TuneList - Make your site Live

Το παραμύθι της βροχής

Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου 2014

Μια αρχόντισσα του Χάνδακα…η Αγία Αικατερίνη των Σιναϊτών !



Της Ελένης Μπετεινάκη*

Γειτόνισσα ξεχωριστή του Αϊ Μηνά,η Αγία Αικατερίνη, στέκει χρόνια και κοσμεί την πλατεία  και την όχι και τόσο καλαίσθητη από κτίρια γειτονιά, που όλη η ιστορία της πόλης έχει περάσει μέσα από αυτήν, τόσους αιώνες μέχρι και σήμερα…
Τούτο το κτίσμα, η εκκλησιά, το σχολείο, το μεγάλο τούρκικο τζαμί, το σημερινό μουσείο, η Αγία Aικατερίνη των Σιναϊτών, έχει μια ιστορία που κοντεύει τα εξακόσια χρόνια ύπαρξης της,  στο Μεγάλο μας Κάστρο…
Έμαθα πως σε λίγες μέρες ύστερα από επτά ολόκληρα χρόνια θα ανοίξει ξανά για το κοινό, θα ξαναδούμε τις μοναδικές εικόνες, τα εκκλησιαστικά αντικείμενα και άμφια, θα περπατήσουμε σε « χώματα» και ιστορία αιώνων και λένε πως θα έχει ότι πιο σύγχρονο υπάρχει σε ηλεκτρονική εφαρμογή για μουσεία τέτοιας αξίας, που θα μαγεύει κάθε επισκέπτη…
«…Λοιπόν, αξιότιμοι αδερφοί μου! Τέτοιο τζαμί δεν υπάρχει άλλο μέσα στο Χάνδακα, ίσως και σ' όλες τις οθωμανικές χώρες. Ήταν εκκλησία των Ρωμιών και είχε ήδη πέτρινο θόλο. Δεν υπάρχει στο εσωτερικό της τίποτε ξύλινο. Οι πόρτες και οι τοίχοι της είχαν χρυσοποίκιλτα σχέδια. Τώρα χίλιες φορές περισσότερα σχέδια και στολίδια έχει. Όλοι οι τοίχοι είναι καλυμμένοι με χρυσά σχέδια. Είναι ένα φωτεινό τζαμί...Ο μιναρές του τζαμιού ήταν παλιό καμπαναριό. Όμως η κορυφή του φτιάχτηκε σύμφωνα με την αρχιτεκτονική των μιναρέδων και προστέθηκε κι ένα μπαλκόνι για την πρόσκληση της προσευχής. Είναι ένα έργο τέχνης. Αυτό το όμορφο τζαμί μοιάζει με περίπτερο του παραδείσου, έτσι που βρίσκεται μέσα σε τριακόσια βήματα πλατύ κήπο του Ιρέμ (κήποι του παραδείσου) με τριαντάφυλλα και υακίνθους. Οι τρούλοι του τζαμιού είναι κόκκινοι και σοβαντισμένοι με χορασάνι και ασβέστη. Γύρω υπάρχουν τα δωμάτια των μαθητών, το σχολείο, ο μεντρεσές (Ιεροδιδασκαλείο) κι άλλα όμορφα κτίσματα. Δεν υπάρχει άλλο τέτοιο τζαμί στο Χάνδακα ούτε κι αλλού. Ας προστατεύει ο Θεός τον κόσμο!...»*
«…Όταν είδε ο Εβλιά Τσελεμπί τούτο το τζαμί είπε στο χρονόγραμμά του: Ας είναι σ' αυτό το κτίσμα ο Παντοτινός Θεός Διώκτης της αμαρτίας και Βοηθός. Έτος 1080».*
Λένε πως η αρχική φάση ύπαρξης του ναού, πιθανολογείται τον 12ο ή 13ο αιώνα.
Για το κτίσιμο της εκκλησίας δεν διατίθενται και πολλά στοιχεία. Την περίοδο της Ενετοκρατίας ήταν η ορθόδοξη εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης. Γράφουν επίσης οι ιστορικοί πως  την Β΄Βυζαντινή περίοδο αποτέλεσε πνευματικό και καλλιτεχνικό κέντρο με τμήματα γραμματικής, λογικής, ρητορικής, μαθηματικών, ζωγραφικής, μουσικής και πολλών άλλων ακόμη. Απ΄αυτήν την σχολή αποφοίτησαν πολλοί γνωστοί Κρητικοί που διέπρεψαν στα γράμματα, στις τέχνες και στην εκκλησία. Ανάμεσα τους ξεχωρίζει ο ζωγράφος Μιχαήλ Δαμασκηνός, κυριότερος εκπρόσωπος της "Κρητικής Σχολής". Επίσης ο Πατριάρχης Κύριλλος Λούκαρης, ο Πατριάρχης Μελέτιος Πηγάς, ο Επίσκοπος Εμμανουήλ Μαργούνιος .
