Το παραμύθι της βροχής

Ετικέτες

Παρασκευή, 18 Αυγούστου 2017

Kι αν σου μιλώ με παραμύθια…



Tα παραμύθια του Σαββάτου….γράφει η Ελένη Μπετεινάκη*

Kι αν σου μιλώ με παραμύθια…

Τίτλος σειράς ολόκληρης και τίτλος …ζωής. Παραμύθια για μεγάλους και παιδιά. Λαϊκές αφηγήσεις, διασκευές από μια παραμυθού του κόσμου. Ένα μικρό αφιέρωμα στην Λίλη Λαμπρέλλη που η ζωή της, η ζωή μας, είναι πλεγμένη και δεμένη  με τα ακούσματα χιλιάδων χρόνων που έφτασαν ίσαμε με τις μέρες   μας με προφορικές παραδόσεις και γραφές κι αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του πολιτισμού, της ζωής, των ζωντανών.
Πριν λίγο καιρό κυκλοφόρησε το αριστουργηματικό της πόνημα :Μικρό Αλφαβητάρι Αφήγησης*. Ένα βιβλίο για μυημένους και μη παραμυθάδες, γονείς και εκπαιδευτικούς. Ένα βιβλίο που κρύβει μέσα του σοφία, γνώση και μπόλικη ψυχή. 

 *«…Πιστεύω κι εγώ πως λέμε παραμύθια για να καθαρίσουμε το μαύρο μας αίμα από την αγριάδα της καθημερινότητας. Λέμε παραμύθια για να απαλλαγούμε από την τοξικότητα των ανθρώπων που μας τσιγκλάνε να προχωρήσουμε στη μιζέρια, που μας τσιγκλάνε να τους μοιάσουμε ή τουλάχιστον να τους αποδεχτούμε ή να τους απορρίψουμε, ώστε με κάποιο τρόπο να είμαστε σφιχταγκαλιασμένοι  μαζί τους. Λέμε παραμύθια για να αντέξουμε να κρατήσουμε σε απόσταση μια κενή κοινωνικότητα που, αν αφεθούμε αυτήν θα χάσουμε το αληθινό μας πρόσωπο. Λέμε παραμύθια για να αντισταθούμε στην πίεση όσων μας ζητάνε να τους « στηρίξουμε »στους φόβους και τις επιλογές τους , ενώ προσπαθούμε να δαμάσουμε τους δικούς μας φόβους…»

Αχ σοκολάτα, Λίλη Λαμπρέλλη, εικ :Βάσω Ψαράκη, εκδ. Πατάκη

Μια φορά κι ένα καιρό σε μια εποχή που ήταν κάπως στερημένη και μίζερη,  αιτία  δεν ήταν τα  διαμαντικά και τα χρυσάφια που λίπανε μα κάτι πιο σπουδαίο που γλύκαινε τις ψυχές των ανθρώπων. Δεν υπήρχε ….σοκολάτα. Καλά ακούσατε, κανένας  δεν την ήξερε, κανένας δεν την είχε ακόμα ανακαλύψει και …γευτεί. Σ’  αυτήν τη εποχή ήταν και μια χώρα ηλιόλουστη με βασιλιά, βασίλισσα, αυλικούς και κόσμο πολύ και μια βασιλοπούλα που διέφερε απ όλες  τις γνωστές των παραμυθιών. Όχι για τα κάλλη και την ομορφιά ή εξυπνάδα της μα γιατί ήταν λαίμαργη πολύ, κι όταν λέμε πολύ, εννοούμε  ΠΟΛΥ! Στο παλάτι ζούσε κι ένας παραγιός που δούλευε σκληρά στις κουζίνες και σαν έφτανε η νύχτα με το φως του λυχναριού όλο διάβαζε. Σαν κοιμόταν πάλι έβλεπε στον ύπνο του τούτη την λαίμαργη βασιλοπούλα γιατί την αγαπούσε αλλά ήξερε πως ήταν δύσκολο να την πλησιάσει … Ίσαμε ένα βράδυ που η λιχούδα βασιλοπούλα τρύπωσε  στη γωνιά του μαγερειού για να γευτεί τις λιχουδιές προτού ξημερώσει. Κι έφτασε εκείνη η μια και μοναδική στιγμή που ανταμώσανε  τα μάτια των δυο νέων. Κι όλοι ξέρουμε πως μια σπίθα είναι αρκετή για να ανάψει τη  φλόγα της αγάπης. Όμως όπως όλες οι αγάπες που δεν είναι αρεστές στους γονείς , σαν δε  συμφωνούν με τα δικά τους γούστα και κριτήρια και τούτη ήταν καταδικασμένη από την αρχή… Μόνο που η λαίμαργη βασιλοπούλα σκέφτηκε κάτι μοναδικό . Ένα αγώνα ζαχαροπλαστικής , για το «χέρι» της,  για το ποιος θα έφτιαχνε το πιο σπουδαίο γλυκό και να την κάνει βασίλισσά του.
Κι άρχισαν να συρρέουν οι υποψήφιοι και να γλυκαίνει το παλάτι και να ζουν όλοι σε ρυθμούς ξέφρενους  με περισσή πολυτέλεια. Τόση  που ο παραγιός φοβήθηκε πως η δική του συνταγή δεν θα άξιζε  καθόλου. Το ταπεινό του παντεσπάνι θα «σκεπαζόταν»  από των ξακουστών μαγείρων και πριγκιπόπουλων και δάκρυα  μαύρα κύλησαν από τα ματιά του, πυκνόρρευστα και γλυκόπικρα σαν την  αγάπη… Και τότε…
Τότε όλα γινήκανε γλυκά, σαν τούτο δω το σοκολατένιο παραμύθια της Λίλης Λαμπρέλλη. Γλυκό, πρωτότυπο, γευστικότατο και πολύ παραμυθένιο το κείμενο που ΄χει όλα τα καλά στοιχεία ενός παραμυθιού. Βασιλιάδες και δοκιμασίες απλές αλλά πολύ κατανοητές και «γήινες» για τα παιδιά. Με βασιλοπούλες που μπορεί να έχουν « ελαττώματα» όπως οι απλοί άνθρωποι και νέοι που με τη δύναμη των χεριών του μυαλού και της αγάπης τους μπορούν να καταφέρουν τα άπιαστα. Για να μην εγκαταλείπει κανείς τα όνειρά και τους στόχους  του, για την επιμονή και το θάρρος.
Το παραμύθι πάνε χρόνια που γράφτηκε , όμως παραμένει επίκαιρο και πάντα αγαπημένο, σαν σοκολάτα που σαν εθιστείς στη γεύση της δύσκολα την αφήνεις. 

