Το παραμύθι της βροχής

Ετικέτες

Δευτέρα, 16 Οκτωβρίου 2017

Η «Θεία Λένα» των παιδικών μας χρόνων!


Μαρία Ηλιού και Αντιγόνη Μεταξά

Της Ελένης Μπετεινάκη*

Αντιγόνη Μεταξά, η δεύτερη γιαγιά της ζωής μου, η παραμυθού των παιδικών μας χρόνων, η πιο αγαπημένη φωνή της τρυφερής μας ηλικίας.Tόσο πολύ, που νοιώθω πως ακόμα αντηχεί στ΄ αυτιά μου η χροιά της φωνής της και πως από στιγμή σε στιγμή κάπου θα την συναντήσω ξανά… στη συχνότητα του ραδιοφώνου.

«…Καλημέρα σας παιδιά μου, είναι η θεία Λένα εδώ,
να σας πει ένα παραμύθι όμορφο και χαρωπό…».

Πόσες γενιές μεγάλωσαν ακούγοντας αυτό το τραγουδάκι κάθε μέρα; Πόσοι από μας έζησαν αυτές τις μαγικές στιγμές «κολλημένοι»  στα ερτζιανά; Πόσα παραμύθια, τραγούδια, ιστορίες, δεν μάθαμε που συντρόφεψαν τα πιο αθώα χρόνια της ζωής μας;
Ήταν η πιο μαγική στιγμή της ημέρας!
Κάθε πρωί στις 9.00, πίνοντας ένα ποτήρι γάλα, στη σειρά οι κούκλες να μου κρατούν συντροφιά, και η αξέχαστη φωνή από  εκείνο το μεγάλο ραδιόφωνο, στο ψηλό ράφι της κουζίνας. Δεν μπορούσα να καταλάβω, που ήταν κρυμμένη και μιλούσε τόσο γλυκά. Η μαμά έλεγε πως ήταν στην Αθήνα κι εγώ πίστευα πως τούτη η πολιτεία θα ΄ταν η πιο μαγική του κόσμου, η πιο πολύχρωμη, η πιο μεγάλη, κι ήθελα σαν μεγάλωνα να πάω εκεί να γνωρίσω τη θεία Λένα και όλους τους ήρωες της από τα παραμύθια. Θυμάμαι την απόλυτη ησυχία του σπιτιού σαν ακουγόταν το σήμα της εκπομπής.  Ήταν η ώρα της «Θείας Λένας». Μιας γυναίκας που στην παιδική φαντασία έμοιαζε  σαν ένας γίγαντας, σαν νεράιδα ή μάγισσα ακόμα και σαν  ξωτικό. Ήταν εκείνη που γνώριζε τα πάντα.  Δεν την είχα δει ποτέ αλλά την φανταζόμουν σαν  ένα αερικό που κρατούσε ένα  μαγικό ραβδί  και ξεκλείδωνε  όλες  τις πόρτες  των κάστρων της φαντασίας, κάθε πρωί. Και σαν πέρασε ο καιρός κι ήρθε η ώρα να πάω σχολείο, το αρνιόμουν πεισματικά γιατί δεν θα την άκουγα. Τότε η μητέρα μου κατάφερε να μάθει να μου  γράφει σε κασέτες τις εκπομπές της. Σαν γύριζα τα μεσημέρια, η πρώτη μου δουλειά  ήταν να ακούσω τις ιστορίες της, και πολλές φορές τις ξανάβαζα το βράδυ  λίγο πριν κοιμηθώ. Η τηλεόραση ήρθε στη ζωή μας πολύ αργότερα, όπως και τα βιβλία της κι έτσι δεν την είχα δει ποτέ πως ήταν!
Θυμάμαι τα ατελείωτα μοναχικά απογεύματα μου που γινόμουν εγώ η αφηγήτρια στις κούκλες μου. Τους μάθαινα τα τραγουδάκια, τις ιστορίες κι όλα όσα είχα ήδη ακούσει και αποστηθίσει από τις πολυπαιγμένες κασέτες που δυστυχώς χάθηκαν με το πέρασμα των χρόνων. Κι αυτό συνεχίστηκε για πολλά χρόνια.
Νόμιζα πως τούτη η γυναίκα  θα ζούσε για πάντα, όπως τα παραμύθια και πως η εκπομπή της δεν θα τέλειωνε ποτέ. Σαν μεγάλωσα κάμποσο, έψαξα λίγο κι έμαθα πως όλα εκείνα που άκουγα, ήταν από αναμεταδώσεις και η  σπουδαία αυτή γυναίκα  δεν υπήρχε καν στη ζωή όταν εγώ την ζωντάνευα με την φαντασία μου. Η ζωντανή φωνή της σταμάτησε την 16η Οκτωβρίου του 1971 ενώ οι εκπομπές της ακούγονταν από το ελληνικό ραδιόφωνο ακόμα μια ολόκληρη δεκαετία. Αργότερα έμαθα και κάτι άλλο που επίσης με συγκλόνισε. Ο γίγαντας των παιδικών μου χρόνων, η νεράιδα, η βασίλισσα όλου του κόσμου ήταν μια μικροκαμωμένη κυρία, με γαλανά μάτια και μαύρα κοντά κυματιστά μαλλιά. Καμιά σχέση με την φαντασία μου. Αυτό που κανένας δεν μπορούσε  να μου αλλάξει ποτέ  και να με κάνει να ξεχάσω, ήταν η φωνή της…

