Το παραμύθι της βροχής

Ετικέτες

Σάββατο, 25 Ιουνίου 2016

To ημερολόγιο έλεγε 26 Ιουνίου 1926 …



Ένας μεγάλος σεισμός στο Μεγάλο Κάστρο!

Της Ελένης Μπετεινάκη*

«…Μόλις έφεξε ο ήλιος, αντικρίσαμε σε όλη του την έκταση το κακό που βρήκε τον όμορφο τόπο μας. Οι καλοί δρόμοι της Πλατείας σε πολλά σημεία είχαν ραγίσει και λες πως οι βαθιές σχισμές έφταναν στα έγκατα της γης… Τα γύρω μεγάλα κτίρια είχαν μισοκαταρρεύσει και σε πολλά οι οροφές είχαν μπει μέσα στα δωμάτια και οι τοίχοι έχασκαν γεμάτοι ρωγμές και από τα σπασμένα τζάμια και ξεχαρβαλωμένα παράθυρα έβλεπες το εσωτερικό και το κάθε τι βουτηγμένο στο χώμα και τις πέτρες…»  Μαρίκα Φρέρη
Ο σεισμός της 26ης Ιουνίου του 1926 ήταν 7,6 ρίχτερ και το επίκεντρο του ήταν μεταξύ Ρόδου και Κω περίπου 60 χιλιόμετρα από την πόλη της Ρόδου. Έσεισε βίαια το νοτιοανατολικό Αιγαίο,  την Παλαιστίνη ,την Κύπρο ,την Μικρά Ασία ,την Νότια Αλβανία ,την Αίγυπτο, την Νεκρή θάλασσα  και γενικά  έγινε αισθητός σχεδόν σε όλη την Μεσόγειο. Χιλιάδες  σπίτια καταστράφηκαν στην Κω, την Κάρπαθο, την Τήλο, την Χάλκη, το Καστελόριζο και την Κρήτη.  Οι βόρειες ακτές της Κρήτης  σε ορισμένα σημεία ανυψώθηκαν κατά 20-30 εκατοστά, σπίτια γκρεμιστήκαν, αρκετοί τραυματίες διακομίστηκαν στο Πανάννειο Νοσοκομείο Ηράκλειου και  το Αρχαιολογικό Μουσείο της πόλης  έπαθε μεγάλη καταστροφή. Προκλήθηκαν αρκετές ρωγμές , προθήκες έσπασαν, τοιχογραφίες κατέρρευσαν και αρκετά πολύτιμα αντικείμενα καταστράφηκαν. Το κτίριο κρίθηκε ακατάλληλο να στεγάσει πλέον πολύτιμους θησαυρούς της Κρήτης.
Η « Νέα Εφημερίς » του Ι.Μουρέλλου έχει εκτενή ρεπορτάζ για το τι επακολούθησε στο Παλιό Κάστρο μετά τον σεισμό. Με δήλωση της στο φύλλο της την 28η Ιουνίου του 1926 δημοσιεύει πως στάθηκε αδύνατη η έκδοσή της την συνηθισμένη της ώρα κατά την προηγούμενη ημέρα « …Καταβάλλεται πάσα προσπάθεια όπως από αύριον επαναληφθή η τακτική της εμφάνησιν…». Συνεχίζοντας σε μεγάλο της άρθρο μας δίνει όλες τις λεπτομέρειες της μεγάλης σεισμικής δόνησης σε πολλά καταστήματα και σπίτια της πόλης αλλά και των γύρω περιοχών και χωριών . Εξηγεί πως όλη η πόλη έμεινε άγρυπνη από τον φόβο μετασεισμών  και «…Αυτοκίνητα επηγαινοέρχοντο αδιακόπως καθόλην την νύχτα, μεταφέροντα άλλους μεν εις τα διάφορα μετόχια όπου εθεώρουν εαυτούς εν ασφαλεία, άλλους  δε εις διάφορα χωρία… Η ανατολή του ήλιου ευρήκεν όλους εξαπλωμένους επί της χλόης με ότι πρόχειρον σκέπασμα ηδυνήθσαν να λάβουν από τας οικίας των…». Στη συνέχεια δίνει πλήρη περιγραφή των ζημιών σε σπίτια κυρίως, αλλά και του Αρχαιολογικού μουσείου Ηρακλείου και ο ίδιος ο Στέφανος Ξανθουδίδης  εξηγεί πως στην μεγάλη αίθουσα αυτού,  τα αντικείμενα υπέστησαν ανεπανόρθωτες ζημιές και που μάλλον ανέρχονταν σε εκατοντάδες χιλιάδες δραχμές αν ποτέ θα μπορούσε να υπολογιστεί εκτός από το οίκημα και η αξία των αρχαίων αντικειμένων. Εξηγεί πως η μόνη σωτηρία για το Μουσείο θα ήταν αν κτιζόταν ξανά η ανατολική πτέρυγα με σύγχρονα για την εποχή αντισεισμικά μέτρα και ζητούν μαζί μ ε τον Νομάρχη την βοήθεια από την Αθήνα ειδικού αρχιτέκτονα για να γνωμοδοτήσει για την επισκευή των αιθουσών.  Ακόμα στην εφημερίδα αναφέρεται σε ολοσέλιδο σχεδόν άρθρο , πέρα από τις ζημίες σε κτίρια και οι τραυματισμοί, μικροί ή μεγάλοι, των κατοίκων της πόλης που ευτυχώς τούτη τη φορά δεν θρήνησε πολλά ή σχεδόν καθόλου θύματα, γιατί την ώρα που έγινε η σεισμική δόνηση και λόγω της ζέστης της ημέρας αρκετοί άνθρωποι έλειπαν από τα σπίτια τους.

