησε Ύψιστε το δικό σου αυτό δημιούργημα, το αυγό, το οποίο μπορεί να γίνει μια ευεργετική τροφή των δικών σου πιστών τρώγοντας και ευγνωμονώντας Σε, ένεκεν της Ανάστασης του Κυρίου μας".
  
Γιατί βάφονται κόκκινα τα αυγά της Ανάστασης;
Η παράδοση λέει πως:
"Όταν είπαν πως αναστήθηκε ο Χριστός, κανείς δεν το πίστευε. Μιά γυναίκα, που κρατούσε στο καλάθι της αυγά, φώναξε: "Μπορεί από άσπρα να γίνουν κόκκινα;" Και, ω του θαύματος έγιναν!"
Στην Κέρκυρα διηγούνται τα εξής:
Όταν αναστήθηκε ο Χριστός, πρώτα πρώτα το άκουσαν κάτι αυγά.Αμέσως άρχισαν την τρεχάλα να το διαδώσουν παντού.Από το πολύ το τρέξιμο έγιναν κατακόκκινα!
Πασχαλινά αυγά με Χρώμα κόκκινο
Μερικοί πιστεύουν ότι τα αυγά βάφονται κόκκινα σε ανάμνηση του αίματος του Χριστού, που χύθηκε για εμάς τους ανθρώπους. Κόκκινο είναι και το χρώμα της χαράς. Χαράς για την Ανάσταση του Χριστού. Είναι παράλληλα όμως και χρώμα αποτρεπτικό.
Κόκκινες βελέντζες και κόκκινα μαντίλια κρεμούσαν τη Μεγάλη Πέμπτη στην Καστοριά οι γυναίκες για το καλό.
Κόκκινο πανί έβαφαν μαζί με τα αυγά τους στη Μεσημβρία και το κρεμούσαν στο παράθυρο για σαράντα μέρες, για να μην τους πιάνει το μάτι.
Το βάψιμο των αυγών γινόταν τη Μεγάλη Πέμπτη γι αυτό και τη λέγαν Κόκκινη Πέφτη ή .
Κοκκινοπέφτη
Παλιότερα το συνήθιζαν κι αποβραδίς, πάντοτε τα μεσάνυχτα, με το ξεκίνημα της νέας μέρας. Καινούρια πρέπει να ήταν η κατσαρόλα που θα έβαφαν τα αυγά και ο αριθμός τους ορισμένος και τη μπογιά τη φύλαγαν σαράντα μέρες και δεν την έχυναν, ακόμα και τότε, έξω από το σπίτι. Τα χρώματα για τα αυγά τα έφτιαχναν από διάφορα φυτά:
Από φλούδες κρεμμυδιών γινόταν το μελί, από άχυρο ή από φύλλα αμυγδαλιάς το κίτρινο, το ανοικτό κόκκινο από παπαρούνες, από μαϊντανό πράσινο, από ζαφορά το κίτρινο και από βιολέτες το μοβ.Επίσης για το βάψιμο των αυγών χρησιμοποιούσαν το βάρτζι, ένα είδος κόκκινου ξύλου.Το κόκκινο όμως χρώμα ήταν και είναι πάντα το πιο αγαπημένο χρώμα για τα Πασχαλινά αυγά.
Φυσικές χαλκομανίες :Τα παλιότερα χρόνια διάλεγαν φύλλα από φυτά και λουλούδια και έβαζαν από ένα πάνω σε κάθε αυγό. Στη συνέχεια, τύλιγαν τριγύρω μια παλιά κάλτσα, την οποία στερέωναν με μια κλωστή και έβαφαν τα Πασχαλινά αυγά.
Το πρώτο Βαμένο κόκκινο αυγό :
Το πρώτο αυγό που έβαφαν ήταν της Παναγίας και το έβαζαν στο εικονοστάσι. Με αυτό σταύρωναν τα
παιδιά από το κακό το μάτι.
Τα ευαγγελισμένα αυγά :Σε μερικά μέρη έβαζαν σε ένα κουτάκι τόσα αυγά όσα ήταν τα μέλη της οικογένειας και τα πήγαιναν το βράδυ στην εκκλησία, για να διαβαστούν στα 12 Ευαγγέλια.Τα άφηναν κάτω από την Αγία Τράπεζα ως την Ανάσταση και τότε καθεμιά έπαιρνε τα δικά της.Αυτά τα αυγά ήταν "ευαγγελισμένα" και τα τσόφλια τους τα παράχωναν στους κήπους και τις ρίζες των δέντρων για να καρπίσουν.Παρόμοια τύχη είχαν και τα αυγά που έκαναν οι κότες τη Μεγάλη Πέμπτη.Άμα η κότα ήταν μαύρη, ακόμα καλύτερα.Είχαν θαυμαστές ιδιότητες και μπορούσαν να διώξουν κάθε κακό. Τα αυγά τα Μεγαλοπεφτιάτικα  περνούσαν τον πονόλαιμο, φύλαγαν το αμπέλι από το χαλάζι, έδιωχναν μακριά το σκαθάρι.
Τα "ξομπλωτά" ή "κεντημένα" αυγά :Οι γυναίκες και τα κορίτσια στόλιζαν τα αυγά, τα "έγραφαν", Πάνω στα άσπρα αυγά έγραφαν με λειωμένο κερί ευχές, σχεδίαζαν σκηνές από τη ζωή του Χριστού, πουλιά κ.ά. Έριχναν μετά τα αυγά στην κόκκινη μπογιά και μέχρι να λειώσει το κερί έμεναν τα γράμματα και τα σχέδια άσπρα.Τα "ξομπλωτά" ή "κεντημένα" αυγά, που τα λέγαν στη Μακεδονία και "πέρδικες", μια και συχνά είχαν πάνω τους πουλιά, ή ίσως και γιατί ξεχώριζαν, όπως κι οι πέρδικες, για την ομορφιά τους, θύμιζαν συχνά μικρογραφίες. Το ένα ήταν καλύτερο από το άλλο.Αυτά έστελναν δώρο οι αρραβωνιασμένες στο γαμπρό και οι βαφτισιμιές στους νονούς και τις νονές τους, σε όλα τα αγαπημένα πρόσωπα.Άλλοτε πάλι τα κορίτσια πρόσθεταν στα αυγά φτερά από χρωματιστό χαρτί, ουρά και μύτη από ζυμάρι και τα κρεμούσαν στο ταβάνι, έτοιμα να πετάξουν.
τα "κεντούσαν".
Πηγή: Έθιμα του Πάσχα - ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ - ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ


Δημοσιεύτηκε στο www.cretalive.gr στις 2/5/2013 στον παρακάτω σύνδεσμο :
http://www.cretalive.gr/culture/view/ta-kokkina-auga-tou-pascha/79658

Τετάρτη 1 Μαΐου 2013

Μάϊος, ο μήνας των δοξασιών ...!

Της Ελένης Μπετεινάκη


Μάιος ο μήνας των δοξασιών, των προλήψεων ,των αντιφάσεων ,των χρωμάτων, των «αόρατων  βλαπτικών δυνάμεων », των λουλουδιών ,των μυστικών, των μαγικών ,των κοινωνικών αγώνων της εργατιάς ,της ζωής, της εξοχής ,του τέλους του χειμώνα αλλά και η αρχή των νέων πραγμάτων .

Τα σύμβολα, τα παρατηρήματα  και οι συνήθειες μοιάζουν αμέτρητα. Ο μήνας που η φύση ξυπνά κι όμως οι άνθρωποι τον  πρόσεχαν πολύ από τα πολύ παλιά  χρόνια γιατί …Ο Μάης κρύβει μυστικά …!!!

Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή :

Μάιος λοιπόν, ο τρίτος μήνας της Άνοιξης, το ξεκίνημα της νέας ζωής. Κανείς  όμως δεν παντρεύεται  εκτός από τους …γάιδαρους και τους βασιλιάδες. Όποιος ενωθεί με τα δεσμά του γάμου μπορεί να μην στεριώσει γιατί ο μήνας αυτός είναι άρρηκτα δεμένος με ανεξέλεγκτες δράσεις βλαπτικών ενεργειών που σχετίζονται με τον θάνατο.


Τι συνηθίζουν όμως οι άνθρωποι τούτη την μέρα να κάνουν;

Πρώτα  από όλα προσέχουν να μην φυτεύουν τίποτα. Ειδικά το φύτευμα ή μεταφύτευμα των βασιλικών  που είναι  βοτάνι μυριστικό και  στολίζει αυλές και τάφους. Πίστευαν πως  τα πνεύματα και οι ψυχές των ανθρώπων επιστρέφουν στη γη τούτον τον μήνα  και ανοίγοντας λάκκους είναι  σαν να τις ανασκαλεύουν.