Εξαιρετική εικονογράφηση από την Βάσω Ψαράκη μιας άλλης εποχής με χρώμα ατ και μορφές …σοκολατένιες!

Έχει βραβευτεί από Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και κυκλοφορεί  από τις εκδόσεις Πατάκη

Για παιδιά από 5 χρονών…

Η γυναίκα με τα χέρια από φως (εφτά παραμύθια σχέσης από την προφορική παράδοση) Λίλη Λαμπρέλλη, εκδ. Πατάκης

«Eίμαι παραμυθού»…. γράφει στον πρόλογο του βιβλίου της η Λίλη Λαμπρέλλη. Ναι, είναι και μάλιστα από τις καλύτερες στο είδος της, για να μην πω …η καλύτερη. Είναι όμως και μοναδική συγγραφέας και  έφτιαξε μια συλλογή από ακούσματα παλιών καιρών με ιστορίες του κόσμου που μιλούν για την αιώνια σχέση των ζευγαριών. Και πιο πολύ για τη γυναικεία πλευρά των σχέσεων μιας κι εκείνη το πιστεύει  αυτό κι εμείς,  πως όλες οι γυναίκες έχουν χέρια από φως, αρκεί να το  καταλάβουν, να νοιώθουν, να θέλουν…
Παραμύθια λαών… Ιστορίες Ανθρώπων, « πνεύματα » για τιυς Αφρικανούς. Ιστορίες που κανείς δεν ξέρει από πού ξεκίνησαν , που και ποιος τις  ταξίδεψαν με τα χρόνια, τους αιώνες. Πως και που τα αφηγήθηκαν οι παραμυθάδες του κόσμου κι έφτασαν άραγε σε τι μορφή σε μας; Κι έχουν εκείνη τη σοφία των γήινων, των απλοϊκών σοφών που τους δώσανε αξία και τα πλούτισαν ακόμα πιο πολύ, όπου νόμιζαν πως χρειάζονταν.
Κι αφού τα λαϊκά παραμύθια είναι πλάσματα ζωντανά αφήστε τα να μπουν στη ζωή σας, μας προτρέπει η αγαπημένη Λίλη. Αφήσετε τις μεγάλες κουβέντες των απλών σοφών να φωλιάσουν μέσα σας, τις μικρές ιστορίες των ανεξήγητων, της αλήθειας, της παρηγοριάς της γλώσσας της πολύγραφης  και της ποίησης του κόσμου.
Κι είναι τα παραμύθια της συλλογής ξεχωριστά και πολύτιμα όλα τους. Κι όπως γίνεται συνήθως πάντα, έχουν κι αυτά τη δική τους δύναμη, ιστορία κι αποκούμπι .
Τρεις τρίχες λύκου είπε η μάγισσα, ζωντανού, θα ξαναφέρει τον άνδρα στην αγκάλη της γυναίκας. Θα νικήσουν το φόβο, το θυμό, την απελπισία, τον ήχο του πολέμου. Τρεις τρίχες, το θάρρος, η υπομονή  και η δύναμη της ψυχής και της αγάπης…
Η γυναίκα του Σοολυνλάν που έρχεται από τις στέπες της Σιβηρίας μιλεί για τη δύναμη μιας προδομένης γυναίκας από αγάπη…
Το χρυσοκόκκινο φίδι έρχεται από την Αφρική και τις συλλογές του μεγάλου δάσκαλου της Λίλης του Ανρί Γκουγκό και είναι ένα παραμύθι « κύκλος» ζωής – αγάπης – ύπαρξης – ζευγαρώματος…
Το όνομα, έχει την χάρη και την μουσική της Αιτής, της πατρίδας του και μιλάει για τη σημασία που  έχει η ταυτότητα, το είναι , η ονοματοδοσία, η αναγνώριση από τον άλλο…
Το μαγικό ταμπούρλο μας έρχεται από την Χώρα του πάγου , των Εσκιμώων κι έχει βαθιά ακουμπήσει  το νόημα της αναγέννησης από τις στάχτες, τα κόκκαλα, από το τίποτα…
Κι έρχεται εκείνο το παραμύθια για τη γυναίκα με τα χέρια από φως για να μιλήσει για τον εγωισμό, την αλαζονεία, την υπεροψία …την αγάπη. Να μιλήσει για τη « Φωτεινή» που έχει τη δύναμη θεού στα χέρια και την ψυχή σαν αγαπά, σα νοιάζεται , σαν γίνεται θυσία… Ίσαμε να την πληγώσει ο ίδιος άνθρωπος που λάτρεψε και να χαθεί ο ίδιος στο σκοτάδι… Εκείνη θα μείνει  πάντα με το φως στα χεριά γιατί η αγάπη δεν χάνεται ποτέ… Χαρίζεται μόνο και αλίμονο σε εκείνον που την παραμερίσει, δεν την δει, δεν νοιώσει…
Όσο για το τελευταίο παραμύθι, την  Σαλιλά, δύσκολο να μην κλάψεις, δύσκολο να μην νοιώσεις βαθιά τον πόνο, την μοναξιά, τη σιωπή και πάλι την αγάπη.
Παραμύθια για μεγάλους που τόσο τα ΄χουμε  ανάγκη. Ιστορίες μαγικές που αγκαλιάζουν την ψυχή που ΄χουν κάθαρση στα λόγια και στα κατασταλάγματα. Όπως όλα τα παραμύθια με ή χωρίς μαγικά, με ή χωρίς αφέντες ή βασιλιάδες, δράκους κι αερικά. Μα μήπως δεν τα κουβαλά ο καθένας μέσα του όλα τα στοιχειά κι όλα τα καλά που του χαρίζει η φύση; Τρόπο θέλει να ξεσκεπαστούν, να απλώσουν, να θεριέψουν …
Ο, τι και αν πω για τη Λίλη Λαμπρέλλη θα  είναι  λίγο. Λόγος που ρέει, εικόνες που μεταφέρουν την ψυχή σε άλλους κόσμους. Θα΄θελα μόνο να την ακούσω μια φορά να λέει  κάποιο απ΄αυτά  και ξέρω πως θα είναι καθηλωτικό. 