Η καλύτερη όμως αφήγηση για κείνη την φοβερή μέρα στο Μεγάλο Κάστρο μα ς δίνει με τα γραπτά της η Μαρίκα Φρέρη , αυτόπτης μάρτυρας εκείνης της νυχτιάς. Γράφει λοιπόν  :
«…Ιούνιος  του 1926.Καλοκαιριάτικη, γλυκιά μέρα… Κατά το σούρουπο …πήρα τις δύο μικρότερες αδερφές μου… και ξεκινήσαμε για το περίφημο σουλάτσο που κάναμε κείνα τα χρόνια, περνώντας πρώτα από τις Τρεις Καμάρες, τη μοναδική Πλατεία μας και ανηφορίσαμε τον μόνο δρόμο για περίπατο... Σαν φάγαμε αργά αργά το παγωτό μας και κουραστήκαμε να βλέπουμε τον κόσμο στο πήγαινε  -έλα του , αποφασίσαμε να γυρίσουμε στο σπίτι μιας και πλησίαζε και η ώρα του βραδινού φαγητού. Θά ΄ταν η ώρα 9 που επιστρέψαμε. Ανεβήκαμε στο πάνω πάτωμα που ήτανε οι κρεβατοκάμαρες μας και αρχίσαμε να βγάζουμε τα καλά μας φορέματα…
-Κορίτσια, κατεβείτε. Σερβίρισα τη σούπα κι ο πατέρας περιμένει… ακούστηκε η φωνή της μητέρας μας. Μόλις όμως συγκεντρωμένοι είχαμε αρχίσει να κάνουμε το σημείο του σταυρού, προτού καθίσουμε, ακούστηκε μια μακρόσυρτη υποχθόνια βοή σαν μουγκρητό χιλιάδων ζώων!Το σπίτι μας κουνήθηκε συθέμελα και τα πιάτα στο τραπέζι, γέρνοντας δεξά – ζερβά, έχυναν την ντοματόσουπα που έκανε το άσπρο τραπεζομάντηλο να φανεί σαν ματωμένο. Ο πατέρας μας κατάχλωμος μας φώναξε: « Παιδιά μου σεισμός… Ελάτε όλοι γρήγορα κάτω από το καμαρωτό παράθυρο και κάτσετε στο πεζούλι του… «Μην κουνηθεί κανείς, μα κάμετε την προσευχή σας»… Το ηλεκτρικό φως της τραπεζαρίας  κρεμόταν σε ένα κορδόνι, που από το φοβερό κλυδωνισμό πήγαινε από τον δεξί στον αριστερό τοίχο της κάμαρας… Σαν να ΄μαστε στον φοβερό φουρτουνιασμένο ωκεανό, αισθανόμαστε ότι κατεβαίναμε  μαζί με το σπίτι μας σε βάραθρο και πάλι ανεβαίναμε, μα για να κατέβουμε πιο βαθιά… Από το καγκελόφραχτο καμαρωτό παράθυρο που είχαμε κουρνιάσει , βλέπαμε έξω την αυλή μας με τον μεγάλο κήπο της, στο χλωμό φως του φεγγαριού, τα δέντρα να γέρνουν σαν μεθυσμένα και να χτυπιούνται τα κλαδιά τους σαν χέρια που ζητάνε βοήθεια. Και ξαφνικά στο πιο φοβερό κούνημα ο τοίχος που χώριζε τον κήπο μας από το γειτονικό τούρκικο κονάκι, κατέρρευσε και με πάταγο σηκώνοντας σύννεφο χώματα έπεσε πάνω στις καταπράσινες μπανανιές μας και τις έθαψε… Ε! τότε νομίσαμε πως έφτασε το τέλος του κόσμου… Κραυγές σπαραχτικές, ομαδικά έφταναν στ΄ αυτιά μας, τα φώτα σβήσανε και το λιγοστό φως του φεγγαριού χάθηκε από την πυκνή σκόνη που κάλυψε τη μόνη μας έξοδο προς τη ζωή: τον κήπο μας… {…}Μόλις συνήλθαμε λιγάκι από τη φοβερή τρομάρα μας φύγαμε από το σπίτι παίρνοντας και το μωρό και μέσα από χαλάσματα, πέτρες, δοκάρια και τούβλα που είχαν γεμίσει τα στενοσόκακα βγήκαμε στην πλατεία για κάποια ασφάλεια γιατί ξέραμε καλά ότι τις μεγάλες δονήσεις ακολουθούν πάμπολλες μικρές που αποτελειώνουν την καταστροφή. Το θέμα που αντικρίσαμε, ποτέ δεν θα φύγει από τη μνήμη μου. Πλήθος κόσμου έφευγε από ατ σπίτια του, χειρονομούσε και φώναζε. Οι αρχές του τόπου από ένα μισοχαλασμένο εξώστη μιλούσαν με τηλεβόα και προσπαθούσαν να καθησυχάσουν τα πλήθη. Το ηλεκτρικό είχε κοπεί και τα λίγα αυτοκίνητα που υπήρχαν τότε φώτιζαν με τους προβολείς του το σωρό των ανθρώπων, που όσο περνούσε η ώρα τόσο και μεγάλωνε. Άκουγες κλάματα μικρών και μεγάλων, μάνες να φωνάζουν τα παιδιά τους και μικρά να τσιρίζουν αγουροξυπνημένα και έντρομα… Καθένας ιστορούσε στον άλλο την καταστροφή που τον βρήκε με αναφιλητά και οι γριές στυαροκοπιόντουσαν μουρμουρίζοντας : - Αφέντη, Χριστέ, έφτασε το τέλος μας!
…Μόλις έφεξε ο ήλιος, αντικρίσαμε σε όλη του την έκταση το κακό που βρήκε τον όμορφο τόπο μας. Οι καλοί δρόμοι της Πλατείας σε πολλά σημεία είχαν ραγίσει και λες πως οι βαθιές σχισμές έφταναν στα έγκατα της γης… Τα γύρω μεγάλα κτίρια είχαν μισοκαταρρεύσει και σε πολλά οι οροφές είχαν μπει μέσα στα δωμάτια και οι τοίχοι έχασκαν γεμάτοι ρωγμές και από τα σπασμένα τζάμια και ξεχαρβαλωμένα παράθυρα έβλεπες το εσωτερικό και το κάθε τι βουτηγμένο στο χώμα και τις πέτρες… Και πραγματικά, παρόλο ότι ο σεισμός αυτός ήταν από τους φοβερότερους που έπληξαν το Κάστρο, σε ένταση και διάρκεια, τα θύματα ήταν ελάχιστα και οι τραυματίες λίγοι, κι αυτό γιατί η ώρα 9 και μισή το  βράδυ το μέγα πλήθος του πληθυσμού ήταν έξω στους περίπατους ή καθόταν στις αυλές και τους κήπους του…Χρόνια πέρασαν για να ξαναγίνουν τα σπίτια όπως πριν και τόσα ήταν τα μπάζα και τα χώματα, που επετράπη να τα ρίχνουν τα κάρα που τα κουβαλούσαν στα Χεντέκια πιο έξω από ατ Ενετικά τείχη…».