Δεν αγόραζαν ποτέ ζώα για την εργασία τους τον Μάιο.

Συλλέγουν μόνο βότανα, 40 στον αριθμό , που τους προστατεύουν από τα μάγια. Απήγανος, χαμομήλι, άνθη μολάχας, χόρτα , άνιθος, μαρούλι, γαλατσίδα αρωματικά φυτά   κι έτσι φτιάχνουν ή έφτιαχναν  τον « Μαγιολύτη ή μαγιοδέντρι ή σαρανταβότανο»   που ήταν εθιμικό παρασκεύασμα  που προσφερόταν σε όλη την αγροτική οικογένεια μαζί με αμύγδαλα, μέλι και γάλα σε μικρές ποσότητες .Το έφτιαχναν  από την προηγούμενη μέρα, το αστροφέγγιζαν και το πιναν πρωί πρωί κι έτσι όλα τα κακά παραμερίζονταν .

Καμιά κοπέλα δεν αρχινούσε καινούργιο κέντημα , πλεκτό ή υφαντό γιατί δεν θα το χρησιμοποιούσε σε χαρές αλλά σε λύπες. Ούτε φορέματα ή καινούργια ρούχα δεν αρχινούσαν καθ όλη την διάρκεια του μήνα…

Το έθιμο ωστόσο που επικράτησε ως τις μέρες μας είναι το μαγιάτικο στεφάνι .


Τι συμβολισμούς όμως έχει αυτή η τόσο διαδεδομένη συνήθεια ;

Φτιάχνεται σε κύκλο που σαν τέλειο σχήμα απομονώνει το χώρο που περικλείει από τον υπόλοιπο. Τον προστατεύει από κακόβουλες δυνάμεις. Το στεφάνι πολλές φορές καλύπτει  και προστατεύει το κεφάλι που είναι το πιο ευαίσθητο ανθρώπινο μέλος και κέντρο της νόησης .Κρεμιέται στην πόρτα του σπιτιού  κι έτσι μέσα σ αυτό εισχωρούν μόνο τα καλά .

Ένα κλαδί ελιάς δηλώνει  την αγάπη, συμβολίζει  την οικογένεια  και την φιλία. Ένα κλαδί με αγκάθια προστατεύει  από το κακό κάθε σπίτι. Βάζουν  πάντα ένα σκόρδο , σύμβολο αποτροπής και προστασίας από το κακό μάτι…Το καρπισμένο στάχυ συμβολίζει την καρποφορία της γης .Τα λουλούδια της εξοχής συμβολίζουν την αναγέννηση της φύσης και την απομάκρυνση των πνευμάτων.

Μα πάνω απ΄όλους τους συμβολισμούς και τις προλήψεις τούτη η μέρα είναι μια ευκαιρία για βόλτα   στην εξοχή , στη φύση .Για μια εκδρομή,  για την ανάγκη μας να αντλήσουμε ζωή από την ίδια τη γη  και νοιώσουμε την αναγέννησή της , να καταλάβουμε την γιορτή που μόνη της  έχει φροντίσει να μας  οργανώσει,  προσφέροντας απλόχερα τα δώρα της , τα ίδια της τα παιδιά , τα λουλούδια, τα χόρτα, τους ώριμους καρπούς και την ομορφιά που χιλιάδες πίνακες ζωγραφικής, ποιήματα και πεζογραφήματα έχουν προσπαθήσει να αποδώσουν  αιώνες τώρα …



Καλό μήνα… Καλή πρωτομαγιά  !!!

Μπετεινάκη Ελένη 



Πηγές:

Μέγας Γ.Α. « Ελληνικαί  εορταί και έθιμα της λαϊκής λατρείας », Αθήνα 1956

Ψιλάκης Νίκος: Λαϊκές τελετουργίες στην Κρήτη, εκδ. Καρμάνωρ 2005

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr  στις 1 Μαϊου 2013 : http://www.cretalive.gr/culture/view/o-mhnas-twn-dojasiwn/79583



Τρίτη 23 Απριλίου 2013

Ποιός είναι Έλληνας Πολίτης; Βιβλιοπωλείο " Δοκιμάκης" , Παρασκευή 19 Απριλίου 2013

Βιβλιοπωλείο «Δοκιμάκης», Παρασκευή 13 Απριλίου 2013 ώρα 20.30 με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Χριστόπουλου :  Ποιός είναι Έλληνας πολίτης;

Μια από τις πιο σημαντικές εκδηλώσεις . Ώριμη, νηφάλια, γεμάτη ερωτήματα, αλλά και για πρώτη ίσως φορά με σημαντικές παραδοχές , ανατρεπτικές περιγραφές  για τα όρια της ιθαγένειας, τις σκιές του νόμου και τα φώτα της δημοκρατίας.