Όταν θαυμάζεις πολύ έναν άνθρωπο  δεν μπορείς  σίγουρα να είσαι αντικειμενικός , όμως πραγματικά δεν βρήκα ούτε ένα ψεγάδι στη γραφή, ούτε μα παραφωνία στο λόγο. Όλα γραμμένα στρωτά, με ψυχή  και  αγάπη περισσή. Διαβάζεις τα μικρά βιβλία και θες να μην τελειώσουν ή τα ξαναρχίζεις πάλι κι ανακαλύπτεις ένα σωρό καινούργια πράγματα… 

Σαν επίλογο θα  δανειστώ τα ίδια της τα λόγια : «…Το λοιπόν, τέρμα οι συστάσεις και αρχή των παραμυθιών. Βούβες κι όλα αυτιά! Καλησπέρα της Αφεντιάς σας!»

Για μεγάλους και παιδιά…

Δέκα και ένα παραμύθια σοφίας για καιρούς κρίσης και άλλων δεινών, Λίλη Λαμπρέλλη, εκδ. Πατάκης

Δέκα και μια  ιστορίες διασκευασμένες από την πιο τεχνίτρια των παραμυθιών, της λαϊκής ρήσης και των καλών ιστοριών. Για εκείνα τα μετέωρα βήματα που κάνουμε όλοι σαν μεγαλώνουμε, σαν θέλουμε να αλλάξουμε , σαν βιώνουμε τα άσχημα και τα όμορφα της ζωής. Παραμύθια του κόσμου, της ζωής, της ψυχής. Ιστορίες πολύτιμες, έντεκα στον αριθμό που η μοναδική Λίλη  Λαμπρέλλη τις ξαναγράφει με το δικό της τρόπο.Kαι μπαίνεις για λίγο σε έναν άλλο κόσμο, και  την  φαντάζεσαι να τα αφηγείται, να μας μαγεύει με τη φωνή και την ομορφιά του λόγου της.
Αναζητήσεις μεγάλων απαντήσεων, των σχέσεων, της πεθυμιάς και της Αγάπης μέσα από το λόγο του παραμυθιού. Παραμύθια του γάμου μα και του θανάτου. Της άμμου που φοβάται να « σηκωθεί» μοναχή, να χάσει τη βολή, να τολμήσει, να  ταξιδέψει  …ίσαμε.
Και μιλάνε ακόμα τούτα τα παραμύθια για την ευλογία, την τύχη ή την ατυχία που κάποιες φορές είναι δεμένες σαν αδελφές κι έρχονται για να χαρίσουν και να πάρουν το μερτικό τους. Εσύ πάλι πρέπει να μην  βαρυγκωμάς. Να δέχεσαι τη ζωή, όπως ορίζει, όπως έρχεται, γιατί είναι δώρο μοναδικό, με τα καλά και τα κακά της…
Κι είναι τα παραμύθια που λένε πάντα αλήθειες γεμάτα από βασιλιάδες με παράλογες απατήσεις και διαταγές που ΄χουν σαν στόχο τους να δείξουν την δύναμη της εξουσίας. Κείνα τα χρυσά δεκανίκια του ενός και μοναδικού  Βασιλιά στην πολιτεία του «παραλόγου» ήταν η αφορμή να μάθουν οι άνθρωποι να υπακούν, να ζουν σκλάβοι ακόμα κι όταν η ελευθερία  ήταν  μέσα στα χέρια τους. Δεν γνώριζαν  πως να την χρησιμοποιήσουν γιατί  απλά δεν έμαθαν ποτέ να τολμούν, να σηκώνουν κεφάλι, να ζουν  χωρίς δεσμά. Είναι η συνήθεια δεύτερη φύση και χαράς σ΄αυτούς ς που τολμούν να πάνε παραπέρα. Μόνο που θέλει τρόπο και προσοχή γιατί ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να σου συμβεί…
Κι είναι οι λέξεις που μπορούν στα βάθη τα απάτα να σε ρίξουν ή πάλι να σου δώσουν την δύναμη να ζεις, να προχωρήσεις, να καταφέρεις το άπιαστο… «Να γίνεσαι κουφός πάντα σε  ότι σε απελπίζει » ακόμα και αν είσαι μια μικρή κι ανήμπορη… ποντικίνα!
«Όταν η τύχη σε χαϊδέψει τόσο που πιο πολύ δε γίνεται, να το θυμάσαι, αυτό δεν μπορεί να μείνει έτσι για πάντα- σίγουρα θα αλλάξει. Κι όταν βρεθείς στον πάτο, ποτέ μην το ξεχνάς , κι αυτό σίγουρα θ΄ αλλάξει, γιατί δεν  έχεις άλλο δρόμο από αυτόν που σ΄οδηγεί γοργά ν΄ ανεβαίνεις.»
Κι αν πάλι συνήθισες τη ζωή πάνω σε στηρίγματα, να θυμάσαι πως θέλει μια στιγμή να «κυνηγήσεις» την δική σου ελευθερία, να προχωρήσεις μόνος σου χωρίς να βασίζεσαι σε κανένα  και τίποτα. Αρκεί να  το πιστέψεις και να κάνεις εκείνο το …παραπέρα!
Κι είναι η σοφία του κόσμου, των ανθρώπων τόμοι βιβλίων που κανείς δεν προλαβαίνει να κατανοήσει, να μάθει, να εφαρμόσει στη ζωή του γι αυτό κι η πιο σοφή κουβέντα είναι  αυτών που ξέρουν από νωρίς… Να ζεις τη στιγμή, την κάθε στιγμή σαν να είναι η τελευταία. Και ας ζουν μέσα σου δυο λύκοι που μάχονται ο ένας για το φως , την αποδοχή, τη συγχώρεση, την αλήθεια, τη χαρά κι ο άλλος για το σκοτάδι. Για την απόρριψη, την τσιγγουνιά, την εκδίκηση, την πίκρα και το ψέμα. Στο χέρι του καθενός μας  ποιον λύκο θα πρωτοταϊσει, ποιος θα θεριέψει πιο πολύ να σε οδηγήσει όπου εσύ αποφασίσεις.
Κι είναι γεμάτα από σοφά λόγια όλα τα παραμύθια της γνώσης. Ακόμα κι εκείνη την υστάτη στιγμή που είσαι λίγο πριν το τέλος και αναρωτιέσαι για τα βήματα, τα χνάρια της ζωής σου. Κι είναι  παρμένα από την ίδια τη ζωή κι έχουν περάσει χρόνοι χιλιάδες και λέγονταν από στόμα σε στόμα κι έφτασαν ίσαμε τις μέρες μας. Κι  είναι η Λίλη Λαμπρέλλη η  υφάντρα τους , στολίζοντας τα με ξόμπλια  και νήματα  και χρώματα ξεχωριστά. Να μπαίνουν μέσα στην ψυχή να αφήνουν το καταστάλαγμά τους πολύτιμο , σαν το νερό στη ζωή, σαν το βάλσαμο στην κάθε μέρα, στα δύσκολα μα και στα εύκολα των καιρών!

