TuneList - Make your site Live

Τρίτη, 19 Αυγούστου 2014

Τα παραμύθια του Σαββάτου!



Της Ελένης Μπετεινάκη
 
Τ΄ αυγουστιάτικο φεγγάρι το ολόγιομο, γεννά ιστορίες πολλές. Για δράκους, πριγκίπισσες, ξωτικά, μάγους, νεράιδες, και κείνα  τα παραμύθια, τα παράξενα που όλα μπορούν να συμβούν όλα τα άψυχα να ζωντανέψουν. Όπως μια καρπουζιά να φυτρώσει στην μέση τ΄ ουρανού πάνω σε ένα σύννεφο  ή μια υπέροχη μουσική από τη φωνή των τζιτζικιών να το κάνει να χαμογελάσει ή ακόμα και να κλειστεί στο χώμα φέγγοντας μόνο για έναν κήπο. Έτσι γίνεται στα παραμύθια , αυτά και άλλα πολλά ανιστόρητα αλλά πάντα με την  φαντασία ενός συγγραφέα, που δεν τελειώνει ποτέ!

Ο κλέφτης των καρπουζιών, Χρήστος Μπουλώτης,( Εικον : Φωτεινή Στεφανίδη),εκδ. Πατάκης
Αύγουστος ήταν, εκείνα τα χρόνια τα παλιά ,στην Πόλη,  και κανείς δεν ήξερε αν όλα όσα συνέβαιναν ήταν αληθινά ή …παραμύθια. Όπως η καρπουζιά που σκαρφάλωσε  πάνω ψηλά στον ουρανό,  σ΄ένα σύννεφο που έμεινε ακίνητο και φύτρωσε ένα και μόνο καρπούζι, θεόρατο που σκίαζε την Πόλη από το μέγεθός του κι ήταν γλυκό σαν πετιμέζι. Χόρταιναν μ αυτό όλοι οι κάτοικοι  και οι  ξένοι  που την επισκέπτονταν, οι περαστιοκοί, οι ι καμηλιέρηδες, οι ναυτέμποροι, οι  σαλτιμπάγκοι, οι  κτιστάδες και οι  χαλκιάδες.
Μόνο που όλες από τότε, όλες οι άλλες  καρπουζιές μαράθηκαν. Κανένας δεν παραπονέθηκε γι αυτό . Ισα ίσα γλέντια και χοροί γίνονταν και η φήμη του έφτασε σ όλο τον κόσμο. Για να το κόψουν ανέβαιναν στον ουρανό εκατό ζευγάρια χήνες δεμένες με κόκκινες κορδέλες που πάνω τους κρέμονταν παλληκάρια.
Την τρίτη χρονιά όλα άλλαξαν, κάποιος  έκλεψε  το μεγάλο καρπούζι  κι όσους κι αν έβαλε να ψάξουν, ο μεγάλος άρχοντας απ άκρη σ΄ άκρη του ορίζοντα, κανείς δεν το είχε δει. Τα χρόνια περνούσαν και το ίδιο συνέβαινε κάθε χρόνο  με τον κλέφτη των καρπουζιών.  Η  λύση  δόθηκε  όταν ένα δεκάχρονο αγόρι , ο μικρός γιος του φούρναρη, ανέβηκε και κρύφτηκε μέσα σ αυτό, παραφυλώντας  να δει ποιος θα ερχόταν. Ένα όμορφο παλληκάρι ήταν ο κλέφτης, θλιμμένο , που βάζοντας  σε δοκιμασία τον μικρό γενναίο αγόρι του διηγήθηκε την μαγεμένη του ιστορία. Μια ιστορία για τον άρχοντα του Αμάραντου Χαμόγελου, μιας άλλης ξακουστής πολιτείας που ζήλεψε ο μάγος με την τσίγκινη καρδιά και την μάγεψε κι όλα έγιναν  θλιμμένα και στενάχωρα. Μέσα από περιπέτειες και  μαγικές στιγμές  που συμβαίνουν μόνο στα παραμύθια  και με  συντροφιά  τη  φλογέρα του μικρού αγοριού ,που έπαιζε μουσική, τα μάγια λύθηκαν , το χαμόγελο επέστρεψε στην Χώρα του παλικαριού  και μαζί του κι οι χαρές, οι κάτοικοι, η ομορφιά και τα πανηγύρια. Ο μικρός γιος του Φούρναρη έγινε Υπουργός του Θάρρους στην δική του Πόλη, και η Ιστορία έγραψε με χρυσά γράμματα ένα σωρό εκδοχές  για το τέλος της. Τούτη, την παραμυθένια,  ο ίδιος διέσωσε για να θυμούνται όλοι τον « κλέφτη των Καρπουζιών »!
Κι όπως λεν τα παραμύθια έζησαν όλοι καλά κι εμείς  καλύτερα. Ένα παραμύθι από τούτα τα παλιά γεμάτο χρώματα, εικόνες και νοσταλγικές στιγμές. Ο μύθος άραγε που συναντά την αλήθεια σε μια Πόλη που παραμένει θρύλος  και μαγεία ακόμα και στις μέρες μας;  Ίσως γιατί τον  Αύγουστο με τον ξάστερο ουρανό και το ολόγιομο φεγγάρι , πάντα οι ιστορίες ζωντανεύουν  και εκείνες που  γράφονται, είναι οι πιο όμορφες , οι πιο παρα΄ξενς και οι πιο μαγικές!