Η Αντιγόνη Μεταξά  γεννήθηκε  στην Αθήνα στα  1905. Οι περισσότεροι από εμάς την γνωρίσαμε σαν παραγωγό ραδιοφωνικών εκπομπών, που έμεινε γνωστή ως η «Θεία Λένα». Ήταν επίσης  συγγραφέας παιδικής λογοτεχνίας, δημιουργός του πρώτου παιδικού θεάτρου στην Ελλάδα. Σπούδασε Παιδαγωγικά στο Παρίσι, και υποκριτική τέχνη στη δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών, απ΄ όπου αποφοίτησε με Χρυσούν Βραβείο. Αργότερα εργάστηκε ως καθηγήτρια σ΄ αυτό διδάσκοντας απαγγελία και υποκριτική για πολλά χρόνια.
Το 1925 ανέλαβε πρωταγωνίστρια στο θέατρο Τέχνης του Σπύρου Μελά, καθώς και στα "Διονύσια" του Αιμίλιου Βεάκη. Το 1933 ίδρυσε τον πρώτο ελληνικό θίασο παιδικού θεάτρου,  "Το θέατρο του παιδιού", ή "Παιδικό θέατρο", που λειτούργησε χωρίς διακοπή μέχρι  τον Απρίλιο του 1941.Είχε παντρευτεί τον Κώστα Κροντηρά, πρώτο σκηνοθέτη στο χώρο της ραδιοφωνίας και συνεργάστηκε μαζί του στο Ραδιοφωνικό Σταθμό Αθηνών  από το 1936 ως τακτική συνεργάτρια και από το 1942 μέχρι το 1966 διευθύντρια της καθημερινής "Ώρας του Παιδιού". Οι πιο γνωστές ραδιοφωνικές της εκπομπές ήταν :Το θέατρο του παιδιού, Καλημέρα παιδάκια, Η θεία Λένα στα μικρά παιδιά,  Εκδρομή χωρίς τους μεγάλους και Ελάτε να ταξιδέψουμε.   Ήταν από τις πρώτες γυναίκες που τόλμησαν να κρατήσουν το πατρικό τους όνομα πλάι στο όνομα του συζύγου τους. Στις εκπομπές και τα βιβλία της η Αντιγόνη Μεταξά, χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο  "Θεία Λένα". Η ιδέα για το νέο της όνομα ανήκε στον Γιάννη Βουλπιώτη, τότε διευθυντή του ΕΙΡ, και στον σύζυγό της. Δόθηκε σε αντιπαράθεση με τη “θεία Μπέρτα” του γερμανικού ραδιοφώνου και με το δεδομένο ότι ο πατέρας της ονομαζόταν κι αυτός, Κωνσταντίνος. Τα παραμύθια της είχαν συχνά διδακτικό περιεχόμενο και σαν  ψυχή της εκπομπής προσπαθούσε πάντα να βρει ευρηματικούς τρόπους παρουσίασης. Η  «Ελενίτσα» που απαντούσε στις περισσότερες ερωτήσεις και ήταν κατά κάποιο τρόπο από τους βασικούς συνεργάτες της,  ήταν μια ενήλικη γυναίκα η Ρηνούλα Μενάνδρου. Η χαρακτηριστική μουσική της εκπομπής υπήρξε το δημοφιλέστερο παιδικό άκουσμα περίπου για μία τριακονταετία. Το 1967 συνέχισε στη τηλεόραση της ΥΕΝΕΔ όπου δημιούργησε το πρώτο ελληνικό παιδικό τηλεοπτικό πρόγραμμα.