Ήταν 26 Ιουνίου 1926,πάνε κοντά ενενήντα χρόνια …

Άλλη μια δοκιμασία για το Μεγάλο  Κάστρο!
Άλλη μια δική μας θύμηση !

 
ΠΗΓΕΣ
Νέα Εφημερίς, 28/6/1926 και 1/7/1926
To Κάστρο μας, Μαρίκα Φρέρη, 1979
Χάνδαξ – Ηράκλειο, Ιστορικά σημειώματα Στεφ. Ξανθουδίδου, 1927
Ιστορία του Κρητικού Μουσείου και των Αρχαιολογικών Ερευνών εν Κρήτη, Ιωσήφ Χατζηδάκης, 1931
Εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ
Cretalive.gr
Το Ηράκλειο εντός των τειχών, Χρυσούλα Τζομπανάκη, 2000
Οδηγός Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου, Στυλιανός  Αλεξίου, 1968
Αρχεία Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης
Αρχείο Μηνά Γεωργιάδη

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Δημοσιέυτηκε στο Cretalive.gr στις 26 Ιουνίου 2016 :http://www.cretalive.gr/history

Παρασκευή, 24 Ιουνίου 2016

Τα παραμύθια του Σαββάτου...

...γράφει η Ελένη Μπετεινάκη*



Παραμύθια κι ιστορίες για μεγάλους και παιδιά. Φαντασία , ευρηματικότητα, ιστορίες να τις αφηγηθείς, να τις διαβάσεις , να μάθεις, να διασκεδάσεις  και να νοιώσεις πως είναι  τα περισσότερα καλά παιδικά βιβλία. Ιστορίες για τον …ουρανό, ιστορίες της ψυχής , του θάρρους,  της τόλμης και της …καθημερινότητας. Παραμύθια γεμάτα με στοιχεία μαγικά και άπιαστα , όπως συμβαίνει πάντα στον κόσμο της φαντασίας και την ίδια στιγμή γεμάτα σύνεση, συμβουλές, όνειρα και στόχους που « παραδίδονται» στους μικρούς αναγνώστες με τον ποιο όμορφο τρόπο.  
Να διαβάζετε όπου και αν είστε, να λέτε ιστορίες στα παιδιά σας. Τα ταξίδια που προσφέρουν  τα βιβλία είναι  πάντα μοναδικά και ανεπανάληπτα !