Γιατί χαμογελάει αυγουστιάτικο φεγγάρι, Θάλεια Αντωνιάδη, (εικον: Χρήστος Δήμος), εκδόσεις Καστανιώτη.
Όλοι γνωρίζουμε τον μύθο του Αισώπου , που θέλει τον τζίτζικα να είναι τεμπέλη και να κάθεται όλη μέρα σε ένα κλαδί να τραγουδά σ΄όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού , ενώ το μυρμήγκι δουλεύει ασταμάτητα για τις προμήθειες του χειμώνα. Ο βασιλιάς των τζιτζικιών, μην αντέχοντας άλλο αυτή τη « συκοφαντία » για τον λαό του, καλεί τον τελάλη Τζικ για να μαζέψει μια μέρα όλα τα τζιτζίκια, και να τους πει πως είναι καιρός να ψάξουν να βρουν μια δουλειά να τους ταιριάζει.  Ύστερα από διάφορε μικροπαρεξηγήσεις και ασάφειες , καταφέρνουν  να συγκεντρωθούν και να ακούσουν το βασιλιά τους, χωρίς όμως να ενθουσιαστούν και πολύ με την ιδέα του. Σε μια βδομάδα που ανανεώνεται το ραντεβού τους κανείς δεν έχει βρει δουλειά ταιριαστή για ένα τζιτζίκι κι ο καθένας έχει επιστρέψει στη φωλιά του κάνοντας αυτό που μόνο τόσο καλά ξέρει να κάνει, να τραγουδά. Ο βασιλιάς καταστεναχωρήθηκε και πήγε στο δάσος να κλάψει με την ησυχία του. Εκεί συνάντησε την κουκουβάγια που και κείνη είχε τις στεναχώριες της. Δεν έβρισκε κανέναν μουσικό για την μεγάλη γιορτή, την νύχτα της αυγουστιάτικης πανσελήνου  και ήταν σε απόγνωση. Τότε, ήρθε η μεγάλη ιδέα στην κουκουβάγια, εκείνη της συνεργασίας των δύο « λαών» και όλα άρχισαν να παίρνουν μια ευχάριστη εξέλιξη. Τα τζιτζίκια θα έφτιαχναν μια τεράστια χορωδία και ορχήστρα με μαέστρο τον ίδιο τον βασιλιά και θα αποκτούσαν επιτέλους μια δουλειά,  και οι κουκουβάγιες θα είχαν αυτό που επιθυμούσαν για την γιορτή της Κουκουβάγιας, χορωδία και μουσική! Οι πρόβες άρχισαν και σαν έφτασε η μεγάλη στιγμή, όλα ήταν υπέροχα. Ακόμα και το ίδιο το φεγγάρι άρχισε να χαμογελάει από ευχαρίστηση , σαν άκουσε αυτήν την θεσπέσια μελωδία, κάτι που συνέβαινε για πρώτη φορά ύστερα από  αιώνες ατελείωτων μοναχικών περιπάτων του στον ουρανό.
Συνεργασία λοιπόν, φιλία και έξυπνες λύσεις και τι άλλο μια βραδιά μαγική με οδηγό τον μάστορα της νύχτας του καλοκαιριού, την Αυγουστιάτικη Πανσέληνο !   

Που πήγε το φεγγάρι απόψε; Βούλα Μάστορη,( εικον: Σόνια Μηταλιά) εκδ. Πατάκης
Το φεγγάρι στα παραμύθια έχει συνήθως γελαστό, κίτρινο πρόσωπο, κάνει βόλτες τα καλοκαιρινά βράδια στο στερέωμα ή στους κήπους και παρέα σε όλους τους ανθρώπους μα πιο πολύ σ ΄όλα εκείνα τα παιδιά που ξενυχτούν ή που κοιμούνται έξω  τις νύχτες  που η ζέστη είναι  αφόρητη, για λίγη δροσιά. Έτσι  τούτο το φεγγάρι στην ιστορία της κ. Βούλας , μιας ιστορίας που ίσως και να την έζησε μαζί με τα αδέλφια της, θέλοντας να μάθει  με κάθε τρόπο για το τι είναι επιτέλους αυτή η Σελήνη, οι φάσεις και ο προορισμός της. Την είπαν λοιπόν με  τρόπο επιστημονικό, με ποιητικό και με τον πιο όμορφο απ΄όλους , τον παραμυθένιο, αυτόν που όλα μπορούν να συμβούν. Ίσως να πουν  και να ακούσουν ένα σωρό φεγγαροκουβέντες.
Κι αφού όλα μπορούν να συμβούν στα παραμύθια , ίσως το φεγγάρι να φυλακιστεί για λίγο στον κήπο και να τα « πει» λιγάκι με την Αφροδίτη. Κι εκείνη θα προσπαθήσει να φτιάξει ένα φεγγάρι καταδικό της, με ασημόχαρτο και χάντρες και άλλα πολύτιμα κι ένα τζάμι να το σκεπάζει πάνω από την μικρή του τρύπα στο χώμα. Και αν μείνει για πάντα εκεί να λάμπει  και να  γίνει φίλος της; Να μείνει εκεί; Ε, τότε το φεγγάρι θα της λέει πολλές κουβέντες… Οι άνθρωποι όμως  θα το ψάχνουν στον ουρανό κι ας έχει πραγματοποιήσει η Αφροδίτη το όνειρό της. Που πήγε άραγε το φεγγάρι, ενώ θα έπρεπε να λάμπει απόψε, θα αναρωτιούνται όλοι …
Μια μόνο νύχτα , μέσα σε ένα παραμύθι το φεγγάρι θα βρεθεί σε έναν κήπο , παρέα μόνο με ένα κοριτσάκι κι αυτό ώσπου να ακουστεί η δυνατή φωνή του μπαμπά να λέει σε όλους καληνύχτα !
Έτσι είναι  οι νύχτες με φεγγάρι, ξυπνούν ιστορίες, ανθρώπους και όμορφες στιγμές γεμάτες με ασημένιο φως και φεγγαροκουβέντες !