Για μεγάλους και παιδιά…

*Η Ελένη Μπετεινάκη είναι νηπιαγωγός

Βάζο με Δεκαπέντε Ηλιοτρόπια, Βίνσεντ Βαν Γκογκ…



Museum VAn Gogh Amsterdam 1888

Κάθε πίνακας και μια Ιστορία…

Βάζο με Δεκαπέντε Ηλιοτρόπια, Βίνσεντ Βαν Γκογκ…

Της Ελένης Μπετεινάκη*

"...Χρόνια αργότερα έναν Δεκαπενταύγουστο βρέθηκα στο μουσείο του Van Gogh στο Άμστερνταμ να θαυμάζω μαζί με χιλιάδες ανθρώπους τους περίφημους πίνακες του ζωγράφου και σαν στάθηκα μπροστά στον πολύ γνωστό του πια “Βάζο με δεκαπέντε  Ηλιοτρόπια» θυμήθηκα κείνα τα χρόνια στο πατρικό μου σπίτι, με τα ηλιοτρόπια της μητέρας μου και γέμισε η αίθουσα εικόνες άλλες και μυρωδιές ψητού, βασιλικού και λουλουδιών. Ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη μου και έψαξα την ιστορία « πίσω » από τον πίνακα…»*

Έτσι έγραφα πριν μερικές μέρες σε ένα μικρό αφιέρωμα στην Παναγιά τη  Βατιανή των Αρχανών και στη μητέρα μου. Έψαξα λοιπόν πολύ κι ήταν ακόμη πιο συγκλονιστικό να μάθω  πως η σειρά με τους πίνακες από Ηλιοτρόπια  που κοσμούν σε διάφορες παραλλαγές τους Μουσεία σε όλο  τον κόσμο φτιάχτηκε τον  Αύγουστο του 1888 στην πόλη Άρλ της Νότιας  Γαλλίας και μάλιστα ελάχιστες ημέρες μετά τον δικό μας Δεκαπενταύγουστο…

Εκεί στο κίτρινο σπίτι που έφτιαχνε για να φιλοξενήσει τον φίλο  και γνωστό σε όλους τους κύκλους της Γαλλικής Κουλτούρας,  Πωλ  Γκογκέν, ο Vincent Van  Gogh  σε μια σειρά επιστολών προς τον αδελφό του Τεό και στο άλλο φίλο του Εμίλ Μπερνάρ  αποκαλύπτει πτυχές της δημιουργίας του  «Βάζου με δεκαπέντε Ηλιοτρόπια»

Πρώτα απ όλα στέλνει μια επιστολή στον φίλο του γάλλο ζωγράφο Εμίλ Μπερνάρ που γνωρίζονται από το  καλοκαίρι του 1886. Γράφει λοιπόν στον ζωγράφο : « Σκέφτομαι να διακοσμήσω το ατελιέ μου με μισή ντουζίνα από πίνακες με ηλιοτρόπια. Τα καθαρά ή αναμειγμένα χρώματα θα ακτινοβολούν σε διαφορετικό γαλάζιο φόντο, από το ωχρό πράσινο του Βερονέζε στο μπλε ρουά και θα περιβάλλονται από λεπτές ταινίες ςμε πορτοκαλί περίγραμμα. Ένα είδος εφέ βιτρό γοτθικής εκκλησίας! Αγαπητοί μου φίλοι εμείς οι τρελούτσικοι, πόσο το απολαμβάνουμε με το μάτι, έτσι δεν είναι;» Β15, 18 Αυγούστου 1888

Είναι  η λαχτάρα του ζωγράφου για καινούργια χρωματιστά εφέ  και προχωρημένες συμβολικές έννοιες τόσο έντονη που λίγες μέρες μετά γράφει στον αδελφό του Τεό : «Ελπίζοντα σαν ζήσουμε σε ένα δικό μας ατελιέ, με τον Γκογκέν, θα ήθελα να προετοιμάσω τη διακόσμηση του. Τίποτε άλλο, μονάχα ηλιοτρόπια Δίπλα στην αποθήκη σου στο εστιατόριο  Ντιβάλ, στη  λεωφόρο Μονμάρτρ, ξέρεις ότι υπάρχει  μια όμορφη σύνθεση από λουλούδια. Πάντα θυμάμαι τα ηλιοτρόπια που είναι στη βιτρίνα. Όπως και να ΄χει , αν υλοποιήσω το πλάνο που έχω κατά νου , θα σχεδιάσω περίπου 12 πίνακες. Το σύνολο  λοιπόν θα είναι μια συμφωνία  μπλε και κίτρινου. Το δουλεύω  κάθε πρωί , ξεκινώντας από την ανατολή του ήλιου , διότι τα λουλούδια μαραίνονται νωρίς και σκοπός μου είναι να ολοκληρώσω αυτό που θέλω με μια μόνο προσπάθεια. » Επιστολή 526, 21 Αυγούστου 1888

Ωστόσο  πολλοί ήταν εκείνοι που πίστευαν πως ο Van Gogh είχε επιλέξει να ζωγραφίσει τα συγκεκριμένα λουλούδια λόγω του συμβολικού τους χαρακτήρα . Λένε πως οι ηλίανθοι είναι σύμβολο πίστης και μάλιστα της πίστης που συνοδεύεται από θαυμασμό και ίσως φτάνει στην υπερβολή Κι όπως έγραψε αργότερα στον κριτικό Οριέ , είχε φιλοτεχνήσει ειδικά τον πίνακα που φυλάσσεται σήμερα στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου γιατί ήθελε να δείξει την ευγνωμοσύνη του στον Γκογκέν που έμεινε μαζί του δύο ολόκληρους μήνες. Λένε πως για τα χρώματα του συγκεκριμένου πίνακα είναι τόση η καθαρότητα τους που μοιάζει να  είναι βουτηγμένος στο φως  του ήλιου μέχρι και σήμερα, σαν μια έκρηξη που αιχμαλωτίζει το βλέμμα. 