Ο θησαυρός της Εβίτας,Εύη Τσιτιρίδου, εικ: Ίρις Σαμαρτζή, εκδ. Καλέντης
Ένα μεγάλο φανταστικό ταξίδι ενός μικρού κοριτσιού είναι τούτο το βιβλίο. Ένα ταξίδι αναζήτησης, γνώσης ,πρόκλησης και δύσκολων απαντήσεων της μικρής Εβίτας που προσπαθεί να ανακαλύψει τον ίδιο της τον εαυτό. Σε ένα κόσμο φανταστικό μας μεταφέρει η Εύη Τσιτιρίδου με πρωταγωνίστρια μια μικρή έφηβη που ψάχνει τον μεγαλύτερο θησαυρό του κόσμου. Είναι το θέμα της έκθεσης που τους έχει βάλει ο δάσκαλος στο σχολείο. Και η περιπέτεια αρχινά. Τα παιχνίδια του μυαλού μέσα σε ένα παραμύθι. Μια ιστορία γεμάτη συμβολισμούς και « από μηχανής θεούς» που οδηγεί σε μονοπάτια βαθιάς αναζήτησης, σκέψης και
Μια ιστορία με εκπληκτικούς ήρωες όπως την φτερωτή Ελαφίνα, τον γάτο τον ζωηρό, με πηγάδια και μυστικές σύρραγες . Με ασυνήθιστα χρώματα και μπερδέματα η  Εβίτα με τον γάτος της φτάνουν ύστερα από ώρα στα σπλάχνα της γης σε έναν παράξενο πλανήτη, τον Υπόγειο Γλωσσολύτη. Κι εκεί θα συναντήσουν την Ελπίδα της Πυγολαμπίδα που θα της θυμίσει πως όλα τα πράγματα μπορούν να συμβούν μέσα μας αφού το δικό μας φως έχει εμάς για «αφέντη του» και μόνο εμάς. Εμείς, στην προκειμένη περίπτωση η Εβίτα, ανάβουμε  ή σβήνουμε  τον διακόπτη! Το ταξίδι γίνεται πιο συναρπαστικό και οι παράξενοι κάτοικοι του Γλωσσολύτη, ο ένας μετά  τον άλλο συστήνονται. Σειρά λοιπόν έχει ο Διογένης ο Λαγός που θα δώσει στην Εβίτα ένα σωρό συμβουλές για…το μέσα της φως!
Στη συνέχεια ένα πορτοκαλί ποτάμι κι ένα χέλι με « φωνή», ο Χρύσανθος , θα πάρει τα ινία και θα υπενθυμίσει στην Εβίτα  πως κανείς  και τίποτα δεν θα εμποδίσει ποτέ τη ροή του νερού που κυλάει. Έτσι κι εκείνη στη ζωή της θα μάθει να μην ταράζεται και να μην μπερδεύεται από φόβο  για τις απορίες της. Κι ακολουθούν ένα σωρό ακόμα παράξενοι κάτοικοι στον νέο πλανήτη. Ο γίγαντας Αχόρταγος, η γυναίκα του, η μάγισσα Ζήλια, και ο μικρός Κατσούφης. Έμοιαζαν να κατοικούν περισσότερο στους εφιάλτες ς των παιδιών παρά στον Γλωσσολύτη. Χόρευαν και υπενθύμιζαν τις υποχρεώσεις, τα πρέπει, τον ανταγωνισμό  και η Εβίτα ένοιωσε για μια στιγμή χαμένη. Όμως γρήγορα κατάλαβε πως έπρεπε να ξεφύγει από τον χορό της παράξενης οικογένεια που συνάντησε στο όνειρο- εφιάλτης και το χαμόγελο φώτισε το πρόσωπό της και η αισιοδοξία την ψυχή της.
Μόνο η αγάπη για τους ανθρώπους, τα πράγματα που ομορφαίνουν τη ζωή και την καθημερινότητα, η καλοσύνη, η υπομονή, το θάρρος  είναι εκείνα που αξίζουν.  Αγάπη πάνω απ όλα, αυτός είναι ο θησαυρός, αγάπη στον ίδιο μας τον εαυτό.  
Εκπληκτικό παραμύθι, γεμάτο φαντασία, μαγεία και συμβολισμούς. Γεμάτο αισιοδοξία, τόλμη και σωστές συμβουλές από « παράξενους ήρωες». Αστείρευτη η φαντασία της Εύης που με τρόπο ποιητικό και παραμυθένιο καταφέρνει να μας δώσει μια ιστορία που λύει τους φόβους των παιδιών, την αμηχανία, την δύσκολη καθημερινότητα. Σμιλεύει τη δική τους φαντασία, τα οδηγεί να ψάξουν μέσα τους χωρίς να σταματήσουν να ονειρεύονται ούτε για μια στιγμή. Ένα παραμύθι γεμάτο συναισθήματα, ανησυχίες και σκέψεις παιδιών του σήμερα.   Ένα παραμύθι εικονογραφημένο  επίσης με τρόπο μαγικό. Τα πινέλα της Ίρις Σαμαρτζή τούτη τη φορά γέμισαν έντονα χρώματα και σκίτσα μοναδικά, σε τόπους μαγικούς κι ονειρεμένους, διεγείροντας  ακόμα περισσότερο τη δική μας φαντασία.
Πραγματικά απολαυστική ιστορία, επίκαιρη σε θέματα συμπεριφοράς εμάς, των δασκάλων και γονιών προς τα παιδιά μας,  ως προς τις δικές μας επιθυμίες και θέλω που πρέπει κι εμείς να ανασυντάξουμε.
Για μικρά και μεγάλα παιδιά…