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός 

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr στις 16 Αυγούστου 2014 :http://www.cretalive.gr/culture/view/ta-paramuthia-tou-sabbatou38/185152

Πέμπτη, 14 Αυγούστου 2014

Παναγιά μου…στην εκκλησία Παναγία η Φανερωμένη ή Βατιανή των Αρχανών!


Της Ελένης Μπετεινάκη 
Γέμισε πάλι αυτή η μαγική αυλή με γλάστρες βασιλικού, έθιμο που χάνεται στα βάθη των χρόνων, στην Εκκλησία την Παναγία, την Φανερωνένη ή Βατιανή των Αρχανών. Λένε πως από παλιά οι  νοικοκυρές του χωριού τους φέρνουν  προσφορά στη Χάρη Της, όλη τη διάρκεια του Δεκαπενταύγουστου, για  να την συντροφεύουν  στο μεγάλο Της ταξίδι . Όσο πιο  περιποιημένη είναι, όσο πιο πολύ φουντώνει ο βασιλικός,  τόσο φαίνεται η  νοικοκυροσύνη της γυναίκας που την έταξε…
Κι εκεί κάτω από την μεγάλη καρυδιά που χρόνια τώρα στέκει αγέρωχη , πότε με τα γυμνά της κλαδιά το χειμώνα, πότε με το πλούσιο φύλλωμα της το καλοκαίρι , δέχεται εκατοντάδες  προσκυνητές από όλα τα μέρη του πλανήτη, ξενιτεμένους Αρχανιώτες που η παράδοση θέλει να γεμίζουν τούτη την μέρα το χωριό , σαν μια επιστροφή στις ρίζες με αφορμή την Χάρη Σου… Παναγία μου!
Μια φράση που όλοι οι άνθρωποι , όλος ο κόσμος που πιστεύει σ΄ Αυτήν , επικαλείται σχεδόν καθημερινά , στα δύσκολα, στον κίνδυνο , στην προσευχή και παρακάλεσή του. Σήμερα λοιπόν γιορτάζει  η Ελλάδα, η Χριστανοσύνη , κάθε χωριό, κάθε πόλη, κάθε νησί με όποιο όνομα και να εκφωνεί την δική του Παναγία έχει τουλάχιστον  μια εκκλησία αφιερωμένη στην Μάννα  όλου του Κόσμου. Σήμερα γιορτάζουμε την Κοίμηση της κι όμως η μέρα δεν είναι πένθιμη. Η ίδια η παράδοση θέλει  την Παναγία να καλεί και να λέει σε όλους του φίλους της, στους Απόστολους και στους συγγενείς  που ήρθαν να την δουν , να μην θρηνήσουν σαν θα φύγει και αφού τους  καθησυχάζει  ξαπλώνει στο κρεβάτι της σαν να θέλει να κοιμηθεί , κι έτσι φεύγει από την ζωή.
Μεγαλόχαρη, Φανερωμένη, Γλυκοφιλούσα, Βρεφοκρατούσα, Μαντηλούσα, Δεξιοχερούσα χίλια ονόματα Σου έχουν χαρίσει και ανάλογα με τον τόπο και την εικόνα Σου ένα νέο  γεννιέται  : Αμπελιώτισσα -  Περδικολόγισσα  - Φοδελιώτισσα – Μυριοκεφαλίτισσα - Χρυσοσκαλίτισσα  στην Κρήτη, Γιάτρισα στην Μάνη,Μυρτιδιώτισσα στα Κύθηρα, Καλαμού στην Ξάνθη, Δεκαπεντούσσα στη Σίφνο, Βροντού στη Σαλαμίνα, Ηλιόκαλλη σ΄ όλη την Ελλάδα που λούζεται από το φως του Ήλιου όλο το χρόνο και που το κάλλος της , την ομορφιά της μόνο ο ήλιος θα μπορούσε να ζηλέψει!
Κάθε εκκλησία και μια ιστορία, κάθε εικόνα και μια παράδοση!
Η Παναγία η Φανερωμένη των Αρχανών είναι μια εκκλησία πολύ παλιά. Πρωτοκτίστηκε τον 14ο αιώνα μόνο με ένα κλίτος και ήταν αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου . Λένε πως υπήρχε το ίδιο κτίσμα και την περίοδο της Ενετοκρατίας  που καταστρέφεται  μαζί με όλες τις κατοικίες γύρω απ ΄ αυτήν και οι κάτοικοι εγκαταλείπουν την περιοχή για να σωθούν. Επανέρχονται σταδιακά όταν οι Τούρκοι κατακτούν το νησί κι εκεί γύρω στα 1680 αρχίζουν να ξαναφτιάχνουν σπίτια και όσες εκκλησίες τους επέτρεπαν . Η περιοχή που βρισκόταν το μικρό εκκλησάκι είναι ερημωμένη  και με τέτοια βλάστηση από βάτους που παραμένει απλησίαστη. Ωστόσο οι κάτοικοι συνεχίζουν να ξαναφτιάχνουν τα σπίτια τους , να καλλιεργούν  τη γη και να βόσκουν τα πρόβατά τους .