Ο Γκογκέν πήγε στην Άρλ κι αν κι ο Van Gogh θα γράψει αργότερα σε μια άλλη επιστολή στον αδελφό του πως «ο Γκογκέν είχε ξετρελαθεί με τα ηλιοτρόπια μου. Θα ακολουθήσει μια δραματική φιλονικία  εξαιτίας της κατάθλιψης από την οποία έπασχαν αμφότεροι,  με αποτέλεσμα ο Van Gogh να κόψει μέρος του αριστερού αυτιού του, αφού προηγουμένως είχε απειλήσει να σκοτώσει τον Γκoγκέν. Παρόλα αυτά  ο Γάλλος  ζωγράφος αν και έφυγε από την Άρλ προσπάθησε να αποκτήσει τους πίνακες του  Van Gοgh γιατί είχε δεθεί πολύ μαζί τους. Ο Van Gogh στις αρχές του 1889 άρχισε να δημιουργεί αντίγραφα για να ξαναπλησιάσει τον  Γκογκέν.
Λίγο μετά  εισάγεται στο ψυχιατρικό κέντρο του μοναστηριού του Αγίου Παύλου στον Σαιν Ρεμύ, όπου και παραμένει συνολικά για ένα περίπου χρόνο πάσχοντας πια από βεβαιωμένη κατάθλιψη. Κατά την παραμονή του εκεί, συνεχίζει να ζωγραφίζει. 

Τον Ιούλιο του 1890, ο Van Gogh  εμφανίζει συμπτώματα πιο  έντονης κατάθλιψης και τελικά αυτοπυροβολείται στο στήθος στις 27 Ιουλίου ενώ πεθαίνει δύο ημέρες αργότερα.

ΠΗΓΕΣ:
National Geographic history, Van Gogh
https://www.patris.gr/2017/08/14/panagia-mou-archontissa-tou-topou-mou-ke-olis-tis-elladas/

Wikipedia, org




Δημοσιεύτηκε στο Cretalive.gr στις 18 Αυγούστου 2017:http://www.cretalive.gr/opinions
Δημοσιεύτηκε στην ΠΑΤΡΙΣ στις 19 Αυγούστου 2017
 

Δευτέρα, 14 Αυγούστου 2017

Παναγιά μου…Αρχόντισσα του τόπου Μου και όλης της Ελλάδας!



Της Ελένης Μπετεινάκη*

Μεγαλόχαρη, Φανερωμένη, Γλυκοφιλούσα, Βρεφοκρατούσα, Μαντηλούσα, Δεξιοχερούσα, χίλια ονόματα Σου έχουν χαρίσει και ανάλογα με τον τόπο και την εικόνα Σου ένα νέο  γεννιέται  :Αμπελιώτισσα -  Περδικολόγισσα  - Φοδελιώτισσα – Μυριοκεφαλίτισσα - Χρυσοσκαλίτισσα  στην Κρήτη, Γιάτρισα στην Μάνη,Μυρτιδιώτισσα στα Κύθηρα, Καλαμού στην Ξάνθη, Δεκαπεντούσσα στη Σίφνο, Βροντού στη Σαλαμίνα, Ηλιόκαλλη σ΄ όλη την Ελλάδα που λούζεται από το φως του Ήλιου όλο το χρόνο και που το κάλλος της , την ομορφιά της μόνο ο ήλιος θα μπορούσε να ζηλέψει!
Κάθε εκκλησία και μια ιστορία, κάθε εικόνα και μια παράδοση!

Στην  εκκλησία Παναγία η Φανερωμένη ή Βατιανή των Αρχανών!

Λένε πως τούτη η Παναγιά έχει κάνει  τόσα θαύματα κι έχει αγγίξει τόσο πολύ τους κατοίκους της κωμόπολης των Αρχανών που ΄ναι η θέση της δίπλα στην Μάνα του καθενός κι Αφέντρα, Συμβουλάτορας, Προστάτιδα  ολονών ! Μια στιγμή δεν άφησε  μοναχούς τους κατοίκους, όταν ήρθαν  οι Τούρκοι στο χωριό. Πόσες φορές δεν τους έδιωξε, βάζονατς ένα μαύρο τείχος απόρθητο μπροστά του.  Πόσες φορές τους παραπλάνησε έχοντας συχνά τη μορφή μιας μαυροφορεμένης γυναίκας που ‘ ταν Μπροστάρισσα στα δύσκολα!

Κι όταν πάλι βομβαρδίζανε οι γερμανοί τις Αρχάνες, στη Μάχη της Κρήτης , ποτέ κανείς δεν βομβάρδισε το σημείο που ήταν κτισμένη η εκκλησιά, γιατί  ένας από τους πιλότους, εκμυστηρεύτηκε σε έναν Αρχανιώτη, πως  το μόνο που έβλεπαν από τ΄ αεροπλάνο ήτανν μια λίμνη και τίποτα άλλο…

Κι είναι γεμάτη και φέτος η αυλή με γλάστρες βασιλικού, έθιμο που χάνεται στα βάθη των χρόνων, στην Εκκλησία την Παναγία, την Φανερωνένη ή Βατιανή των Αρχανών. Κι είναι η μυρωδιά βάλσαμο στην ψυχή, τα πρωινά σαν ξημερώσει και βγει η πρώτη αχτίδα του ήλιου και σαν ένα χέρι φιλικό χαϊδέψει τα κλωνάρια τους. Λένε πως από παλιά οι  νοικοκυρές του χωριού τους φέρνουν  προσφορά στη Χάρη Της, όλη τη διάρκεια του Δεκαπενταύγουστου, για  να την συντροφεύουν  στο μεγάλο Της ταξίδι. Όσο πιο  περιποιημένη είναι, όσο πιο πολύ φουντώνει ο βασιλικός,  τόσο φαίνεται η  νοικοκυροσύνη της γυναίκας που την έταξε…

Κι είναι κι εκείνη  η μεγάλη καρυδιά που χρόνια τώρα στέκει αγέρωχη , πότε με τα γυμνά της κλαδιά το χειμώνα, πότε με το πλούσιο φύλλωμα της το καλοκαίρι  και δέχεται εκατοντάδες  προσκυνητές από όλα τα μέρη του πλανήτη, ξενιτεμένους Αρχανιώτες που η παράδοση θέλει να γεμίζουν τούτη την μέρα το χωριό , σαν μια επιστροφή στις ρίζες με αφορμή την Χάρη Σου… Παναγία μου!