Λήδα και Αντογόνη Μεταξά
Στο συγγραφικό της έργο περιλαμβάνονται περισσότερα από 51 παιδικά έργα. Ξεχωρίζουν "Το Θέατρο του Παιδιού" (τομ.4), "Η Ώρα του Παιδιού", "Ελάτε να ταξιδέψουνε" (τομ.4), "Χίλιες μορφές" (τομ.2), "Η θεία Λένα στα μικρά παιδιά", "Καλώς ήλθες μικρό μου". Ακόμα  στα 1967 κυκλοφορεί το πεντάτομο έργο της :Η Νέα Εγκυκλοπαίδεια του παιδιού. Όπως γράφει η ίδια, στο αντί προλόγου εισαγωγικό κείμενο: «…Η εγκυκλοπαίδεια περιέχει θέματα που συμπληρώνουν τη σχολική ύλη του δημοτικού και των πρώτων τάξεων του Γυμνασίου. Θεωρούσε επίσης ότι μία εγκυκλοπαίδεια για παιδιά θα έπρεπε να έχει ένα ομοιόμορφο ύφος πράγμα που, πολύ φυσικά, λείπει από τις περισσότερες εγκυκλοπαίδειες και λεξικά καθώς γράφονται από διάφορους συγγραφείς. Περιείχε επίσης αντί φωτογραφιών και χαρτών πάρα πολλά σκίτσα και απλοϊκές ζωγραφιές Ελλήνων ζωγράφων…»
Για το σύνολο του έργου της τιμήθηκε με το παράσημο του Τάγματος της Εποποιίας (1965) και με ειδικό βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών. Κόρη της Αντιγόνης Μεταξά και του Κώστα Κροντηρά ήταν η επίσης ραδιοφωνική παραγωγός Λήδα Κροντηρά, γνωστή από την παιδική εκπομπή "Καλημέρα παιδάκια".
Η εγγονή της πια, Μαρία Ηλιού  θα επιμεληθεί μια καταπληκτική έκδοση: « Άκουσε με,Μαρία μου» με εικόνες από την Φωτεινή Στεφανίδη,που κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο του 2017, όπου τα παιδιά ανακαλύπτουν ένα κόσμο παραμυθένιο με τα ζώα να μιλούν και φέρονται σαν άνθρωποι!
Φεύγει στα 66 της χρόνια εκείνο το πρωινό της 16ης Οκτωβρίου 1971. Οι χιλιάδες ακροατές της που σήμερα πια σε μεγαλύτερη ηλικία θυμούνται εκείνα τα « άλλα» χρόνια δεν ξεχνούν ποτέ τη Θεία Λένα. Αυτή η φωνή είναι γραμμένη μέσα μας  και δεν μπορεί να σβήσει ποτέ. Θυμήθηκα μια φράση  σαν είδα την επετειακή ημερομηνία του θανάτου της: «Τα όνειρα είναι γραμμένα με ασημένια γράμματα, οι αναμνήσεις μας όμως είναι με χρυσά και γι αυτό είναι πιο πολύτιμες … ».