Η εκκλησία πρέπει να κτίστηκε κάπου κοντά στα 1690 και μέχρι το 1707, το πρώτο της κλίτος που είναι αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου το δεξί κλίτος της σημερινής Παναγίας των Αρχανών.
«…Ήταν μια νύχτα από κείνες του καλοκαιριού που ύπνος δεν κόλαγε κι ένας βοσκός Αρχανιώτης στην καταγωγή που βρίσκονταν πάνω στο Γιούχτα και φύλαγε τα πρόβατά του είδε ένα  φως απέναντι  του προς το χωριό. Δεν έδωσε πολύ σημασία  την πρώτη φορά , όμως το φως παρουσιαζόταν κάθε βράδυ όλο και πιο δυνατό και πάντα στο ίδιο μέρος. Η περιέργεια του μεγάλωσε πολύ και σκέφτηκε να το κάνει γνωστό και σ άλλους μην το περάσουν για τρελό κι όλοι ξέρανε πως οι Νεράιδες του Αυγούστου και τα Δαιμονικά, οι Δρίμες ή Αλουστίνες,  πηγαινόρχονταν κοντά στα παλικάρια με σκοπό να τα παραπλανήσουν  και να τους πάρουν τη λαλιά . Οι σύντροφοί του το είδαν κι αυτοί και η  είδηση για το παράξενο φως διαδόθηκε παντού, σ ΄ όλους τους Χριστιανούς της περιοχής. Η πρόσβαση στο συγκεκριμένο σημείο αδύνατη λόγω των αγριόκλαδων και των βάτων που υπήρχαν αλλά και ενός ακόμη πιο σοβαρού προβλήματος . Η περιοχή ανήκε στον Τούρκο Μπέη που ήταν σκληρός, βίαιος και αμίλητος. Κανένας δεν είχε το θάρρος να πάει και να του μιλήσει για οτιδήποτε, πόσο μάλλον για ένα τέτοιο θέμα που συγκρούονταν και με την δική του την Πίστη.
Και τότε η Παναγιά έκανε το θαύμα της!
Ο Μπέης είχε για γυναίκα μια όμορφη ανατολίτισσα που ύστερα από πολλά χρόνια κατάφερε να μείνει έγκυος. Σαν έφτασε   η ώρα του τοκετού τα πράγματα άρχισαν να γίνονται πολύ δύσκολα .Η γέννα δεν πήγαινε καλά και η ανησυχία σ όλο το κονάκι ήταν διάχυτη. Ο  Μπέης έφερε μια μουσουλμάνα μαμή από το Μεγάλο Κάστρο όμως δεν μπόρεσε να κάνει τίποτα. Κείνη τον ενημέρωσε  πως και η γυναίκα του και το παιδί που είχε μέσα της ήταν αδύνατον να σωθούν. Ο Μπέης έπεσε σε μεγάλη στενοχώρια και ανησυχία και τότε ένας Αρχανιώτης υπηρέτης του, του είπε αν ήθελε να ειδοποιούσε την δικιά τους μαμή μήπως και ήξερε τίποτα παραπάνω. Ο Μπέης αν και συλλογίστηκε πολύ μην έχοντας καμία ελπίδα επέτρεψε να φωνάξουν την Χριστιανή γυναίκα …
Η Μαμή ήταν μια νέα κοπέλα , ανύπαντρη, έξυπνη πολύ , ευσεβής και πολύ έμπειρη στη δουλειά της. Ήρθε έκαμε την προσευχή της στην Παναγιά και ξεγέννησε την έγκυο φυσιολογικά καταφέρνοντας να τη σώσει κι αυτή και το υγιέστατο αγοράκι της.