Λέγεται ότι μέχρι τα μέσα του ΙΣΤ’ αιώνα,είχε δεσπόζουσα θέση στο Σιναϊτικό Μοναστηριακό μετόχι του Χάνδακα. Πως  οι μοναχοί ήταν εγγράμματοι και η Εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης ήταν η πιο λαμπρή, από τις Εκκλησίες του.
Γράφει ο Τζουάνες Παπαδόπουλος στις αναμνήσεις του από τον Βενετοκρατούμενο Χάνδακα στο βιβλίο που εκδόθηκε πρόσφατα, « Στον καιρό της σχόλης»* :
«…Ήταν μετά ο ορθόδοξος ναός της Αγίας Αικατερίνης με μοναχούς του τάγματος του Αγίου Βασιλείου, που δεν έτρωγαν κρέας, που πριν από το πόλεμο ήταν ο πλουσιότερος σε έσοδα απ όλες τις ορθόδοξες και καθολικές εκκλησίες και συντηρούσε σχεδόν εκατό καλόγερους, με χωριά και εισοδήματα τεράστια που έβγαιναν από αυτά, όχι μακριά, κοντά στην πόλη. Αυτή η εκκλησία ήταν επίσης παλαιό οικοδόμημα αλλά με θολωτή στέγη και ήταν κατάγραφη με αγίους, με μεγάλα έξοδα, γιατί υπήρχε πολύ χρυσάφι στις εικόνες. Τη διοικούσε ο αββάς, που εκλεγόταν κάθε τόσα χρόνια, και είχε την ευθύνη, χωρίς να δίνει λογαριασμό στο τέλος της θητείας του, επειδή ζούσαν σαν πραγματικοί μοναχοί και δεν συνήθιζαν να διαχειρίζονται χρήματα ή να έχουν στην κατοχή τους ούτε ένα κατρίνι, το μοναστήρι τους έτρεφε πλουσιοπάροχα, πόσο μάλλον που δεν έκαναν ακριβά ρούχα και πάντα ήταν ντυμένοι με ράσο από τραχύ ύφασμα και παρόμοια κάπα, ο καρναβάς και η κουκούλα τους από το ίδιο χοντροϋφασμένο πανί. Κι ο αββάς λεγόταν στα ελληνικά Ηγούμενος. Και κάθε χρόνο, χάρη στο κληροδότημα μιας αρχόντισσας του ορθοδόξου δόγματος, για οκτώ ημέρες πριν από το πανηγύρι της Αγίας Αικατερίνης μοίραζαν συνέχεια ένα μεγάλο ψωμί, παρόμοιο μ΄ αυτό που μοιράζεται της Αγίας Βαρβάρας μα όχι τόσο λευκό, σ όλες τις ψυχές που παρουσιάζονταν, κάθε φύλο, ακόμα και σε πλασματάκια στις φασκιές, μαζί με μισό μπουκάλι καθαρό κρασί. Και στο διάστημα αυτών των οκτώ ημερών έτρεχαν όχι μόνο οι κάτοικοι της πόλης αλλά και οι χωρικοί από το διαμέρισμα, και φρόντιζαν να έχουν αποθήκες ολόκληρες γεμάτες ψωμί και φούρνιζαν συνέχεια μέσα στο μοναστήρι για να φτάσει. Κι ήταν φορές που πήγαιναν γυναίκες να πάρουν αυτό το ψωμί κρατώντας δύο και τρία μωρά στην αγκαλιά και από το χέρι. Και τότε , κάπου κάπου , τύλιγαν στις φασκιές ακόμα και γάτες ή σκυλάκια και ξεγελιόταν μέσα στη σύγχυση της διανομής εκείνοι που έκανα τη μοιρασιά, μετά όμως αποκαλύφθηκε το κόλπο και πήραν τα μέτρα τους για να μην τους κοροϊδεύουν…»*
Και ο Τζουάνες Παπαδόπουλος συνεχίζει λίγο παρακάτω…
«…Μετά την ημέρα της εορτής, ιδίως στον όρθρο, μοίραζαν απλόχερα κερί σε λαμπάδες, λευκές, που παράγγελναν από τη Βενετία, γιατί οι άλλες ορθόδοξες εκκλησίες χρησιμοποιούσαν λαμπάδες από κίτρινο, παρθένο κερί, που τις έφτιαχναν εκεί, στην πόλη, κι έδιναν όποιον πήγαινε στον όρθρο ένα κερί κι όπως το άναβαν όλοι, γινόταν η νύχτα μέρα. Κι αυτά τα κεριά ζύγιζαν το καθένα μια και δύο ουγγιές, και διανέμονταν ανάλογα με την κοινωνική θέση του καθενός, όπως γινόταν σε όλες τις εκκλησίες την ημέρα της εορτής τους στον όρθρο ή καμιά φορά στη λειτουργία. Έστελναν μετά στα μέγαρα των Εκπροσώπων από μια λαμπάδα βάρους μιας λίβρας επιχρυσωμένη με την εικόνα της Αγίας Αικατερίνης. Παρόμοια δώρα έκαναν στους ευγενείς πάτρωνές τους και σ όλους