Τί είμαστε σαν κοινωνία; Τί είναι το έθνος μας; Ποιά η πολιτική κοινότητα στην οποία ανήκουμε; Πώς ακριβώς εκφράζεται η δημοκρατία μέσα στην κοινωνία; Αυτά  είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που συζητήθηκαν στην παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Χριστόπουλου :Ποιός είναι Έλληνας πολίτης. Αν και το ζήτημα του νομικού συνδέσμου κράτους –πολίτη, έχει μέχρι σήμερα αντιμετωπιστεί από την τεχνική -νομική πλευρά του δικαίου ιθαγένειας, στο βιβλίο του Δημήτρη Χριστόπουλου  φωτίζονται πτυχές που είχαν μείνει εκτός. 
Η βραδιά ξεκίνησε με ένα βίντεο της Ελληνικής Ένωσης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, που ετοίμασε η Δήμητρα Καμπέλη που είχε τον  συντονισμό της εκδήλωσης. Ήταν  σχετικό με τα παιδιά μεταναστών που έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα  . Τέθηκαν έτσι οι πρώτοι και κύριοι προβληματισμοί για αυτά τα παιδιά και της ιθαγένειά τους  καθώς και για τα εμπόδια που θέτει το παρόν πλαίσιο και το ακόμη περισσότερο αβέβαιο μέλλον τους …










Η Ντανιέλλα Μαρούδα έκανε μια σύντομη περιήγηση στην ιθαγένεια, ως ζήτημα πολιτικό, νομικό, κοινωνικό, αλλά και ανοικτό στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, που μας αφήνει αμήχανους αλλά όχι αδιάφορους. Μίλησε για την εμπειρία της από την Επιτροπή Πολιτογράφησης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, αλλά κυρίως για το ίδιο το βιβλίο του Δημήτρη Χριστόπουλου που αποτυπώνει το επιστέγασμα της δεκαετούς και πλέον ενασχόλησής του με την ιθαγένεια και μάλιστα όχι μόνο μέσα από την επιστημονική, αλλά και την πολιτική δράση του , αφού ο ίδιος συμμετείχε στην μεταρρύθμιση του νομικού πλαισίου περί της ιθαγένειας, που οδήγησε στο νόμο 3838/2010.

Ο Γιώργος Νικολακάκης εξήγησε την σημασία της ιθαγένειας όταν αυτή αγγίζει τα όρια συμβολικά και γεωγραφικά,  όπου τα ίδια σύνορα κάνουν τις έννοιες έθνος ή γένος, γλώσσα ή θρησκεία σχετικές, αλλά συγχρόνως μοναδικά ενδιαφέρουσες. Φώτισε την ανάλυσή του με περιστατικά από την εμπειρία του στις Πρέσπες.

Η Αριάδνη Σπανάκη μίλησε ως δικηγόρος και ως αναπληρωματικό μέλος στην Επιτροπή Πολιτογράφησης, με περιστατικά που έδειξαν ανάγλυφα τα προβλήματα της καθημερινότητας όσων μεταναστών προσεγγίζουν το σύστημα για να ενταχθούν, την πολυπλοκότητα των ρυθμίσεων, αλλά και την γραφειοκρατία που αντιμετωπίζουν.