 Ο Μπέης ήταν ενθουσιασμένος και είπε στην μαμή πως θα της έδινε ρεγάλο ότι του ζητούσε… Εκείνη σκέφτηκε λίγο και του ζήτησε το μικρό χωράφι με τους βάτους εκεί στην άκρη του χωριού που ήθελαν όλοι οι Χριστιανοί γιατί η πίστη τους , του εξήγησε, είχε δώσει σημάδια πως κείνος ο τόπος ήταν αγιασμένος . Ο Μπέης δεν χρειάστηκε να σκεφτεί καθόλου και της το χάρισε μεμιάς να το κάνε ότι εκείνη ήθελε. Η χαρά της κοπέλας ήταν μεγάλη όπως και όλων των Αρχανιωτών .Πήγαν σχεδόν αμέσως εκεί έσκαψαν και βρήκαν την εικόνα της Παναγιάς ζωγραφισμένη σε πέτρα  η οποία λίγο αργότερα, κτίστηκε σε ειδική κόγχη στο νότιο τμήμα της εκκλησίας στο ίδιο μέρος όπου βρέθηκε .
Ένα καντήλι ακοίμητο τοποθετήθηκε σιμά της που ανάβει ακόμα και σήμερα!
Η εκκλησία δεν κτίστηκε αμέσως γιατί τα χρόνια της τούρκικης σκλαβιάς απαγορευόταν το κτίσιμο νέων χριστιανικών ναών. Όταν οι Τούρκικες αρχές του Μεγάλου Κάστρου έμαθαν πως οι Αρχανιώτες Χριστιανοί έκτισαν καινούργια εκκλησιά , διέταξαν αμέσως να γκρεμιστεί και επέπληξαν τον Μπέη που τους το είχε επιτρέψει. Αυτό έγινε καμπόσες φορές και μάλιστα την τελευταία φόρα που την έκτιζαν οι Τούρκοι τους έκοψαν το νερό.
Δεν απελπίστηκαν όμως και με τη Χάρη της Παναγιάς άρμεξαν τα πρόβατα και τα κατσίκια τους,  φύλαξαν το γάλα των πρώτων  τριών ημερών και την τέταρτη νύχτα μάλαξαν πηλό με το γάλα και αποτελείωσαν την εκκλησιά.
Η Αρχογαροπούλα , η νεαρή μαμή που πρωτοστατούσε σε όλη την διάρκεια των εργασιών , αφιέρωσε και μια εικόνα στην αποπεράτωσή της που ‘φέρει το όνομά της και υπάρχει  μέχρι και σήμερα και φέρει αφιέρωση της και χρονολογία το 1707.
Λίγα χρόνια αργότερα προστίθεται το μεσαίο κλίτος , αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στα 1844, σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει στον βορινό τοίχο της εκκλησίας, ολοκληρώνεται το κτίσιμο με το τρίτο της κλίτος αφιερωμένο στους Άγιους Πάντες, καθώς κι ένας μικρός γυναικωνίτης. Στην μεγάλη επανάσταση του 1866 η εκκλησία λεηλατήθηκε, κάηκε και αποδείξεις αυτής της θηριωδίας φαίνονται πάνω στο μαυρισμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο που σώθηκε . Στα 1873 ξαναφτιάχτηκε ότι είχε καταστραφεί από έναν τεχνητή των Μιχάλη Αβρονύκτη, από το Μουχτάρο. Το περίφημο τέμπλο που σώζεται μέχρι σήμερα είναι ένα έργο τέχνης μοναδικής αξίας και ομορφιάς. Λένε μάλιστα πως την ίδια περίοδο που ο Αβρονύχτης έφτιαχνε το τέμπλο ένας εργάτης ο Γεώργιος Παχάκης έκοψε τον βάτο στο μέρος που βρέθηκε η εικόνα της Παναγιάς και που για χάρη Της κτίστηκε όλος ο ναός και ύστερα από λίγες ημέρες πέθανε από μια άγνωστη αρρώστια. Ο μύθος , η παράδοση ήθελε νεκρό όποιον ποτέ προσπαθούσε να τον κόψει ! Εξ αιτίας μάλιστα αυτού του βάτου η εκκλησία πήρε και το όνομα Βατιανή, όχι και τόσο γνωστό στα μέρες μας αλλά υπαρκτό προσωνύμιο. Τέλος να σημειώσουμε πως η  αυλή της χρησιμοποιήθηκε σαν νεκροταφείο περίπου μέχρι τα 1900.
Σήμερα η εκκλησία συγκεντρώνει πλήθος κόσμου όχι μόνο την ημέρα της Παναγιάς αλλά καθ όλη τη διάρκεια του χρόνου, μιας και λειτουργεί και  εκθεσιακός χώρος πολύτιμων εικόνων, αμφίων ,πολλών  ιερών σκευών και βιβλίων. Αποτελεί σύμβολο σε όλη  την Αρχάνα  και μάλιστα τα τελευταία χρόνια, στα 1930, δωρίστηκε από Αρχανιώτες που είχαν μεταναστεύσει στην Αμερική το περίφημο ρολόι της , τοποθετημένο κι αυτό στην αυλή της,  που δεσπόζει, ψηλό, αγέρωχο και μνημείο μιας άλλης εποχής αλλά πάντα νοσταλγικής.