τους επιφανείς αξιωματούχους του Χάνδακα. Την ημέρα της εορτής έκαναν το τραπέζι στους Εκπροσώπους, καλούσαν και άλλους ευγενείς, της Αποικίας και Κρητικούς, εκτός από τον Γενικό Προβλεπτή. Για φαγητό είχε ψάρι και κρέας σε πολύ μεγάλη αφθονία, το ένα πιάτο μετά το άλλο κατά τη συνήθεια του Χάνδακα, σ΄ένα μακρύ τραπέζι, ποτέ στρογγυλό. Και την επόμενη έκαναν άλλο ένα γεύμα ή συμπόσιο, χωρίς κρέας όμως, γιατί αυτή τη φορά καθόταν στο τραπέζι ο Ηγούμενος με τους υπόλοιπους ανώτερους μοναχούς και με όλους τους ευεργέτες της μονής, ευκατάστατους ανθρώπους…»*
Μετά το 1669 ο Χάνδακας περνάει οριστικά στα χέρια των Οθωμανών και ο  ναός μετατρέπεται μουσουλμανικό τέμενος. Δωρήθηκε στον Ζουλφικάρ Αλή Πασά. Στα βιβλία των Βακουφίων, σημειώνεται ως “Κετχουντά Βέη Τζαμισί” και επίσης ήταν γνωστό με την ονομασία Ζουλφιακάρ Αλί Τζαμισί ή Αγιά Κατερίνα Τζαμισί.
Με την κατάκτηση από τους Τούρκους της πόλης όλα σταματούν. Η μεγάλη σχολή και η βιβλιοθήκη που υπήρχε σ΄αυτήν δεν λειτουργούν πια. Αποκτά έναν μεγαλοπρεπή και διπλό μιναρέ που κι αυτός όπως και τόσα άλλα καταστρέφεται στις αρχές του 20ου αιώνα.
Σύμφωνα με την μετάφραση των Τούρκικων Αρχείων  του Νικόλαου Σταυρινίδη βρέθηκε έγγραφο που δείχνει κάτι  σχετικό με την επιδιόρθωση του τζαμιού στα 1720.
« …31 Αυγούστου 1720 - 26 Seval 1132Π. Μ. Η στέγη των προπυλαίων του τεμένους Ζουλφικάρ ήτο κεραμωτή. Κατά τον χειμώνα τα όμβρια ύδατα εισερχόμενα δια των κεράμων ημπόδιζον τους προσκυνητάς από του να εκτελούν την προσευχήν των. Κατόπιν διαταγής του Πασά Χάνδακος μετέβη επί τόπου ο Αρχιτέκτων του Δημοσίου Μιχάλης, όστις μετ' άλλων εμπειρογνωμόνων υπελόγισε την απαιτηθησομένην δαπάνην, καθώς και ταύτην των υδαταγωγών του τεμένους.»
Ο Ζαχαρίας Πρακτικίδης, πάλι, στη χωρογραφία του η οποία συντάχθηκε το 1818 αναφέρει για το συγκεκριμένο κτίσμα: “...Κεχαγιάμπεη τζαμισί. Άμα τη αλώσει υπό των τούρκων εδωρήθη υπό του Σουλτάνου εις τον Κεχαγιά Βέη του κατακτητού Κιοπρουλή. Μίαν εκ των δύο δεξαμενών που προμήθευαν την Πόλιν με ύδωρ γλυκυτάτου, καθαρωτάτου και ψυχροτάτου, ήτο λιθόκτιστος, μεγάλην  και σκεπαστήν ευρίσκετο εις την περιοχήν του Κεχαγιά Μπέη του σημερινού Ναού της Αγίας Αικατερίνης… ”.
Κάτω από τον Άγιο Μηνά υπάρχει και σώζεται μέχρι σήμερα η μεγάλη υπόγεια δεξαμενή, η οποία δέχονταν το νερό των πολλών υδρορροών του Ναού, το νερό αυτό πήγαινε σ’ αυτήν την στέρνα της Αγίας Αικατερίνης. Την περίοδο μάλιστα του Μεσοπολέμου έπαιρναν νερό από εκεί οι Ηρακλειώτες…
Από τις αρχές του 20ου το μουσουλμανικό τζαμί περνάει στη δικαιοδοσία της Χριστιανικής εκκλησίας όπως φαίνεται σε ένα βασιλικό διάταγμα της  12ης Μαρτίου 1919, για την μελλοντική χρήση του  : Γράφει ο Νικόλαος Ζευγαδάκης σε άρθρο του  «Προς απόδοσιν αυτού εις την χριστιανικήν λατρείαν » :
“…Εις τον ούτω πως ανακαινιζόμενον και καθιερούμενον λαμπρόν ναόν θα λαμβάνη χώραν μεγαλοπρεπής και επιβλητική η πανήγυρις της Αγίας Αικατερίνης, θα τελούνται δε, εκτός άλλων ακολουθιών, και το καθιερωμένον κατά Ιούλιον μνημόσυνον υπέρ του αειμνήστου μεγάλου Οικουμενικού Πατριάρχου Κυρίλλου του Λουκάρεως, εκλεκτού της πόλεως τέκνου, σπουδάσαντος και διδάξαντος εν τη περί τον ναόν τούτον περιφήμω σχολή, μετά του οποίου μνημοσύνου θα είναι δυνατόν να συνδυθασθή γενικώτερον τοιούτον και υπέρ των εν τη σχολή ταύτη εκπαιδευθέντων και διδαξάντων μεγάλων δ’ έπειτα αποβάντων εις τα γράμματα και την Εκκλησίαν ανδρών της μεγαλονήσου”.