Τέλος  ο Δημήτρης Χριστόπουλος εξήγησε την σημασία της ιθαγένειας όταν αντιμετωπίζει όχι
τα αυτονόητα –που δεν είναι και πολλά στην ελληνική πραγματικότητα –αλλά τις οριακές περιπτώσεις αλλογενών που ζητούν να γίνουν έλληνες πολίτες. Παιδιά μεταναστών που γεννήθηκαν στην Ελλάδα από γονείς μετανάστες  ή όσων ήρθαν και παρακολουθούν ελληνικό σχολείο, ανθρώπους  που αποφάσισαν να μεταφέρουν στην Ελλάδα τις βιοτικές τους σχέσεις και πιστεύουν ότι το μέλλον τους θα είναι στην χώρα μας. Εξήγησε ακόμη την διαδρομή που έχει ακολουθήσει το ζήτημα της ιθαγένειας στην Ελλάδα, και που αναλύεται στο βιβλίο του καταγράφοντας όλες τις διακυμάνσεις της κρατικής πολιτικής στο καθεστώς της ιθαγένειας από την ίδρυση του ελληνικού κράτους ως τις αρχές του 21ου αιώνα. Έτσι, μας είπε για τον πρώτο αιώνα της συμπερίληψης, από την ίδρυση του ελληνικού κράτους και ως τη Μικρασιατική Καταστροφή, όπου η εθνική πολιτική στο καθεστώς της ιθαγένειας χαρακτηριζόταν ως «εξωστρεφής» και προσπαθούσε να συμπεριλάβει όσο το δυνατόν περισσότερους στην ιδιότητα του Έλληνα πολίτη. Η αντίληψη που επικρατούσε εκείνη την περίοδο ήταν ότι «Έλληνας γίνεσαι». Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, όταν και τα σύνορα της Ελλάδας έπαιρναν σιγά-σιγά τη σημερινή τους μορφή, η μέριμνα μετατοπίστηκε στο «να κάνουμε καλούς πολίτες» και όχι «να φτιάξουμε Έλληνες».Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 με την πτώση των καθεστώτων του υπαρκτού σοσιαλισμού και την είσοδο στη χώρα μας ομογενών της πρώην ΕΣΣΔ και Αλβανίας αρχίζει να αμφισβητείται η κυρίαρχη ,ως τότε-, αντίληψη του «Έλληνας γεννιέσαι». Αρχίζουν να λειτουργούν δύο μέτρα και δύο σταθμά και ο όρος «ελληνοποίηση» εισάγεται για πρώτη φορά στο δημόσιο λόγο.

Και φτάνοντας στο σήμερα, όπως χαρακτηριστικά είπε: «είναι εύκολο και ίσως δημιουργεί αισθήματα αυτοϊκανοποίησης να κοιτάμε το ένδοξο παρελθόν μας, αλλά δημιουργικό είναι το έθνος που κοιτάει το μέλλον του. Με αυτή την έννοια εγώ κοιτάω το μέλλον μου μαζί με τους ανθρώπους με τους οποίους ζω, υποφέρω, δυστυχώ, αγαπάω και παλεύω. Δεν με νοιάζει από που κατάγεται κάποιος, αλλά με νοιάζει πώς φαντάζεται τη σχέση του με μένα . Αν οι βιοτικές του σχέσεις δείχνουν ενσωμάτωση σε αυτή τη κοινωνία, αν αντιλαμβάνεται το μέλλον της Ελλάδας συνυφασμένο με το δικό του ατομικό πρόγραμμα, ε τότε, για μένα  οφείλει να είναι πολίτης της».

Αν και ο καιρός δεν ήταν ο καλύτερος σύμμαχος της βραδιάς, η δυνατή βροχή δεν εμπόδισε τον
κόσμο που συγκεντρώθηκε από νωρίς  και έχοντας για συντροφιά του ένα ποτήρι κρασί από τους ευγενείς χορηγούς της εκδήλωσης : Tamiolakis Wines, να είναι εκεί για περισσότερο από δύο ώρες  χωρίς να μειωθεί το ενδιαφέρον  του ούτε για μία στιγμή.


Ίσως τελικά να έχουμε ανάγκη όλοι μας από τέτοιες συζητήσεις που θέτουν τόσους προβληματισμούς και ερωτήσεις σε μια εποχή όπου όλα πια είναι τόσο ρευστά και που θα έπρεπε τόσο σοβαρά θέματα να συζητιούνται όχι μόνο στα παράθυρα των  τηλεοπτικών καναλιών ή στα μικρά ρεπορτάζ των εφημερίδων αλλά και μεταξύ μας . Θέματα σαν αυτό της ιθαγένειας , της ταυτότητας και της πραγματικότητας που ζούμε σήμερα και θέσεις όπως αυτές που προσπαθούμε να περάσουμε ή να « καθυστερήσουμε»,  ίσως αύριο μας φέρουν περισσότερα προβλήματα και καταστάσεις που αν όλοι μας είχαμε «σκύψει » πάνω τους να τα είχαμε προλάβει ...