Ροβήρος ο κατακτητής, Αντώνης Παπαθεοδούλου, εικ: Ίρις Σαμαρτζή, εκδ. Παπαδόπουλος

Μικρά ταξίδια με τη φαντασία του Ιουλίου Βέρν, λέγεται μια σειρά που έχει κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος και πριν λίγες μέρες πρόσθεσε ένα ακόμη τίτλο. Ο Ροβήρος ο κατακτητής είναι  πια στα χέρια των μικρών φίλων του φανταστικού και εικονογραφημένου βιβλίου, της πρώτης προσέγγισης στην λογοτεχνία και στα καλά βιβλία με μια ακόμα διασκευή και αριστουργηματική μεταφορά της τόσο γνωστής ιστορίας από την μοναδική πένα του Αντώνη Παπαθεοδούλου και τα μαγικά πινέλα της Ίρις Σαμαρτζή.
Μια ιστορία που κάποτε στα 1880 έγραψε ο Ιούλιος Βέρν και θεωρείται  από τα κλασσικά και πολυδιαβασμένα έργα της παγκόσμιας παιδικής λογοτεχνίας. Μια ιστορία που κινείται στην σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας και που θέτει πολλά ερωτήματα για τις εφευρέσεις, ανακαλύψεις, σκέψεις και ιδέες της εποχής ως προς την « κατάκτηση » των αιθέρων. Η δυσπιστία, η ανταγωνιστικότητα, ο φόβος για κάθε καινούργιο ή άγνωστο και η ενίσχυση πολλών προκαταλήψεων ήταν από τα πρώτα πράγματα που συζητιόταν σε μια εποχή που άλλαζε ο κόσμος με τις μεγάλες ανακαλύψεις.
Ο Αντώνης Παπαθεοδούλου έκανε πάλι το θαύμα του. Ξαναέγραψε την ιστορία με το δικό του ύφος, για πολύ μικρά παιδιά που λατρεύουν τα βιβλία, τις περιπέτειες και την καλή λογοτεχνία. Τούτη τη φορά γράφει πολύ για τον …ουρανό. Για τις δυσπιστίες των ανθρώπων της εποχής, για το πόσο μπροστά ήταν κάποιοι άλλοι, που αμφισβητήθηκαν πολύ. Πόσο δύσκολο ήταν  να καινοτομήσεις, να προχωρήσεις, να έχεις μια άλλη άποψη ή ιδέα από τα παρωχημένα. Ισχυρογνωμοσύνη, πείσμα , τόλμη και μπόλικο θάρρος. Αυτά τα στοιχεία συνθέτουν τούτο  το «παραμύθι». Αυτά μαζί με μπόλικη περιπέτεια, γνώση , «μουσική», φαντασία μοναδική  και ανεξήγητα φαινόμενα που ας μην ξεχνάμε προγράφτηκαν και « συνέβησαν » πριν από 136 χρόνια περίπου.
Και ποιος δεν θα ήθελε να ταξιδέψει με τον « Άλμπαρτο »το ιπτάμενο πλοίο του Ροβήρου του κατακτητή; Κι αν οι δύο φίλοι της Λέσχης Ουέλντον στη Φιλαδέλφεια πιάστηκαν «αιχμάλωτοι» και έκαναν ένα μοναδικό ταξίδι, νομίζω πως άξιζε τον κόπο τούτος ο εγκλεισμός τους. Ταξίδεψαν με το πιο παράξενο αερόπλοιο που φτιάχτηκε ποτέ στην φαντασία ενός συγγραφέα και με τον πιο διάσημο καπετάνιο των ουρανών για εκείνη την εποχή. Οι ίδιοι εραστές του αερόστατου μπήκαν σε μια περιπέτεια που τους έκανε να ξανασκεφτούν τις ιδέες τους, να βάλουν εμπρός και πίσω τους έλικες του δικού τους επιτεύγματος  και ο  μπαρμπα- Πουντέντ και ο  Φιλ Εβανς  να σωθούν στο τέλος από εκείνον που νόμιζαν πως ήθελε να τους εκδικηθεί. Η δική τους ιδέα και πείσμα κόντεψε να τους στοιχήσει τη ζωή. Η άνοδος του δικού τους αερόστατου στον ουρανό προκάλεσε έκπληξη, θρίαμβο και μεγάλη χαρά στην αρχή στη συνέχεια όμως αν δεν ήταν το Άλμπαρτος  θα γινόταν ένας μεγάλος …χαμός.
Ένα παραμύθι διαχρονικό και κλασσικό. Μια ιστορία ενάντια στο ρεύμα μιας εποχής, μια εποχής που δεν της έλειπε η ανταγωνιστικότητα, οι τσακωμοί, το πείσμα και η…ιστορία. Ένα βιβλίο που αποκαλύπτει στο τέλος τους πως μόνο με την συνεργασία, την τόλμη  και την ενότητα πετυχαίνονται οι  στόχοι  κι όχι με κακόβουλες σκέψεις και «κολλημένες » ιδέες.
Το βιβλίο έχει μια εκπληκτική εικονογράφηση και πάλι. Με σεβασμό στην εποχή, το χώρο και τον χρόνο η ‘Ιρις Σαμαρτζή  για μια ακόμα φορά μεγαλουργεί. Για τον Αντώνη, τι να πω… Συνεχίζει και μας προσφέρει ποιότητα με τη γραφή του, ευρηματικότητα, εξυπνάδα και φαντασία που μας οδηγεί όλους στην ανάγνωση όλων και περισσότερων βιβλίων.   
Για όλα τα παιδιά που αγαπούν τα βιβλία και τα παραμύθια!