Πολλές οι σκέψεις για τη χρήση του κτιρίου. Άρχισε να δέχεται για φιλοξενία πρόσφυγες πολύ πριν τη φοβερή χρονιά του 1922. Οι ιδέες και οι σκέψεις για τη χρήση του συνέχισαν να υπάρχουν και επί δημαρχίας Μηνά Γεωργιάδη, τον χώρο αυτό επισκέφθηκε ειδικός υπάλληλος του υπουργείου Παιδείας και αφού εξέτασε το προαναφερόμενο κτήριο διαπίστωσε ότι ένας τέτοιος χώρος για την καλή διατήρηση των βιβλίων είναι ακατάλληλος.
Την περίοδο της Μάχης της Κρήτης και του βομβαρδισμού της πόλης αναφέρει σε άρθρο του στην εφημερίδα ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ ο  καθηγητής Μ. Παπαμιχαλάκης πως δύο βόμβες… « …διετρύπησαν την στέγην αυτού. Η μία διετρύπησε την στέγην του κεντρικού κλίτους, ολίγον αριστερά της κόγχης του ποτέ Ι.Βήματος και η άλλη διετρύπησε την στέγην του συνδέοντος το κλίτος της Αγ.Αικατερίνης με το κλίτος των Αγ. Δέκα. Το τέμενος ουδεμία άλλην ζημίαν υπέστη. Κατά τη διάρκειαν της κατοχής οι Γερμανοί εχρησιμοποίησαν το τέμενος ως αυτοκινητοστάσιον…».
Στο ίδιο άρθρο του ο καθηγητής Παπαμιχαλάκης γράφει πως το κλίτος ή παρεκκλήσιο των Αγ. Δέκα πριν από τη Μάχη της Κρήτης χρησιμοποιείτο «…ως πρόχειρον αφοδευτήριον ή τόπος απορριμάτων…Ήτο εις άθλιαν κατάστασιν…».
Τελικά ύστερα από εισήγηση του ως άνω καθηγητή ο οποίος διετέλεσε και εκκλησιαστικός σύμβουλος τα έτη 1942 – 1943 δήλωσε αν γινόταν να χρησιμοποιηθεί ξανά ο χώρος για θρησκευτική λατρεία κατόπιν επισκευής και υπό την προεδρία του Γεωργίου Κριτσωτάκη οι εργασίες ξεκίνησαν. Την 24η Νοεμβρίου 1943 έγινε ο εσπερινός και την επομένη ημέρα της Αγίας Αικατερίνης , ο όρθρος και η θεία λειτουργία.  Αξιοσημείωτο ήταν επίσης το γεγονός πως δόθηκε σαν τιμή στον πρώτο πλειοδότη τον έμπορο κ. Βατίστα, που προσέφερε το ποσόν των 200.000 δραχμών για την επισκευή του ναού , να κτυπήσει πρώτος την καμπάνα. Και πάλι λόγω άγνοιας το κλίτος των Αγ. Δέκα χρησιμοποιήθηκε αρχικά σαν κλίτος της αγίας Αικατερίνης και αφού τελικά αποκαλύφθηκε επιγραφή πάνω στη θύραν του κλίτους το 1948 έγινε ο επίσημος εγκαινιασμός του.
 Χαρακτηριστική η αναφορά του Νικολάου Ζευγαδάκη, επίσης κατά την πρώτη αυτή επαναλειτουργία του ναού :
“…Το ιερουργηθέν το πρώτον κατά την 25ην Νοεμβρίου 1943 παρεκκλήσιον του ειρημένου παλαιού ενταύθα ναού ελειτούργησεν από τότε άνευ εγκαινίων δι αντιμηνσίου ως ευκτήριος οίκος της Αγίας Αικατερίνης, επ’ ονόματι της οποίας ετιμάτο ο όλος ναός.Θα διατηρήση όμως το παρεκκλήσιον την τοιαύτην του ονομασίαν εφ’ όσον, ως είναι γνωστόν, ετιμάτο επ’ ονόματι των Αγίων Δέκα των εν Κρήτη μαρτυρησάντων, το όνομα δε της Αγίας Αικατερίνης έφερε το μέγα του ναού κλίτος, ποίαν δε ονομασίαν ενδείκνυεται όπως λάβη τούτο κατά τα ιερά εγκαίνια; Περί τας απορίας ταύτας, αίτινες ως λίαν φυσικαί, προεβλήθησαν ευθύς εξ αρχής, θα περιστραφή το παρόν σημείωμα”.