«…Και η μέρα που περιμέναμε να κοινωνήσουμε έφτασε. Ξυπνήσαμε πολύ πρωί , δεν έπρεπε όμως να φάμε ή να πιούμε οτιδήποτε , μόνο να περιμένουμε να γυρίσει από τον φούρνο του κυρ Μανόλη η μάνα μας... Σήμερα θα τρώγαμε ψητό, ήταν η μέρα του, έλεγε ο πατέρας . Μια τέτοια γιορτινή μέρα μόνο με κρέας και πλούσιο τραπέζι  με όλα τα καλά άρμοζε. Στο τέλος θα τρώγαμε και παγωτό φιστίκι  και γρανίτες με λεμόνι και φράουλα  που τά ΄χε φέρει η θεία  από το ζαχαροπλαστείο του  Κιούλπαλη από το Ηράκλειο. Μοσχοβολούσε όλη η γειτονιά, όλοι πρέπει να είχαν το ίδιο φαγητό σήμερα. Θα έρχονταν  όλα τα αδέλφια του μπαμπά και τα ξαδέλφια   και όλη η οικογένεια θα μαζευόταν  το μεσημέρι στο μεγάλο τραπέζι του σαλονιού. Όλο το σπίτι ήταν στολισμένο με τα καλύτερα κεντήματα, και μείς κουβαλούσαμε προσεκτικά το καλό σερβίτσιο και τα ασημένια μαχαιροπήρουνα της προγιαγιάς  για να βοηθήσουμε σ ΄όλο αυτό το πανηγύρι που κάθε χρόνο το περιμέναμε με χαρά. Ήταν οι διακοπές του Αυγούστου που ήθελαν όλους τους «ξένους » να επιστρέφουν στο χωριό απ΄ όποιο μακρινό μέρος κι αν βρίσκονταν.
Στη μέση του τραπεζιού ήταν ένα γλαστράκι με βασιλικό  και ένα βάζο με ηλιοτρόπια. Άρεσαν πολύ στη μητέρα  και σήμερα που ήταν κι η γιορτή της είχαμε φροντίσει  ακόμα και για αυτό… Βάλαμε τα καλά μας ρούχα , τα καινούργια πέδιλα και περιμέναμε να πάμε όλοι μαζί στην εκκλησία 
Μύριζε βασιλικό η αυλή της Παναγιάς  και  ο αέρας έφερνε την μυρωδιά του ψημένου κρέατος από παντού. Η ζέστη αφόρητη, το στομάχι μας διαμαρτύρονταν συνέχεια όμως δεν τολμούσαμε να μιλήσουμε γιατί η απάντηση ήταν γνωστή. Χαζεύαμε το μεγάλο ρολόι στην άκρη της αυλής και τα  πέτρινα κεφάλια που στόλιζαν το καμπαναριό  και κάθε λεπτό που περνούσε μας έφερνε πιο κοντά στις επιθυμίες μας… Κι όταν πια ο παπάς μας έβαλε το χρυσό δοντάκι κι αφού ανταλλάξαμε ευχές για τα Χρόνια πολλά γυρίσαμε σπίτι και κανένας δεν αντιστάθηκε πια ούτε σε μυρωδιές, ούτε σε στις επιθυμίες που είχαμε από το πρωί… Ευχές, τσουγκρίσματα, γέλια και μια μεγάλη ικανοποίηση της μάνας που ήθελε όλους τους συγγενείς κοντά της τούτη τη μέρα όπως άλλωστε γίνεται κάθε χρόνο σε κάθε μέρος που γιορτάζει …η Παναγιά όλων των Ελλήνων απ΄ άκρη σ άκρη !
Χρόνια αργότερα έναν Δεκαπενταύγουστο βρέθηκα στο μουσείο του Van Gogh στο Άμστερνταμ να θαυμάζω μαζί με χιλιάδες ανθρώπους τους περίφημους πίνακες του ζωγράφου και σαν στάθηκα μπροστά στον πολύ γνωστό του πια με « Τα Ηλιοτρόπια» θυμήθηκα κείνα τα χρόνια στο πατρικό μου σπίτι, με τα ηλιοτρόπια της μητέρας μου και γέμισε η αίθουσα εικόνες  άλλες και μυρωδιές ψητού, βασιλικού και λουλουδιών. Ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη μου  και έψαξα την ιστορία « πίσω » από τον πίνακα… Ήξερα  ακόμα πως κάθε χρόνο θα φρόντιζα στις 15 Αυγούστου αυτό το βάζο για να μην φύγουν ποτέ οι αναμνήσεις…»*
Χρόνια πολλά σε όλους μας !
  
Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr  στις 15 Αυγούστου 2014  :http://www.cretalive.gr/culture/view/panagia-mou/184993
Πηγές :
Η εκκλησία της Παναγίας της Φανερωμένης των Αρχανών, Νίκος Χριστινίδης, εκδ. Ενορίας Επάνω Αρχανών
*« Λόγια του αέρα», Ιδ. Συλ. Διηγημάτων, Ελένη Μπετεινάκη 2013
Φωτογραφίες : Ελένη Μπετεινάκη

Σάββατο, 9 Αυγούστου 2014

Τα παραμύθια του Σαββάτου !



Τα παραμύθια του Σαββάτου …γράφει, σχολιάζει, προτείνει και παρουσιάζει η Ελένη Μπετεινάκη*

Ιστορίες για παιδιά που μιλούν μέσα από τις ζωγραφιές τους, που φίλοι τους είναι όλα τα ζωντανά και τα άψυχα που ίσως να ΄χουν περισσότερη ψυχή από όλους τους άλλους . Ιστορίες για παιδιά που διαφέρουν αλλά είναι  καλλιτέχνες  μ ΄ό,τι αγαπούν και καταπιάνονται.  Ιστορίες για χαμένους θησαυρούς και αγάλματα, όμορφους τόπους, μυστήρια και περιπέτειες. Έτσι  είναι τα παραμύθια, ψέματα να ΄ναι άραγε ή αλήθεια. Φαντασία θέλει να τα δημιουργήσεις, γεγονότα που έχουν συμβεί να τα διηγηθείς και διάθεση να γράψεις, να  ακούσεις , να διαβάσεις και να νοιώσεις πως τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο αρκεί να το θες πολύ και να το …κυνηγάς !

Πολυξένη, Στέλλα Μιχαηλίδου,(εικ: Πέρσα Ζαχαριά) εκδ. Παπαδόπουλος

Πως γίνεται να έχεις φίλους χάρτινες βαρκούλες, ιπτάμενα σκουφάκια, χίλια δυο πουλιά, μικροσκοπικούς Αγγέλους, πολύχρωμες πεταλούδες, μαγικά πινέλα  και να μην είσαι φίλη με τους ανθρώπους; Λίγο οι λέξεις που δεν μπορούσαν εύκολα να βγουν, οι απορίες που δυσκολεύονταν να πάρουν μια ανάσα και να φύγουν από μέσα της, και στο σχολείο , στο θρανίο της η Πολυξένη ήταν  πάντα μόνη. Κανείς δεν είχε την υπομονή να την ακούσει, να τη συντροφέψει στα παιχνίδια και στους κόσμους της και τη θέση των πραγματικών, πήραν όλοι αυτοί, οι φανταστικοί της φίλοι. Μόνο το …πινέλο της ήταν αχώριστο απ αυτήν. Ήταν πάντα εκεί , σύντροφος πιστός στα δύσκολα, στην μοναξιά της στην ψυχή. Ήταν οι λέξεις της… Μόνο μια μέρα όταν ήρθε η καινούργια δασκάλα που συνέβη εκείνο το μαγικό, της μίας στιγμής, κι όλα άλλαξαν. Όχι ,η Πολυξένη δεν ήταν …ξένη. Πήρε την δύναμη των αγαπημένων της φίλων κι άρχισε να τραγουδά σαν γάργαρο νερό σαν ποτάμι που τρέχει και ποτές δεν σταματά, σαν λουλούδι, σύννεφο, χάδι, σαν το γαλάζιο τριαντάφυλλο που τόσο καιρό καθόταν εκεί στο μικρό της μάγουλο…
Κι όλα άλλαξαν, κι οι άλλοι κατάλαβαν πως όσο  διαφορετικός και να είναι κάποιος, ότι και να του συμβαίνει στη ζωή του πάντα υπάρχει τρόπος να εκφραστεί και να δείξει την πραγματική του αξία και τότε ίσως η μοναξιά να φύγει ….και οι φίλοι να γίνουν πραγματικοί!
Υπέροχο, συγκινητικό, τρυφερό παραμύθι για μικρά και μεγάλα παιδιά που η ζωή δεν ήταν τόσο χαρισματική μαζί τους και οι άνθρωποι γύρω τους δεν έμαθαν ποτέ να τους ακούν, να περιμένουν και να μην βγάζουν εύκολα ταμπέλες και συμπεράσματα …

Για παιδιά από 5 ετών…

Ένας ασπρόμαυρος ζωγράφος, Λίνα Μουσιώνη, (εικ. Κατερίνα Βερούτσου), εκδ. Μεταίχμιο