Μια φράση που όλοι οι άνθρωποι , όλος ο κόσμος που πιστεύει σ΄ Αυτήν , επικαλείται σχεδόν καθημερινά , στα δύσκολα, στον κίνδυνο , στην προσευχή και παρακάλεση του. Σήμερα λοιπόν γιορτάζει  η Ελλάδα, η Χριστανοσύνη , κάθε χωριό, κάθε πόλη, κάθε νησί με όποιο όνομα και να εκφωνεί την δική του Παναγία έχει τουλάχιστον  μια εκκλησία αφιερωμένη στην Μάννα  όλου του Κόσμου. Σήμερα γιορτάζουμε την Κοίμηση της κι όμως η μέρα δεν είναι πένθιμη. Η ίδια η παράδοση θέλει  την Παναγία να καλεί και να λέει σε όλους του φίλους της, στους Απόστολους και στους συγγενείς  που ήρθαν να την δουν, να μην θρηνήσουν σαν θα φύγει και αφού τους  καθησυχάζει  ξαπλώνει στο κρεβάτι της σαν να θέλει να κοιμηθεί , κι έτσι φεύγει από την ζωή.

Η Παναγία η Φανερωμένη των Αρχανών είναι μια εκκλησία πολύ παλιά. Πρωτοκτίστηκε τον 14ο αιώνα μόνο με ένα κλίτος και ήταν αφιερωμένη στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου.

Κι είναι η παράδοση από στόμα σε στόμα τέτοια, που λένε πως την εικόνα της Παναγιάς της Θεομήτορος, την είχε ζωγραφίσει ο ίδιος ο απόστολος Λουκάς έχοντας σαν μοντέλο του την ίδια την ΠΑΝΑΓΙΑ. Η παράδοση ακόμα λέει πως ο Απόστολος και οι μαθητές του όσο διάστημα ζωγράφιζαν τούτη την  μοναδική εικόνα είχαν για ημερήσια τροφή μόνο εννιά αμύγδαλα ο καθένας  τους και καμιά μέρα δεν αισθάνθηκαν πείνα.
Λένε πάλι  πως υπήρχε το ίδιο κτίσμα της εκκλησιάς  το  παλιό υπήρχε ακόμα  και την περίοδο της Ενετοκρατίας  και  καταστράφηκε   μαζί με όλες τις κατοικίες γύρω απ ΄ αυτήν στα 1668-9. Οι  κάτοικοι εγκατέλειψαν όλη  την περιοχή για να σωθούν. Επανήρθαν σταδιακά όταν οι Τούρκοι κατέκτησαν το νησί  γύρω στα 1680 και άρχισαν  να ξαναφτιάχνουν σπίτια και όσες εκκλησίες τους επέτρεπαν . Η περιοχή που βρισκόταν το μικρό εκκλησάκι ήταν  ερημωμένη  και με τέτοια βλάστηση από βάτους που παρέμενε για πολύν καιρό, απλησίαστη. Οι  κάτοικοι συνέχιζαν  να φτιάχνουν τα σπίτια τους , να καλλιεργούν  τη γη και να βόσκουν τα πρόβατά τους .Η εκκλησία πρέπει να ξεκίνησε να κτίζεται ξανά κάπου κοντά στα 1690 και μέχρι το 1707, το πρώτο της κλίτος που είναι αφιερωμένο στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου το δεξί κλίτος της σημερινής Παναγίας των Αρχανών.

 «…Ήταν μια νύχτα από κείνες του καλοκαιριού που ύπνος δεν κόλαγε κι ένας βοσκός Αρχανιώτης στην καταγωγή που βρίσκονταν πάνω στο Γιούχτα και φύλαγε τα πρόβατά του είδε ένα  φως απέναντι  του προς το χωριό. Δεν έδωσε πολύ σημασία  την πρώτη φορά , όμως το φως παρουσιαζόταν κάθε βράδυ όλο και πιο δυνατό και πάντα στο ίδιο μέρος. Η περιέργεια του μεγάλωσε πολύ και σκέφτηκε να το κάνει γνωστό και σ άλλους μην το περάσουν για τρελό κι όλοι ξέρανε πως οι Νεράιδες του Αυγούστου και τα Δαιμονικά, οι Δρίμες ή Αλουστίνες,  πηγαινόρχονταν κοντά στα παλικάρια με σκοπό να τα παραπλανήσουν  και να τους πάρουν τη λαλιά . Οι σύντροφοί του το είδαν κι αυτοί και η  είδηση για το παράξενο φως διαδόθηκε παντού, σ ΄ όλους τους Χριστιανούς της περιοχής. Η πρόσβαση στο συγκεκριμένο σημείο αδύνατη λόγω των αγριόκλαδων και των βάτων που υπήρχαν αλλά και ενός ακόμη πιο σοβαρού προβλήματος . Η περιοχή ανήκε στον Τούρκο Μπέη που ήταν σκληρός, βίαιος και αμίλητος. Κανένας δεν είχε το θάρρος να πάει και να του μιλήσει για οτιδήποτε, πόσο μάλλον για ένα τέτοιο θέμα που συγκρούονταν και με την δική του την Πίστη. 

Παναγιά Γλυκοφιλούσα 17ος Αιώνας
Και τότε η Παναγιά έκανε το θαύμα της!

Ο Μπέης είχε για γυναίκα μια όμορφη ανατολίτισσα που ύστερα από πολλά χρόνια κατάφερε να μείνει έγκυος. Σαν έφτασε   η ώρα του τοκετού τα πράγματα άρχισαν να γίνονται πολύ δύσκολα .Η γέννα δεν πήγαινε καλά και η ανησυχία σ όλο το κονάκι ήταν διάχυτη. Ο  Μπέης έφερε μια μουσουλμάνα μαμή από το Μεγάλο Κάστρο όμως δεν μπόρεσε να κάνει τίποτα. Κείνη τον ενημέρωσε  πως και η γυναίκα του και το παιδί που είχε μέσα της ήταν αδύνατον να σωθούν. Ο Μπέης έπεσε σε μεγάλη στενοχώρια και ανησυχία και τότε ένας Αρχανιώτης υπηρέτης του, του είπε αν ήθελε να ειδοποιούσε την δικιά τους μαμή μήπως και ήξερε τίποτα παραπάνω. Ο Μπέης αν και συλλογίστηκε πολύ μην έχοντας καμία ελπίδα επέτρεψε να φωνάξουν την Χριστιανή γυναίκα …



Η Μαμή ήταν μια νέα κοπέλα , ανύπαντρη, έξυπνη πολύ , ευσεβής και πολύ έμπειρη στη δουλειά της. Ήρθε έκαμε την προσευχή της στην Παναγιά και ξεγέννησε την έγκυο φυσιολογικά καταφέρνοντας να τη σώσει κι αυτή και το υγιέστατο αγοράκι της. 