Έκανα μια βόλτα στην πλατεία… Δύο μέρες πριν τη γιορτή της Αγίας Αικατερίνης…Γκρίζος ουρανός και μεγάλα απειλητικά σύννεφα γεμάτα βροχή από πάνω μου. Περιστέρια κουρνιασμένα στο ψηλό γείσο της εκκλησίας και στο μεγάλο στρογγυλό παράθυρο. Ψυχή πουθενά… Μόνο ένα κόκκινο αυτοκίνητο παρκαρισμένο μπροστά στην είσοδο μαρτυρούσε πως κάποιος βρισκόταν εκεί κοντά. Τα λιγοστά τσουβάλια τσιμέντου, επίσης , έδειχναν πως ίσως και να  τέλειωνε πια τούτη η ανακαίνιση …ύστερα από επτά ολόκληρα χρόνια … Ίσως και την ημέρα της γιορτής να λειτουργήσει τούτο το ιστορικό, πολύτιμο, εκκλησιαστικό μουσείο… Κοντεύει ο καιρός!
Άρχισε να ψιλοβρέχει…
Πήρα το ποδήλατο μου ξανά και έφυγα περνώντας ανάμεσα από δεκάδες περιστέρια που έτρεμαν από το κρύο και τρομάζοντας, σηκώθηκαν με μιας στον αέρα… Γύρισα και κοίταξα πίσω, όπως κάθε φορά… Τόσες θύμησες πάλι… τόση ιστορία  και πόση ακόμα, που αγνοούμε…