Κι όπως θα ‘λεγε και η  Θεία Λένα κλείνοντας την εκπομπή της : «Τώρα πέρασε η ώρα, φεύγουμε και μεις παιδιά, και αύριο την ίδια ώρα, θα τα πούμε με χαρά! ».


Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πατρίς στις 16 Οκτωβρίου 2017 :https://www.patris.gr/2017/ 

Κυριακή, 15 Οκτωβρίου 2017

16 Οκτωβρίου: Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής… Βιβλία για παιδιά!



Επιμέλεια : Ελένη Μπετεινάκη*

Η Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 16 Οκτωβρίου…

Είπαμε λοιπόν να μαζέψουμε  αγαπημένα βιβλία που σχετίζονται με το  θέμα της διατροφής και να σας παρουσιάσουμε μια λίστα για παιδιά από 4  έως 104 χρονών!



1.       Η βασίλισσα  Καλοφαγού, Εύη Τσιτιρίδου, εκδ.Παπαδόπουλος
2.       Αλέξη, φάε κάτι! Άλισον Φαλκονάκη, Εικ: Κλαίρη Γεωργέλλη, Απόδοση: Aντώνης Παπαθεοδούλου, Εκδ. Μεταίχμιο
3.       Η οδοντογλυφίδα που έγινε ογδοντογλυφίδα, Μαντουβάλου Σοφία, Εικ : Ελευθερίου Βαγγέλης, εκδ. Πατάκη
4.       Παραμύθια να τα φας στο πιάτο, Βαγγέλης Ηλιόπουλος, εκδ. Πατάκης
5.       Οι σωματοφύλακες της Κατσαρόλας, Λένα Τερκεσίδου, εκδ. Ταξιδευτής
6.       Πέντε σωματοφύλακες κλεισμένοι στο ψυγείο, Δερούλη Άννα, Μιχαλόπουλος Νίκος, εκδ. Άγκυρα
7.       Αχ, σοκολάτα, Λίλη Λαμπρέλη, εικ: Βάσω Ψαράκη, εκδ: Πατάκη
«…Μια φορά κι ένα καιρό σε μια εποχή που ήταν κάπως στερημένη και μίζερη,  αιτία  δεν ήταν τα  διαμαντικά και τα χρυσάφια που λίπανε μα κάτι πιο σπουδαίο που γλύκαινε τις ψυχές των ανθρώπων. Δεν υπήρχε ….σοκολάτα!
Στα Παραμύθια του Σαββάτου : http://zhtunteanagnostes.blogspot.gr/2017/08/k.html )





8.       Μην τρως ό,τι σου σερβίρουν, Ελένη Σβορώνου, Παιδική Νομική Βιβλιοθήκη Ελλάδος
9.       Τρέφομαι σωστά, Εύα Καραντινού, εκδ. Άγκυρα
10.   Η Μιλένα και το φρικτό Ψάρι, Τριανταφύλλου Σώτη, Εικ: Σταματιάδη Ντανιέλα, εκδ. Πατάκης
11.   Ο Τζακ και η φασολάδα, Γιολάντα Τσιαμπόκαλου, Εικ: Γιώργος Σγουρός, Εκδ: Καστανιώτη
12.   Στον λαχανόκηπο με τον παππού και τη γιαγιά, Συγγραφέας-Εικονογράφος: Gerda Muller, Εκδόσεις: Καλειδοσκόπιο
13.   Ο ιπτάμενος δίσκος,  Ευγένιος Τριβιζάς Εικ: Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Μετάιχμιο
14.   Το φαγητό δεν είναι μόνο για να χορταίνουμε, Χαρατσή-Γιωτάκη Ελένη, Εκδόσεις Μεταίχμιο
15.   Πώς να καταβροχθίσετε ένα ουράνιο τόξο, Γιολάντα Τσιαμπόκαλου,εκδ. Καστανιώτης
16.   Το σκιάχτρο ο Παρδαλός κι ο σπόρος ο παλιός, Βαγγέλης Ηλιόπουλος, Δραστ: Βασιλική Νίκα, Εικ: Βίλλυ Καραμπατζιά, εκδ. Πατάκης
«…Ένα παραμύθι άκρως οικολογικό, άλλωστε ανήκει σε μια τέτοια σειρά βιβλίων που γράφτηκε για να μην …ξεχνάμε. Για να προσέχουμε τι τρώμε, τι φοράμε, τι αγοράζουμε και τι μας δίνουν οι « ειδικοί» επιστήμονες. Μια ιστορία πολύ πολύ τρυφερή γεμάτη χρώμα, φιλία, υγεία και « ρίζες» από εκείνες που και μεταφορικά αλλά και κυριολεκτικά δεν πρέπει να ξεχνάμε.
Γεμάτο με δραστηριότητες για να μάθουν τα παιδιά, για να καταλάβουν διαφορές ανάμεσα στα υγιή και στα μεταλλαγμένα τρόφιμα. Παιχνίδια γνώσεων και άλλες εργασίες που  σχετίζονται με φρούτα, καρπούς και καλή- υγιεινή διατροφή.
Στα Παραμύθια του Σαββάτου http://www.cretalive.gr/culture/ta-paramythia-toy-sabbatoy-73
 
17.   Ο Λούκουλος, Ιστορίες με προβοσκίδα, Ευγένιος Τριβιζάς, Εικ: Αλέξης Κυριτσόπουλος, Εκδ. Κέδρος
18.   Μια φορά ήταν… η Κολοτούμπα, Σοφία Μαντουβάλου,Εικ: Νίκος Μαρουλάκης,Εκδ. Καστανιώτη
19.   «Οι περιπέτειες του επιθεωρητή Σέλοκ του Σέλινου»,  Ιωάννα Μπουλντούμη , εκδ.  Ψυχογιός. «Στα πράσα» και «Μυστήριο στο υπουργείο Εθνικής Βιταμίνης» (2 βιβλία)
20.   Τροφούπολη, Σοφία Κύργιου, εικ: Μαρία Μανουρά, εκδ. Ελληνοεκδοτική