 Ο Μπέης ήταν ενθουσιασμένος και είπε στην μαμή πως θα της έδινε ρεγάλο ότι του ζητούσε… Εκείνη σκέφτηκε λίγο και του ζήτησε το μικρό χωράφι με τους βάτους εκεί στην άκρη του χωριού που ήθελαν όλοι οι Χριστιανοί γιατί η πίστη τους , του εξήγησε, είχε δώσει σημάδια πως κείνος ο τόπος ήταν αγιασμένος . Ο Μπέης δεν χρειάστηκε να σκεφτεί καθόλου και της το χάρισε μεμιάς να το κάνε ότι εκείνη ήθελε. Η χαρά της κοπέλας ήταν μεγάλη όπως και όλων των Αρχανιωτών .Πήγαν σχεδόν αμέσως εκεί έσκαψαν και βρήκαν την εικόνα της Παναγιάς ζωγραφισμένη σε πέτρα  η οποία λίγο αργότερα, κτίστηκε σε ειδική κόγχη στο νότιο τμήμα της εκκλησίας στο ίδιο μέρος όπου βρέθηκε.

Ένα καντήλι ακοίμητο τοποθετήθηκε σιμά της που ανάβει ακόμα και σήμερα!

Η εκκλησία δεν κτίστηκε αμέσως γιατί τα χρόνια της τούρκικης σκλαβιάς απαγορευόταν το κτίσιμο νέων χριστιανικών ναών. Όταν οι Τούρκικες αρχές του Μεγάλου Κάστρου έμαθαν πως οι Αρχανιώτες Χριστιανοί έκτισαν καινούργια εκκλησιά , διέταξαν αμέσως να γκρεμιστεί και επέπληξαν τον Μπέη που τους το είχε επιτρέψει. Αυτό έγινε καμπόσες φορές και μάλιστα την τελευταία φόρα που την έκτιζαν οι Τούρκοι τους έκοψαν το νερό. 

Δεν απελπίστηκαν όμως και με τη Χάρη της Παναγιάς άρμεξαν τα πρόβατα και τα κατσίκια τους,  φύλαξαν το γάλα των πρώτων  τριών ημερών και την τέταρτη νύχτα μάλαξαν πηλό με το γάλα και αποτελείωσαν την εκκλησιά

εικ. Αφιερ. Αχογαροπούλας
Η Αρχογαροπούλα , η νεαρή μαμή που πρωτοστατούσε σε όλη την διάρκεια των εργασιών , αφιέρωσε και μια εικόνα στην αποπεράτωσή της που ‘φέρει το όνομά της και υπάρχει  μέχρι και σήμερα και φέρει αφιέρωση της και χρονολογία το 1707.

Λίγα χρόνια αργότερα προστίθεται το μεσαίο κλίτος , αφιερωμένο στην Κοίμηση της Θεοτόκου. Στα 1844, σύμφωνα με επιγραφή που υπάρχει στον βορινό τοίχο της εκκλησίας, ολοκληρώνεται το κτίσιμο με το τρίτο της κλίτος αφιερωμένο στους Άγιους Πάντες, καθώς κι ένας μικρός γυναικωνίτης. Στην μεγάλη επανάσταση του 1866 η εκκλησία λεηλατήθηκε, κάηκε και αποδείξεις αυτής της θηριωδίας φαίνονται πάνω στο μαυρισμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο που σώθηκε. Στα 1873 ξαναφτιάχτηκε ότι είχε καταστραφεί από έναν τεχνητή των Μιχάλη Αβρονύκτη, από το Μουχτάρο. Το περίφημο τέμπλο που σώζεται μέχρι σήμερα είναι ένα έργο τέχνης μοναδικής αξίας και ομορφιάς. Λένε μάλιστα πως την ίδια περίοδο που ο Αβρονύχτης έφτιαχνε το τέμπλο ένας εργάτης ο Γεώργιος Παχάκης έκοψε τον βάτο στο μέρος που βρέθηκε η εικόνα της Παναγιάς και που για χάρη Της κτίστηκε όλος ο ναός και ύστερα από λίγες ημέρες πέθανε από μια άγνωστη αρρώστια. Ο μύθος , η παράδοση ήθελε νεκρό όποιον ποτέ προσπαθούσε να τον κόψει ! Εξ αιτίας μάλιστα αυτού του βάτου η εκκλησία πήρε και το όνομα Βατιανή, όχι και τόσο γνωστό στα μέρες μας αλλά υπαρκτό προσωνύμιο. Τέλος να σημειώσουμε πως η  αυλή της χρησιμοποιήθηκε σαν νεκροταφείο περίπου μέχρι τα 1900.

 Κι είναι οι μύθοι και οι θρύλοι πολλοί για την αγιότητα και τα θαύματα των εικόνων με προεξέχουσα την ίδια την εικόνα της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας.  Κάποτε λένε, μια ομάδα Τούρκων περνούσανε απόξω από την εκκλησία , δώσανε μια σπρωξιά δυνατή  κι άνοιξαν  την πόρτα και μπήκανε μέσα. Ένας απ΄αυτούς στράφηκε και είδε την εικόνα κι απ΄όπου και να πήγαινε ένοιωθε πως τον κοιτούσε κατάματα. Αυτό τον ενόχλησε πολύ, σήκωσε το τουφέκι του και την πυροβόλησε. Η σφαίρα κτύπησε την εικόνα  αλλά γύρισε πίσω, τον βρήκε στο στήθος και τον άφησε νεκρό. Την ίδια στιγμή ένας άλλος έβγαλε το μαχαίρι του και πήγε να κτυπήσει κι αυτός την εικόνα. Όμως το μαχαίρι γύρισε και του ‘ κοψε το χέρι. Τρόμαξαν οι υπόλοιποι και πήγαν να φύγουν, όμως αέρας δυνατός σηκώθηκε, έκλεισε με δύναμη την Πόρτα κι ήταν αδύνατη η φυγή τους. Έπεσαν στα γόνατα κι άρχισαν τις παρακάλεσες πως φεύγοντας θα άφηναν ότι είχαν πάνω τους στην Παναγιά. Οι πόρτες με μιας άνοιξαν κι εκείνοι άδειασαν τα τούρκικα νομίσματα στο παγκάρι κι έφυγαν τρέχοντας. Ακόμα και σήμερα μπορεί κανείς τα σημάδια από εκείνη την ημέρα… Έτσι λένε!