Χρόνια πολλά για τη σημερινή μέρα …που ΄ταν αιτία της θύμησης!

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι εκπαιδευτικός 

ΠΗΓΕΣ :
Χωρογραφία της Κρήτης,Ζαχαρία Πρακτικίδη, ΤΕΕ,1983
Εβλιά Τσελεμπί, Οδοιπορικό στην Ελλάδα (1668-1671), Εκάτη, Αθήνα 1994,
Νικολάου Σ. Σταυρινίδη, Μεταφράσεις Τουρκικών Αρχείων,Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη
*Στον καιρό της σχόλης, Τζουάνες Παπαδόπουλος, ΠΕΚ
Το Ηράκλειο στο πέρασμα των αιώνων, Στέργιου Σπανάκη, εκδ. Δήμου Ηρακλείου 1990
Εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ
Ηeraklion.gr
Αρχείο Μηνά Γεωργίαδη
Αρχεία Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου
Εφημερίδα Μεσόγειος
Δημοσιεύτηκε και στο cretalive.gr στις 25 Νοεμβρίου 2014 : εδώ!

Σάββατο, 22 Νοεμβρίου 2014

Τα παραμύθια του Σαββάτου!



…γράφει, προτείνει, παρουσιάζει και σχολιάζει η Ελένη Μπετεινάκη*
Ιστορίες και παραμύθια βγαλμένα από την ίδια τη δική μας ζωή, τη δική μας καθημερινότητα. Προβλήματα , θέματα που απασχολούν πολλές οικογένειες, όπως εκείνο της σωστής και καλής διατροφής των παιδιών. Θέματα όπως οι σχέσεις των γονέων, των ανθρώπων που έρχονται στη ζωή τη δική τους και των παιδιών τους,  όταν τα πράγματα δεν εξελίσσονται ομαλά στην τυπική οικογένεια. Τότε  καινούργιοι άνθρωποι αναλαμβάνουν καθοριστικούς ρόλους  στη ζωή των παιδιών που συχνά φέρουν ταμπέλες αρνητικές και ας μην είναι  έτσι. . Κι έρχεται στο τέλος η νύχτα και όλα εκείνα τα μαγικά ζωντανεύουν, δράκοι, όνειρα, σκέψεις, γίγαντες …Κι αφού ξυπνήσουν  όλα εκείνα τα πελώρια « ζωντανά» που φοβίζουν έρχεται η κάθαρση  που χαρίζουν οι  στιγμές των παραμυθιών με ωραίο τέλος …Ιστορίες για παιδιά και για μεγάλους, ιστορίες που διδάσκουν και διασκεδάζουν, που θυμίζουν, προβληματίζουν και χαρίζουν χαμόγελα ικανοποίησης…

H μητριά με τη χρυσή καρδιά, Ελένη Σβορώνου ( Εικόνες : Κατερίνα Χαδουλού), εκδ. Μεταίχμιο
Η λέξη « μητριά »είναι  στο μαύρο κουτί του μικρού κοριτσιού μαζί με όλες εκείνες που φέρνουν πόνο, δάκρυα, φόβο και κίνδυνο. Είναι μια λέξη που θα μείνει μόνη στο κουτί, μεγαλώνοντας η μικρή μας φίλη, και που δεν ξέρει τι να την κάνει. Θυμάται εκείνες τις  « κακές » μητριές των παραμυθιών και συλλογιέται. Η μαμά της και ο μπαμπάς της έχουν χωρίσει και το « άρωμα μαμά» πιστεύει πως πάντα θα είναι ένα και μοναδικό. Ή μήπως δεν είναι, όταν στη ζωή της μπαίνει η καινούργια φίλη του μπαμπά της που ξέρει ένα σωρό παιχνίδια και μεταμορφώσεις με ένα μόνο κομμάτι χαρτί; Που δεν φοβάται όταν το βαγόνι τρέχει στις μεγάλες κατηφόρες του λούνα παρκ , που μαγειρεύει και νανουρίζει τόσο γλυκά όσο και η μαμά; Κι ίσως τελικά τούτη η λέξη να είναι τρομερή, μόνο στα παραμύθια γιατί πολλές φορές οι « φιλενομαμάδες » είναι πολύ πολύ καλές και η θέση τους είναι στο άσπρο κουτί μαζί με την « μαμά», το «παγωτό», τη «γιαγιά» και τον « μπαμπά».
Μια από κείνες τις πολύ τρυφερές «καληνύχτες» που αγγίζουν θέματα πολύ λεπτά και συνηθισμένα στη σύγχρονη ζωή. Μια ιστορία που προσπαθεί  να απενοχοποιήσει εκείνες τις λέξεις που ηχούν άσχημα  και προκαλούν αρνητικά συναισθήματα και που τελικά ίσως να είναι και αδικημένες.  Μια συγγραφέας , η Ελένη Σβορώνου, γνωστή και αγαπημένη, και μια εικονογράφος η Κατερίνα Χαδουλού έκαναν πάλι μια πολύ όμορφη ιστορία που αγγίζει τόσα πολλά παιδιά , μαμάδες και μπαμπάδες και, πιστέψτε με, μητριές, που δεν αισθάνονται καθόλου σαν εκείνες των παραμυθιών ούτε με την αρνητική ταμπέλα που συχνά τους βάζουν οι άνθρωποι.   Μια καληνύχτα λοιπόν ανακουφιστική από μια μητριά που έχει χρυσή καρδιά !