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 25 Ιουνίου 2016:http://www.cretalive.gr/culture

Η μεγάλη έκρηξη στην πόλη του Χάνδακα!



...το ξημέρωμα της 25ης Ιουνίου 1669!

Της Ελένης Μπετεινάκη*

Τρεις μήνες πριν την οριστική παράδοση του Χάνδακα στους Τούρκους…

Τούτες οι θύμησες για την πολιορκία του Χάνδακα είναι από τις πιο σκληρές…347 χρόνια πριν κι όμως σώζονται ένα σωρό πέτρες, τα τείχη και οι ιστορίες μας. Κατέβηκα με το ποδήλατο μου σήμερα το πρωί, ξημερώματα σχεδόν, στον κόλπο του Δερματά. Απόλυτη ησυχία, μόνο η θάλασσα ακουγόταν λίγο ανήσυχη…
Λες; Σκέφτηκα… Είναι στοιχείο το νερό, φεύγει, έρχεται , ξεπλένει, δεν έχει ψυχή, πως  να θυμάται;
Όμως εμείς  πρέπει… συχνά, κι όχι μόνο κάθε επέτειο…

Δούκας De Beaufort
Ιούνιος 1669…Το τελευταίο και μοιραίο έτος της πολύχρονης πολιορκίας του Χάνδακα. Η πόλη έχει πλέον αρχίσει να κλονίζεται. Όλοι κι όλοι οι κάτοικοι της δεν υπερβαίνουν τους 4000, Έλληνες και Βενετοί μαζί. Παντού υπάρχουν χαλάσματα και ερείπια. Μόνο ένα πολύ μικρό κομμάτι μέσα στην παλιά πόλη διατηρεί κάποια κτίρια σε κάπως καλή κατάσταση. Όλη η προσοχή έχει τεθεί στην ενίσχυση της άμυνας. Οι ενισχύσεις αυτές θα αρχίσουν να έρχονται από την Ευρώπη με μισθοφόρα  στρατεύματα. Την άνοιξη του ίδιου έτους μια μεγάλη στρατιωτική δύναμη θα ξεκινήσει το μεγάλο ταξίδι για το νησί για βοήθεια στην Γαληνοτάτη. Ο στόλος που ετοιμάστηκε να  καταπλεύσει  αποτελούνταν από σαράντα ένα πολεμικά και δεκαεπτά μεταγωγικά πλοία και το ταξίδι στην Κρήτη προκειμένου να μην φέρει ρήξη στη σχέση του Λουδοβίκου με τους Τούρκους θα γίνει « τοποθετώντας » στα πλοία την παπική και όχι την γαλλική σημαία.
Διοικητής όλης της ναυτικής δύναμης θα είναι ο Francois De Verdome , δούκας De Beaufort, του δε στρατού ο δούκας de Navailles και η άφιξη στον Χάνδακα θα αρχίσει να γίνεται στις 19 Ιουνίου 1669.