«…Τούτη η πολιτεία έχει και πολύ ξακουστές γειτονιές. Η κάθε μια τους και μια έκπληξη, μια γευστική και θρεπτική πρόταση. Σπίτια φτιαγμένα από λογής λογής μοναδικά υλικά της σωστής διατροφής. Φύλακες όλων οι πιο σπουδαίοι υπέρ- ήρωες που μπορεί κανείς να φανταστεί, υδατάνθρακες, βιταμίνες, πρωτεΐνες.  Κάνοντας βόλτα στις γειτονιές της  ίσως να συναντήσει  μερικούς από τους διάσημους κατοίκους της. Την Δημητρακούλα, τον Ωμούλη, την Λαχανικούλα, τον Φρουτούλη, τον Φρεσκοχυμούλη, τον Γαλακτομικούλη, τον Ψαρούλη και χίλιους δυο άλλους. Στα Παραμύθια του Σαββάτου http://www.cretalive.gr/culture/ta-paramythia-toy-sabbatoy-19 )

21.   «Μπαλού, Γκαλού, Νταλού» , Έρη Ρίτσου εκδ: Κέδρος, 2016
22.   Μπλιάχ! Πάλι λαχανικά; Συλβί ντε Ματουιζιέ, μετάφραση: Αριάδνη Μοσχονά, εικ: Λοράν Ρισάρ,εκδ. Κέδρος
23.   Δεν μου αρέσει το γάλα, Μάκης Τσίτας, εκδ.Ψυχογιός
24.   Το σκιουράκι που δεν ήθελε να φάει, Ράνια Μπουρμουρή, εκδ. Ψυχογιός
25.   Τι στρουμπουλό τερατάκι, Μαρκαδάκη Κατερίνα, εκδ. Μίνωας
26.   Όλα μην τα τρως γιατί θα γίνεις στρουμπουλός, Cox Phil Roxbee, εκδ. Άγκυρα
27.   Τρέφομαι σωστά; Καραντινού Εύα, εκδ. Άγκυρα
28.   Ο Αγησίλαγος, Δημήτρης Μπασλάμ, Εκδόσεις Επόμενος Σταθμός
29.   Φρούτα, Λαχανικά, Λουλούδια, Αγριολούλουδα και Βότανα: Ευγενία Φακίνου,Εικ: Ευγενία Φακίνου,Εκδ: Κέδρος
30.   Δείπνο με μάγισσες και κολατσιό με δράκους- Μια γαστριμαργική περιπλάνηση στα λαϊκά παραμύθια, Ζωή Βαλάση,Εικ: Βάλλυ Λιάπη,Εκδ: Κέδρος.
31.   Η ιστορία ενός καλοψημένου τηγανόψωμου,Κείμενο: Anine Rud, Συγγραφείς: Πίτερ Κρίστεν Ασμπγιόρνσεν, Γιόργκεν Μόε (Peter Asbjornsen, Jorgen Moe),Εικ: Σβεντ Ότο Σ. Μετάφραση: Ρένα Καρθαίου,Εκδ: Πατάκη
32.   Η Δόνα Τερηδόνα, Ευγένιος Τριβιζάς, εκδ :Καλέντης
33.   Σοκολάκης και Ζαχαρούλα Τρυποδόντη, Ράσελμαν Άννα, Εκδ: ΑΙΩΡΑ
34.   Ο Μάκης ο ενζυμάκης και η μάχη στο στομάχι, Ράσελμαν Άννα, Εκδ: ΑΙΩΡΑ

. 35. Ο Πρίγκιπας Λεμόνης και η όμορφη Κρεμμύδω, Γιώργος Σακελλαρίδης , εικ: Φωτεινή Στεφανίδη
36.       Φυτρώνουν οι πατάτες στα δέντρα; Sabine Rahn Gunther Jacobs, εκδ. Αερόστατο
37.       Ο ωραίος Δαρείος, Σοφία Ζαραμπούκα, εκδ. Πατάκη 
38.       Η Βίτα και η Μίνη κυνηγούν μια βιταμίνη, Κατερίνα Μανανεδάκη, εκδ. Λιβάνη
39    Η ντοματούλα που δε χωρούσε στο τελάρο, Ελένη Πετρουλάκη, εκδ. Μίνωας


      
Και συνεχίζεται ή ανανεώνεται συνεχώς….