Σήμερα η εκκλησία συγκεντρώνει πλήθος κόσμου όχι μόνο την ημέρα της Παναγιάς αλλά καθ όλη τη διάρκεια του χρόνου, μιας και λειτουργεί και  εκθεσιακός χώρος πολύτιμων εικόνων, αμφίων,πολλών  ιερών σκευών και βιβλίων. Αποτελεί σύμβολο σε όλη  την Αρχάνα  και μάλιστα τα τελευταία χρόνια, στα 1930, δωρίστηκε από Αρχανιώτες που είχαν μεταναστεύσει στην Αμερική το περίφημο ρολόι της , τοποθετημένο κι αυτό στην αυλή της,  που δεσπόζει, ψηλό, αγέρωχο και μνημείο μιας άλλης εποχής αλλά πάντα νοσταλγικής. 

1889. Vincent Van Gogh, Amsterdam
«…Και η μέρα που περιμέναμε να κοινωνήσουμε έφτασε. Ξυπνήσαμε πολύ πρωί , δεν έπρεπε όμως να φάμε ή να πιούμε οτιδήποτε , μόνο να περιμένουμε να γυρίσει από τον φούρνο του κυρ Μανόλη η μάνα μας... Σήμερα θα τρώγαμε ψητό, ήταν η μέρα του, έλεγε ο πατέρας . Μια τέτοια γιορτινή μέρα μόνο με κρέας και πλούσιο τραπέζι  με όλα τα καλά άρμοζε. Στο τέλος θα τρώγαμε και παγωτό φιστίκι  και γρανίτες με λεμόνι και φράουλα  που τά ΄χε φέρει η θεία  από το ζαχαροπλαστείο του  Κιούλπαλη από το Ηράκλειο. Μοσχοβολούσε όλη η γειτονιά, όλοι πρέπει να είχαν το ίδιο φαγητό σήμερα. Θα έρχονταν  όλα τα αδέλφια του μπαμπά και τα ξαδέλφια   και όλη η οικογένεια θα μαζευόταν  το μεσημέρι στο μεγάλο τραπέζι του σαλονιού. Όλο το σπίτι ήταν στολισμένο με τα καλύτερα κεντήματα, και μείς κουβαλούσαμε προσεκτικά το καλό σερβίτσιο και τα ασημένια μαχαιροπήρουνα της προγιαγιάς  για να βοηθήσουμε σ ΄όλο αυτό το πανηγύρι που κάθε χρόνο το περιμέναμε με χαρά. Ήταν οι διακοπές του Αυγούστου που ήθελαν όλους τους «ξένους » να επιστρέφουν στο χωριό απ΄ όποιο μακρινό μέρος κι αν βρίσκονταν. 

Στη μέση του τραπεζιού ήταν ένα γλαστράκι με βασιλικό  και ένα βάζο με ηλιοτρόπια. Άρεσαν πολύ στη μητέρα  και σήμερα που ήταν κι η γιορτή της είχαμε φροντίσει  ακόμα και για αυτό… Βάλαμε τα καλά μας ρούχα , τα καινούργια πέδιλα και περιμέναμε να πάμε όλοι μαζί στην εκκλησία  

Μύριζε βασιλικό η αυλή της Παναγιάς  και  ο αέρας έφερνε την μυρωδιά του ψημένου κρέατος από παντού. Η ζέστη αφόρητη, το στομάχι μας διαμαρτύρονταν συνέχεια όμως δεν τολμούσαμε να μιλήσουμε γιατί η απάντηση ήταν γνωστή. Χαζεύαμε το μεγάλο ρολόι στην άκρη της αυλής και τα  πέτρινα κεφάλια που στόλιζαν το καμπαναριό  και κάθε λεπτό που περνούσε μας έφερνε πιο κοντά στις επιθυμίες μας… Κι όταν πια ο παπάς μας έβαλε το χρυσό δοντάκι κι αφού ανταλλάξαμε ευχές για τα Χρόνια πολλά γυρίσαμε σπίτι και κανένας δεν αντιστάθηκε πια ούτε σε μυρωδιές, ούτε σε στις επιθυμίες που είχαμε από το πρωί… Ευχές, τσουγκρίσματα, γέλια και μια μεγάλη ικανοποίηση της μάνας που ήθελε όλους τους συγγενείς κοντά της τούτη τη μέρα όπως άλλωστε γίνεται κάθε χρόνο σε κάθε μέρος που γιορτάζει …η Παναγιά όλων των Ελλήνων απ΄ άκρη σ άκρη !

Χρόνια αργότερα έναν Δεκαπενταύγουστο βρέθηκα στο μουσείο του Van Gogh στο Άμστερνταμ να θαυμάζω μαζί με χιλιάδες ανθρώπους τους περίφημους πίνακες του ζωγράφου και σαν στάθηκα μπροστά στον πολύ γνωστό του πια με « Τα Ηλιοτρόπια» θυμήθηκα κείνα τα χρόνια στο πατρικό μου σπίτι, με τα ηλιοτρόπια της μητέρας μου και γέμισε η αίθουσα εικόνες  άλλες και μυρωδιές ψητού, βασιλικού και λουλουδιών. Ένα χαμόγελο σχηματίστηκε στα χείλη μου  και έψαξα την ιστορία « πίσω » από τον πίνακα… Ήξερα  ακόμα πως κάθε χρόνο θα φρόντιζα στις 15 Αυγούστου αυτό το βάζο για να μην φύγουν ποτέ οι αναμνήσεις…»*

Στη μητέρα μου για την γιορτή της!

Χρόνια πολλά σε όλους μας !
 
Πηγές :
Η εκκλησία της Παναγίας της Φανερωμένης των Αρχανών, Νίκος Χριστινίδης, εκδ. Ενορίας Επάνω Αρχανών
*« Λόγια του αέρα», Ιδ. Συλ. Διηγημάτων, Ελένη Μπετεινάκη 2015
Λαογραφικά Αρχανών Κρήτης, Ελ. Ουσταμανωλάκη – Δουνδουλάκη, Ειρήνη Ταχατάκη, εκδ. Μορφωτικός Σύλλογος Αρχαών, 1969

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΑΤΡΙΣ στις 14 Αυγούστου 2017 :https://www.patris.gr/

Δημοσιεύτηκε στο cretalive.gr στις 15 Αυγούστου 2017:http://www.cretalive.gr/opinions/