Οι περιγραφές του Ελία Τσελεμπί αλλά και αξιωματικών του στρατού για την κατάσταση της πόλης, μόλις την αντίκρισαν, είναι φρικτές. Ένας απ αυτούς εξιστορεί:
«… Η κατάσταση της πόλης ήταν τρομερή. Οι δρόμοι ήταν γεμάτοι σφαίρες, οβίδες και θραύσματα από νάρκες και χειροβομβίδες. Δεν υπήρχε ούτε εκκλησία ούτε ένα κτήριον που να μην ήταν διάτρητο και σχεδόν ερειπωμένο από εχθρικά κανόνια. Τα σπίτια δεν ήταν πλέον τίποτα παραπάνω από άθλια υπόστεγα. Παντού η δυσοσμία ήταν αηδιαστική. Σε κάθε γωνιά έβλεπες πεθαμένους, τραυματισμένους ή ακρωτηριασμένους…»*.
Περίπου τέσσερις μέρες αργότερα ο στόλος μαζί με τον στρατό έχει πια φτάσει στα χωρικά ύδατα του νησιού . Ήδη από τα ξημερώματα της 20ης  Ιουνίου η πρώτη μοίρα καταφθάνει στη Ντία έχοντας μαζί της τον Beaufort και τον Νavailles που καταπλέοντας στο λιμάνι του Χάνδακα με μια δύναμη 200 ανδρών αποβιβάζονται στο δεύτερο λιμάνι, εκείνο του  Δερματά. Εκεί θα συναντηθούν με τον αρχιστράτηγο Morosini. H κατάπλευση  και αποβίβαση γίνεται μόνο κατά την διάρκεια της νύχτας γιατί την ημέρα οι Τούρκοι βομβαρδίζουν αδιάκοπα τα δύο λιμάνια της πόλης. Οι δε αρχηγοί της βασιλικής φρουράς θεωρούν προσβλητικό και ταπεινωτικό να αποβιβαστούν στον Χάνδακα νύχτα, επιχειρούν μια πρωινή πλεύση και το αποτέλεσμα είναι να βυθιστεί το πλοίο που έχουν στείλει και να πνιγούν όλοι οι επιβαίνοντες.

Δούκας de Navailles
Φτάνουμε πια στις 23 Ιουνίου και οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στους νεοφερμένους αρχηγούς και τον Morosini αρχίζουν. Ύστερα από πολλές επιφυλάξεις και συζητήσεις αποφασίζεται να γίνει μια ενίσχυση των Ενετών από τους Γάλλους την 25η Ιουνίου,δηλ. δυο μέρες αργότερα. Εφαρμόζεται σχέδιο για το οποίο οι Γάλλοι θα είναι πολύ περήφανοι, και που έχει σαν στόχο να εκτοπιστούν οι Τούρκοι από τα ανατολικά του φρουρίου και να καταληφθεί η περιοχή της Μεσκηνιάς, όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Νικόλαος Σταυρινίδης και ιδιαίτερα τα σπήλαιά της. Ένα άλλο τμήμα του στρατού τους θα έκανε έφοδο από την πλευρά της παραλίας μπροστά από τον Προμαχώνα Σαμπιονάρα. Στις επιχειρήσεις  προστίθενται και οι δυνάμεις του ιππικού και ο ίδιος ο Beaufort με μια δύναμη 1500 ναυτών και αυτός από τον ίδιο Προμαχώνα. Όμως από την δύναμη αυτή του Beaufort μόνο 300 άνδρες τον ακολούθησαν και οι Γάλλοι κατάφεραν αιφνιδιάζοντας τους Tούρκους να καταλάβουν μια μεγάλη έκταση, στην περιοχή των σημερινών Πατελών, και να αποκτήσουν σαν λάφυρα 32 τούρκικα κανόνια. Οι ιππείς σκόρπισαν τον τρόμο καταδιώκοντας τους Tούρκους και κακοποιώντας τους ώσπου συνέβη ένα τυχαίο γεγονός , μια πολύ ισχυρή έκρηξη που προκάλεσε πανικό και ολική καταστροφή. 