Σε μια χώρα παραμυθένια στον αστερισμό του Καλειδοσκοπίου, ζούσε η Πανθερίνα Εβελίνα μια όμορφη πριγκίπισσα με μακριά εβένινα μαλλιά που βαριόταν να μην κάνει …τίποτα. Έτσι, αψηφώντας τις απαγορεύσεις των γονιών της ,πηγαίνει στο δάσος των Ψηλών  Εβένων για μια βουτιά στην επικίνδυνη λίμνη Βούτα – Βούτα. Εκεί, την είδε ο Φωτόνιους Φίλμους , μαθητευόμενος φωτογράφος, την ερωτεύτηκε αμέσως και την παντρεύτηκε. Έζησαν ευτυχισμένοι στην Χώρα του Φωτόνιους κάτω από την πατρίδα της Εβελίνας  με πολύ χαρά και δουλειά, τσάγια, εκδηλώσεις και αμέτρητες υποχρεώσεις. Μια μέρα γεννήθηκε και ο γιος του ζευγαριού που χωρίς να ξέρει  κανείς γιατί ήταν ένα παιδί …ασπρόμαυρο! Από πολύ μικρός έδειξε το ταλέντο του στην ζωγραφική με μια μικρή ιδιαιτερότητα. Δεν μπορούσε να ζωγραφίσει με χρώματα , ζωγράφιζε μόνο με το άσπρο και το μαύρο και θέματα σχετικά μόνο με αυτά τα δύο.
Η μητέρα του, όπως θα έκαναν σχεδόν όλες οι μανάδες του κόσμου, θέλησε να « βελτιώσει » την όραση του γιού της και τον πήγε στον διάσημο οφθαλμίατρο Ματία Ορατό. Η διάγνωση ήταν έλλειψη βιταμινών !Τίποτα δεν έγινε όμως, και  με τον καιρό τον πήγε σε έναν άλλο διάσημο γιατρό εκείνο τον αλλεργιολόγο Φάμπιο Φαγούρα που του έδωσε να πίνει για όλη του τη ζωή ένα σιρόπι πολυχρωμίνης και καθημερινά χυμό φρούτων και λαχανικών από τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Ούτε όμως η επίσκεψη στον διάσημο ψυχολόγο  Μάξιμο Ψυχούλα που διάγνωσε παιδικό τραύμα από υπερβολικό χρώμα , έφερε αποτέλεσμα. Ίσως  μάλιστα να έβαλε πράγματα και ανθρώπους …στη θέση τους! Κανείς δεν ξέρει τι πραγματικά έγινε …όλοι όμως συμφωνούν πως ο Ασπρόμαυρος ήταν ένας εκπληκτικός ζωγράφος.
Μια υπέροχη ιστορία με πολύ φαντασία και …χρώμα παραμυθιού που διδάσκει , ψυχαγωγεί και συμβουλεύει για εκείνο το περίφημο θέμα της διαφορετικότητας και την αποδοχή της  από τους  άλλους. Δύσκολο κάποιες φορές να μας  δεχτούν , όπως πραγματικά είμαστε  και όχι όπως θα ήθελαν αυτοί , να είμαστε.

Για παιδιά από 8 ετών …

Το δέκατο έβδομο κιβώτιο, Διονύσης Λεϊμονής,( εικ: Λευτέρης Κούρτσογλου) εκδ. Πατάκης

Τσίριγο, Κήθυρα ή νησί της Αφροδίτης, εκεί στη μέση του πελάγους που συναντιούνται όλες οι θάλασσες, το Αιγαίο, το Iόνιο και το Κρητικό. Όποιο όνομα κι αν έχει , η ιστορία, οι μύθοι, οι παραδόσεις, η ομορφιά του, είναι αμέτρητα. Μια παρέα παιδιών παραθερίζει και αυτή κάθε καλοκαίρι σε τούτο τον τόπο και όπως όλα τα παιδιά θέλει να μάθει, να εξερευνήσει, να διασκεδάσει με ότι πιο συναρπαστικό έχει να τους δώσει τούτο το μέρος . Και τι πιο σπουδαίο από ένα όνειρο που ίσως κάποια στιγμή να γίνει πραγματικότητα. Την ιστορία των μαρμάρων του Παρθενώνα, που τόσο βίαια και άδικα έφυγαν από την πατρίδα μας, την ξέρουμε όλοι μας. Το ναυάγιο που  έγινε στα νερά του κόλπου του Αβλέμονα με το πλοίο Μέντορα και τους θησαυρούς που βρέθηκαν στο βυθό του, επίσης μας είναι  γνωστό ή λίγο γνωστό. Η ικανότητα όμως ενός συγγραφέα να δημιουργεί νέες ιστορίες με αφορμή όλα αυτά φαίνεται στο βιβλίο που διαβάζει κανείς απνευστί και  που ένα σωρό εικόνες, μυρωδιές και χρώματα αναδύονται συνεχώς. Μια περιπέτεια που « μυρίζει » Ελλάδα, που μας θυμίζει την ιστορία μας, που αγαπά και σέβεται τους μύθους και τις αλήθειες και που μυρίζει σαν εκείνο το πανέμορφο λουλούδι , το σεμπρεβίβα, που πάει να πει « Ζει για πάντα». Όπως εκείνο δεν μαραίνεται ποτέ και που φυτρώνει μόνο σε τούτα τα μέρη έτσι και  το μυστήριο του 17ου κιβώτιου δεν ξεχνιέται από κανέναν …περιμένει την κατάλληλη στιγμή να βρεθεί στα  καταγάλανα νερά , να αναδείξει θησαυρούς, να ανασυρθεί  και ποιος  ξέρει ίσως και να τελικά  όλα  αληθινά …
Φιλίες, περιπέτειες, αγωνία και όμορφες εικόνες γεμάτο είναι  το βιβλίο του Διονύση …Ελλάδα και πάλι Ελλάδα , με τα νησιά, τα καταγάλανα νερά, τις ομορφιές , τις χάρες και τα μυστήρια της… Μια περιήγηση σε ένα πανέμορφο νησί που πάντα γοητεύει! 

Για παιδιά από 9 ετών …

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός 
Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 9 Αυγούστου 2014: http://www.cretalive.gr/culture/view/ta-paramuthia-tou-sabbatou37/183828