Κι εσύ μαμά το χαλβά σου, Έλενα Αρτζανίδου, ( εικόνες Αλεξία Λουγιάκη), εκδ. Ψυχογιός
Το Βαρσαβούλα, μπορεί να είναι  ένα ασυνήθιστο και πανέμορφο όνομα, όμως τη Βάνα την ενοχλεί πολύ και κάθε φορά που η μαμά της την φωνάζει έτσι, δηλαδή πάντα, εκείνη θυμώνει και της λέει : « Εσύ μαμά…το χαλβά σου»!
Μια ιστορία που μας θυμίζει ένα σωρό από εκείνες τις όμορφες ηρωίδες των κλασσικών παραμυθιών αλλά και που με πολύ έξυπνο τρόπο βάζει την ίδια την Βαρσαβούλα να βοηθήσει την φίλη της, την Αμαλία, προκειμένου να γίνει  κάποτε πρίμα μπαλαρίνα.
Πως θα το καταφέρει; Θα την  μάθει να τρώει σωστά. Το μπαλέτο είναι το αγαπημένο άθλημα των μικρών  κοριτσιών, όμως χρειάζεται κόπο, άσκηση και πολύ καλή διατροφή. Η Αμαλία τρώει πολλά φαγητά «απ ΄έξω» και για αυτό τις λείπουν πολύ οι βιταμίνες, η ενέργεια και η άνετη κίνηση. Έτσι, η Βαρσαβούλα ή Βάνα,  σκέφτεται ένα πανέξυπνο τρόπο να βοηθήσει την φίλη της, βάζοντας την να πιστέψει στον εαυτό της , να αποκτήσει στόχο, δύναμη και θέληση. Το σχέδιο της μπαίνει σε εφαρμογή και τα αποτελέσματα δεν αργούν να φανούν.
Ένα βιβλίο που μιλάει για την σωστή διατροφή που πρέπει να έχουν όλα τα παιδιά ειδικά σ΄ αυτές τις τρυφερές ηλικίες που η άσκηση είναι στο καθημερινό τους πρόγραμμα και οι επιλογές στο φαγητό πρέπει να είναι υποχρεωτικά οι καλύτερες. Μια ιστορία της Έλενας με έναν καταπληκτικό τίτλο που τόσο πολύ θυμίζει κανέλα, μήλα και σμυρναίικα φαγητά , όπως και το όμονα της ηρωίδας. 

Ιστορίες από έναν κόσμο που δεν καταστράφηκε, Ελένη Μπακογεώργου ( εικόνες Ίρις Σαμαρτζή), εκδ. ΠΑΤΑΚΗΣ
Τούτες οι ιστορίες είναι γεμάτες …αλήθεια. Είναι  ιστορίες για απιδιά μα και για τους μεγάλους. Για αυτούς που ξέχασαν όλα τα θαυμαστά που συνέβησαν στον κόσμο , γύρω μας και που φτάνει μια τόσο δα μικρή στιγμή να τα αναλογιστούμε. 
Η Ελένη Μπακογιώργου έγραψε πέντε εκπληκτικές ιστορίες που διαβάζονται απ΄ όλους μας. Είναι η πρώτη , εκείνη της Ηλιοστάλακτης που κάποτε θυσιάστηκε ή καλύτερα χάθηκε στα σύννεφα του ουρανού για να είναι  πάντα ο ήλιος φωτεινός, για την χαρά, την άνοιξη και τον αέρα .Η άλλη ιστορία είναι των καλοσυνάτων δράκων που οι άνθρωποι κάποτε ζήλεψαν το διαμάντι τους, τον θησαυρό τους και προκειμένου να το αποκτήσουν, τους έμαθαν τον πόλεμο, και  συναίσθηματα σαν εκείνα του θυμού και της οργής. Και τότε  εκείνοι κράτησαν δικό τους για πάντα τον θησαυρό τους, το φως που ξέχασαν οι άνθρωποι. Μόνο σαν όλοι  πιστέψουν ξανά σε κάποιες μαγικές νύχτες που όλα ζωντανέψουν , ίσως το δουν ξανά.
Έχει δει ποτέ κανείς εκείνο το δέντρο της ζωής; Το ένα και μοναδικό που κάπου μπορεί και να υπάρχει , που όλα τα δέχεται  και όλα τα γνωρίζει; Που όλοι θέλουν να το βρουν όμως κανείς δεν ξέρει που βρίσκεται; Μήπως να σταθούμε μια στιγμή, να σκεφτούμε, μήπως τελικά είναι  δίπλα μας, ανάμεσα μας, μέσα μας , μήπως;
Κι αυτή η φοβερή ιστορία με τους καθρέφτες; Αυτούς που μέσα σε μια στιγμή θόλωσαν, θάμπωσαν και κανείς δεν ήξερε το γιατί. Κι έψαξαν παντού να βρουν το μυστικό οι άνθρωποι της μικρής πολιτείας  ο τεχνίτης που πίστεψαν πως ήξερε, τους μπέρδεψε ακόμα πιο πολύ με τα λόγια του. Την απορία και όλα τα ερωτήματα τους μόνο ένας νεαρός καταφέρνει να λύσει μια νυχτιά. Κατάλαβε εκείνος… ποιος ήταν ο λόγος  κι όλα τότε άλλαξαν με μιας  και για πάντα…
Η τελευταία ιστορία μιλεί για τους μεγάλους πέτρινους γίγαντες που ίσως και να΄ναι τούτοι οι όγκοι των βουνών, οι λόφοι που κάποτε ήταν ζωντανοί αλλά δεν ήθελαν, δεν άκουσαν τα σχέδια και τις συμβουλές του ουρανού και θέλησαν μια μέρα, εκείνη την πρώτη της Άνοιξης να κατέβουν , μόνοι τους στη γη. Βιάστηκαν , δεν σκέφτηκαν και …πέτρωσαν κι έμειναν όγκοι ακίνητοι. Ήταν η μέρα που φάνηκε για πρώτη φορά το ουράνιο τόξο και κάθε φορά που πλησιάζει η Άνοιξη και τα ποτάμια φουσκώνουν , ίσως να είναι τα δάκρυα από εκείνους τους γίγαντες που θυμούνται και αναπολούν την παλιά τους ζωή …
Ιστορίες πραγματικά μαγικές. Θα τις διαβάσει κάποιος πολλές φορές και πάντα κάτι θα ανακαλύπτει από τον δικό του εαυτό. Ένα βιβλίο με εικόνες από την  Ίρις Σαμαρτζή που  έχει καταφέρει να δώσει το στίγμα και το ταλέντο της σε κείμενα που πιστεύω κανένας άλλος δεν θα μπορούσε να απόδοση σε χρώμα και χαρακτήρες  τόσο καλά. 