Fr.Sabbadini, Χάνδακας 1668
Ο Νίκος Σταυρινίδης  γράφει στην πολιορκία του Mεγάλου Κάστρου, για κείνο το ξημέρωμα της 25ης Ιουνίου του 1669:
«… Ξαφνικά όμως, ακούστηκε ένας εκκωφαντικός κρότος και σείστηκε όλη εκείνη η περιφέρεια των υψωμάτων της Μεσκηνιάς. Ένας μαύρος καπνός υψώθηκε στα μεσούρανα, με ανθρώπινα κομματισμένα κορμιά, πέτρες και χώματα. Επρόκειτο βέβαια για έκρηξη. Η αφορμή της έμεινε άγνωστη. Κάποιος γερμανός στρατιώτης γράφει στο ημερολόγιό του, ότι ένας γρεναδιέρος της βασιλικής φρουράς, κατέβηκε με το φυτίλι αναμμένο στο χέρι του, στο υπόγειο ενός πυροβολοστασίου, όπου είχαν αποθηκεύσει οι Τούρκοι πολύ μπαρούτι και ότι αυτό έδωσε αφορμή στην έκρηξη .Μια φωνή αντήχησε απ άκρη σ άκρη : « Προσοχή στους υπονόμους !» Ενόμισαν δηλαδή ότι εκείνη η περιφέρεια ήταν υπονομευμένη και προσπάθησαν να σωθούν φεύγοντας άτακτα. Οι Τούρκοι τότε ανάλαβαν επίθεση και τους κυνήγησαν με μεγάλη ορμή και λύσσα. Το αποτέλεσμα της επίθεσης αυτής ήταν να χάσουν οι Γάλλοι  245 αξιωματικούς και 560 περίπου στρατιώτες. Μεταξύ εκείνων που χάθηκαν και εξαφανίστηκαν ήταν και ο αρχηγός τους ο δούκας de Beaufort. Ο Κιοπρουλής από τη χαρά του ύψωσε την άλλη μέρα στη σκηνή του λευκή σημαία…».
Το πτώμα του Beaufort παρά τις προσπάθειες των Γάλλων και των Ενετών δεν εντοπίστηκε ποτέ και έτσι ένας θρύλος δημιουργήθηκε γύρω από το όνομά του και την τύχη του δημιουργώντας ένα αιώνιο μυστήριο! Οι Τούρκοι βρέθηκαν με το αναπάντεχο αυτό γεγονός να θριαμβολογούν με την κατάσταση που δημιουργήθηκε. Η έφοδος αυτή τον Γάλλων απέτυχε και μάλιστα με πολύ σοβαρές απώλειες για αυτούς. Με την εξαφάνιση του Δούκα  δημιουργήθηκαν  επίσης και πολλές άλλες προστριβές ανάμεσα στους Βενετσιάνους και τους Γάλλους και  κατάφεραν να χαθεί σχεδόν οριστικά η εμπιστοσύνη μεταξύ τους.
Λένε για τούτη την περίεργη εξαφάνιση πως μετά την έκρηξη που σκότωσε οκτώ από τους άνδρες του επιτελείου του Beaufort  καθώς και το άλογό του και επιστρέφοντας στο φρούριο μαζί με τον υπασπιστή του χάθηκε. Πιθανότατα με τον πανικό που επικράτησε κανείς δεν τον ξαναείδε ποτέ , ούτε το πτώμα του  βρέθηκε κάπου. Έτσι οι Gάλλοι στρατιώτες άφησαν να διαδοθεί στο στρατόπεδο ότι ο Μποφώρ δεν σκοτώθηκε αλλά πιάστηκε αιχμάλωτος από τους Τούρκους. Άρχισαν έρευνες , διαπραγματεύσεις και προσπάθειες να εξαγοράσουν με χρυσό τον αρχηγό τους. Από μαρτυρίες του Τούρκου ιστορικού Ρασίτ μαθαίνουμε για τις ενέργειες αυτές των Γάλλων, αλλά και  πως ήταν αδύνατον να διακριθούν τα χαρακτηριστικά όλων όσων είχαν σκοτωθεί, εκείνη την ώρα,  μιας και τα πτώματα είχαν και διαμελιστεί και αλλοιωθεί λόγω της ζέστης που επικρατούσε την καλοκαιρινή μέρα του Ιούνη. Ο Δούκας Μποφώρ ήταν ένας άνδρας υψηλού αναστήματος με ξανθά μακριά μαλλιά. Ένας άλλος ιστορικός ο Bigge αναφέρει στις γραφές του πως ο Κιοπρουλής επιστρέφοντας στο δικό του στρατόπεδο άδειασε μπροστά στους στρατιώτες του πέντε μεγάλα σακιά με κομμένες και αλατισμένες κεφαλές σκοτωμένων Γάλλων που τις είχαν μαζέψει με σκοπό να τις στείλουν στην Κωνσταντινούπολη αλλά δεν βρήκαν ανάμεσα τους το κεφάλι του Μποφώρ. Έτσι σχηματίστηκε ένας θρύλος για την εξαφάνισή του που ακόμα και μέχρι σήμερα κανένας δεν γνωρίζει τι πραγματικά συνέβη στον άτυχο άνδρα εκείνη την ημέρα του Ιούνη στον Χάνδακα.

Kι ύστερα ήρθα μέχρι την Πύλη Σαμπιονάρα… Τίποτα δεν ακουγόταν, τίποτα δεν  θύμιζε …μακελειό. Οδός Δούκος Μποφώρ , γράφει ψηλά στα δεύτερα τείχη μια ταμπέλα.Και το συρματόπλεγμα στην δεύτερη μικρή είσοδο στα τείχη κρατούσε μακριά τις « βρωμιές » μας και την «είσοδο » στην ιστορία! Εγκατάλειψη και άσχημη εικόνα…

Μόνο Graffiti πια και σκουπίδια είχε ο χώρος. Καμιά άλλη ένδειξη της σπουδαιότητάς του!

Αυτό έμεινε τελικά…αυτό και οι θύμησες !

ΠΗΓΕΣ:
Η τελευταία περίοδος της Πολιορκίας του Μ. Κάστρου, Ν. Σταυρινίδης, Ηράκλειο 1979
Ο Κρητικός Πόλεμος, Χρυσούλα Τζομπανάκη, 2008
Επίτομη Ιστορία της Κρήτης, Ι. Μουρέλλου, εκδ. Νικ. Αλικιώτη.1934
Χάνδαξ – Ηράκλειον, Ιστορικά σημειώματα, Στεφ. Ξανθουδίδου. επιμ. Στυλ. Αλεξίου, 1964
cretalive.gr
Εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Δημοσιεύτηκε στις 25 Ιουνίου 2016 στο Cretalive.gr :http://www.cretalive.gr/history