Όλες οι ιστορίες είναι  για παιδιά  και για όσους αισθάνονται παιδιά !

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Δημοσιεύτηκε στις 22 Νοεμβρίου 2014 στο cretalive.gr :Εδώ

Τρίτη, 18 Νοεμβρίου 2014

O Mickey Mouse έχει γενέθλια...Γίνεται 86 χρονών !



Η επίσημη ημερομηνία «γέννησης» του Μίκυ Μάους (Mickey Mouse) είναι η 18η Νοεμβρίου 1928, όταν πρωταγωνίστησε στην ταινιούλα Steamboat Willie (Το Ατμόπλοιο Γουίλι), που ήταν η πρώτη ομιλούσα ταινία στο χώρο των κινουμένων σχεδίων. Στην πραγματικότητα, ο Μίκυ είχε κάνει την εμφάνισή του στη μεγάλη οθόνη λίγους μήνες πριν και συγκεκριμένα στην ταινία Plane Crazy (15 Μαΐου 1928).
“Το ατμόπλοιο του Γουίλι” ήταν το πρώτο καρτούν με συγχρονισμένο ήχο, σηκώνοντας ψηλά τον πήχη του ανταγωνισμού όταν ακόμη τα περισσότερα στούντιο βρίσκονταν στην εποχή του βωβού κινηματογράφου. Στην ίδια ταινία πρωτοεμφανίστηκε και η Μίνι.
Ο Ντίσνεϊ εμπνεύστηκε τον Μίκυ στις αρχές του 1928, ταξιδεύοντας σιδηροδρομικώς για δουλειές σε μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδο της ζωής του. Μόλις είχε χάσει τα εμπορικά δικαιώματα του πρώτου του ήρωα, του λαγού Όσβαλντ και οι περισσότερο συνεργάτες του είχαν αποσκιρτήσει στον μεγάλο του αντίπαλο Μπομπ Μιντζ των Universal Studios. Ο Ντίσνεϊ δεν θα έκανε ποτέ το ίδιο λάθος και θα προάσπιζε στο εξής με τον εντελέστερο τρόπο τα εμπορικά δικαιώματα κάθε ήρωα που παρουσίαζε.
Μόλις επέστρεψε στο Λος Άντζελες έπεσε με τα μούτρα στη δουλειά, μαζί με τον σπουδαίο κομίστα Ουμπ Αϊγουερκς και σε λιγότερο από τρεις μήνες ο Μίκυ έλαβε «σάρκα και οστά». Αποφάσισε να του δώσει το όνομα Μόρτιμερ, αλλά η κυρία Ντίσνεϊ θεώρησε το όνομα πομπώδες και αντιπρότεινε το Μίκυ, που επικράτησε τελικά. Η επιτυχία του μικροσκοπικού ποντικού ήταν άμεση. «Όταν ο κόσμος γελάει με τον Μίκυ, το κάνει επειδή είναι τόσο ανθρώπινος. Αυτό είναι το μυστικό της δημοτικότητάς του» συνήθιζε να λέει ο Ντίσνεϊ.
Στο σύμπαν των χάρτινων ηρώων, οι στενότεροι συγγενείς του Μίκυ είναι τα ανίψια του Μόρτι και Φέρντι και η αδελφή του Αμέλια. Η Μίνι είναι η αιώνια φιλενάδα του, διατηρεί στενή φιλία με τη μεγάλη οικογένεια των Ντακ, ενώ ο μεγάλος του αντίπαλος είναι ο Μαύρος Πιτ. Το σκυλί του Μίκυ ακούει στο όνομα Πλούτο. Τη φωνή τους στον Μίκυ δάνεισαν ο Ουόλτ Ντίσνεϊ (1929-1946), ο Τζέιμς ΜακΝτόναλντ (1946-1983) και ο Γουέιν Όλγουιν (1983-...).
Στις πρώτες ταινίες του, ο Μίκι ήταν σκανδαλιάρης, ερωτύλος και ενίοτε κακός. Αργότερα έγινε ξερόλας, εξυπνάκιας, με λίγα λόγια ο κύριος Τέλειος, το καλό παιδί. Ήταν το τίμημα της επιτυχίας για τον Ντίσνεϊ. Η προσωπικότητα του Μίκυ στις πρώτες ταινίες ήταν πιο σύνθετη και γι' αυτό πιο ενδιαφέρουσα σε σχέση με τον μονοδιάστατο χαρακτήρα της συνέχειας.
Η «Φαντασία», που προβάλλεται το 1940, εισάγει στην κινούμενη εικόνα τον στερεοφωνικό ήχο και η παραγωγή της κοστίζει το αστρονομικό ποσό των 2.280.000 δολαρίων. Ανταποδίδει και με το παραπάνω το κόστος της, καθώς -εκτός όλων των άλλων- μένει στην ιστορία του κινηματογράφου ως ένα από τα κλασικά αριστουργήματα. Την επόμενη χρονιά ο Μίκυ κυκλοφορεί και σε κόμικ.
Η μεγάλη επιτυχία του Μίκυ προσήλκυσε το ενδιαφέρον των εκδοτών και στις 13 Ιανουαρίου 1930 έκανε την πρώτη του έντυπη εμφάνιση. Τέσσερα χρόνια αργότερα είχε το δικό του λήμμα στη διεθνούς κύρους εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα. Στην Ελλάδα κατέφθασε με μεγάλη καθυστέρηση από τις εκδόσεις Τερζόπουλου, μόλις το 1966. Την Παρασκευή 1η Ιουλίου ένα περιοδικό μικρού σχήματος, με τον Μίκυ στο εξώφυλλο έτοιμο να επισκεφθεί την Ελλάδα, προκάλεσε συναγερμό στις τάξεις των λιλιπούτειων αναγνωστών.
Ο Μίκυ κάνει πρεμιέρα στην τηλεόραση το 1955 μέσα από το σόου «Τhe Mickey Mouse Club». Είναι το «όχημα» του Γουόλτ για την Disneyland, που ανοίγει αυλαία την ίδια χρονιά, αφού του εξασφαλίζει έναν υπολογίσιμο οικονομικό πόρο, ενώ προωθεί την ιδέα του.
Ο Μίκυ έγινε ο πρώτος ήρωας κινουμένων σχεδίων που απέκτησε το δικό του αστέρι στο περίφημο Πεζοδρόμιο της Φήμης (Walk of Fame) στο Χόλυγουντ. Η τελετή έγινε στις 18 Νοεμβρίου 1978, ανήμερα των πεντηκοστών του γενεθλίων. Το αστέρι του Μίκυ βρίσκεται στη διεύθυνση: 6925 Hollywood Blvd. Για δεκαετίες ο Μίκυ Μάους μονομάχησε σκληρά με τον Μπαγκς Μπάνι της Warner για τον τίτλο του πιο δημοφιλούς ήρωα των κινουμένων σχεδίων. Το 1988 οι δύο μεγάλοι αντίπαλοι τα βρήκαν και πρωταγωνίστησαν στην ταινία του Ρόμπερτ Ζεμέκις Ποιος παγίδεψε τον Ρότζερ Ράμπιτ.
Η φήμη του Μίκυ γρήγορα μετατράπηκε σε πηγή εσόδων για την Ντίσνεϊ, που είναι μία από τις μεγαλύτερες πολυεθνικές εταιρείες του κόσμου. Ο μικροσκοπικός ποντικός πρωταγωνιστεί στον κινηματογράφο, την τηλεόραση, τον τύπο. Εικονίζεται σε ρολόγια, μολύβια, σεντόνια, πετσέτες και σε πολλά ακόμα προϊόντα. Κάθε χρόνο συνεισφέρει στα ταμεία της Ντίσνεϊ πάνω από 5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Ο Μίκυ Μάους είναι για κάποιους το σύμβολο της αμερικανικής αισιοδοξίας, επινοητικότητας και ενεργητικότητας, ενώ για κάποιους άλλους, ένα από τα πιο δυνατά χαρτιά του αμερικάνικου πολιτιστικού ιμπεριαλισμού. Η αμερικάνικη αντεργκράουντ κουλτούρα τον χρησιμοποίησε ως αντιήρωα στην ταινία Ο Μίκυ Μάους στο Βιετνάμ (1968).
ΠΗΓΕΣ :
Wikipedia.org
Sanshmera.gr